Cội nguồn sức mạnh Nhân Dân

Kể từ thời điểm lịch sử: Đại hội lần thứ II của Đảng, diễn ra từ ngày 11 đến ngày 19/2/1951 tại Chiêm Hóa, Tuyên Quang ra Nghị quyết nêu rõ: “Đại hội quyết định Đảng Lao động Việt Nam xuất bản một tờ báo, lấy tên là Nhân Dân, cơ quan trung ương của Đảng” - sứ mệnh của tờ báo Đảng đã được định vị.

Mang tên gọi Nhân Dân - lấy đảng viên và quần chúng nhân dân làm đối tượng phục vụ chính, Đại hội lần thứ II của Đảng đã khẳng định chủ thể mà mọi chủ trương, chính sách phải hướng về. Nhân Dân không chỉ là danh xưng, mà cao hơn phải là lẽ tồn tại, là chân giá trị của tờ báo, được khởi nguồn từ báo Thanh Niên do Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập, kế thừa truyền thống vẻ vang của báo Tranh đấu, Cờ giải phóng và trực tiếp là báo Sự Thật.

Suốt những năm trường kỳ kháng chiến, Báo Nhân Dân đã hoàn thành xuất sắc vai trò là người “tuyên truyền, cổ động, huấn luyện, giáo dục và tổ chức dân chúng” của Ðảng, phản ánh thực tiễn hào hùng kháng chiến - kiến quốc, thổi bùng ngọn lửa yêu nước, khát vọng độc lập, đại đoàn kết toàn dân, để đi tới chiến thắng Điện Biên Phủ và Hiệp định Geneva, chấm dứt chế độ thực dân Pháp tại Việt Nam và Đông Dương, lập lại hòa bình ở Việt Nam. Những tờ Báo Nhân Dân in tại chiến khu Việt Bắc đã tỏa đi mọi nẻo đường kháng chiến, khơi dậy niềm tự hào về một dân tộc bất khuất, không chịu cúi đầu. Và cái tên “Dienbienfuer” đã từ núi rừng Tây Bắc Việt Nam đi thẳng vào từ điển Larousse với nghĩa “đánh một đòn quyết định”; truyền cảm hứng cho loài người tiến bộ một khái niệm mới: “Điện Biên Phủ - một danh từ Việt Nam”.

Hơn 20 năm trường từ 1954 đến 1975, trước nhiệm vụ vừa xây dựng chủ nghĩa xã hội trên miền bắc, vừa dồn sức người sức của “xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước” với tinh thần “Không có gì quý hơn độc lập, tự do”, tờ báo không chỉ là khúc ca xây dựng, mà còn là bản hùng ca chiến đấu. Khi cây bút và cây súng bên nhau không nghỉ; nhà báo cũng là chiến sĩ, liệt sĩ anh hùng; nam-bắc đêm ngày không nguôi nỗi đau chia cắt và khát vọng thống nhất, thì chính nghĩa Việt Nam đã hội tụ và lan tỏa qua những hình ảnh bài viết đầy tính biểu tượng của Nhân Dân như: “Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không”, “Hà Nội, Thủ đô của phẩm giá con người”... Những bản tin, bức ảnh chiến sự nóng bỏng; những bình luận, xã luận đanh thép được Đài Tiếng nói Việt Nam tiếp lửa tới khắp bạn bè năm châu, đã trở thành những “binh đoàn” thép của văn hóa Việt Nam, bất khuất Việt Nam.

Sao có thể quên những phong trào “Đồng khởi”, “Diệt ác phá kềm, phá ấp chiến lược”, “bám thắt lưng địch mà đánh”, “thi đua Ấp Bắc giết giặc lập công”, “năm xung phong” với những chiến công Bình Giã, Núi Thành, Ba Gia, Tổng tấn công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, Thành cổ Quảng Trị 1972... trên tiền tuyến lớn miền nam! Sao có thể quên “trống Bắc Lý, cờ Ba Nhất, gió Đại Phong, sóng Duyên Hải”…; những tháng ngày tờ báo hào hùng khí thế “ba sẵn sàng”, “ba đảm đang”, “chiếc gậy Trường Sơn”, “hai tốt” với tinh thần “tay búa, tay súng”, ‘thóc không thiếu một cân, quân không thiếu một người”, “xe chưa qua, nhà không tiếc”... ở hậu phương lớn miền bắc!

Có thể khẳng định, Báo Nhân Dân tiếp tục vai trò người thư ký trung thành trong thời đại Hồ Chí Minh, xứng đáng là “ngọn cờ trên mặt trận báo chí của Đảng, là tờ báo được quần chúng rất tin cậy” góp phần cùng toàn Ðảng, toàn dân, toàn quân làm nên Ðại thắng mùa Xuân 1975, thống nhất Tổ quốc.

Ngày 19/5/1975, trong xã luận Báo Nhân Dân kỷ niệm ngày sinh nhật Bác, Tổng Biên tập Hoàng Tùng dự cảm: “Trong giai đoạn mới này, Đảng và nhân dân ta phải thực hiện những nhiệm vụ mới, giải quyết những vấn đề mới cũng khó khăn không kém và thậm chí có chỗ còn phức tạp hơn những nhiệm vụ của các giai đoạn đã qua”. Ngày 13/10/1979, xã luận Báo Nhân Dân “Nhiệt tình cách mạng và quy luật khách quan” chỉ rõ: “Nhiệt tình cách mạng là một điều kiện quan trọng của thắng lợi”, nhưng chỉ “trở thành sức mạnh thay đổi thế giới” khi nó là “biểu hiện của giác ngộ cách mạng, hành động tự giác phù hợp với quy luật khách quan”.

Trong bối cảnh chiến tranh bảo vệ Tổ quốc cả hai đầu biên giới, bao vây cấm vận ngặt nghèo, sản xuất đình trệ, lạm phát phi mã, xã hội tiềm ẩn bất ổn, niềm tin của cán bộ đảng viên và nhân dân bị thách thức, cuộc tranh luận về con đường phát triển diễn ra gay gắt, Báo Nhân Dân không chỉ kiên định mục tiêu và lý tưởng cách mạng, giữ vững tôn chỉ mục đích, mà còn tiên phong tôn trọng quy luật khách quan, ủng hộ tìm tòi, sáng tạo trong nhân dân, dũng cảm phản ánh thực tiễn sinh động, góp phần hoàn thiện tư duy Đổi mới của Đảng.

Không tránh né các vấn đề nóng bỏng của xã hội, Báo Nhân Dân dũng cảm phát hiện, bảo vệ cái mới, phê phán cái trì trệ qua các chuyên mục “Diễn đàn về khoán sản phẩm nông nghiệp”, “Diễn đàn kinh tế”, “Xóa bỏ quan liêu bao cấp, chuyển hẳn sang hạch toán kinh doanh xã hội chủ nghĩa”; “Năng suất chất lượng-Hiệu quả”, ủng hộ mở lối thoát cho nhà máy, doanh nghiệp thông qua “kế hoạch 3”, thí điểm bù giá vào lương… Đặc biệt, những phóng sự, điều tra, dũng cảm, trách nhiệm về khoán hộ ở Vĩnh Phú (cũ), Hải Phòng, đột phá “xé rào” ở An Giang, Long An (cũ), Thành phố Hồ Chí Minh... cung cấp thực tiễn để Ban Bí thư cho ra đời Chỉ thị 100 (khoán 100-1981); Tiếp đó là các hội thảo cuối năm 1987 và đầu 1988 do Báo Nhân Dân phối hợp hai tỉnh Thái Bình (cũ) và Hà Bắc (cũ) tổ chức, tạo cơ sở để Bộ Chính trị ra Nghị quyết 10 (Khoán 10-1988)…

Trong làn gió Đổi mới suốt 40 năm, đặc biệt sau 10 năm thực hiện Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011), Báo Nhân Dân đã tích cực đổi mới mạnh mẽ tuyên truyền sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng, dần tạo môi trường pháp lý bình đẳng cho mọi thành phần kinh tế, thu hút khơi thông mọi nguồn lực trong và ngoài nước; xác lập kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế bên cạnh kinh tế nhà nước là thành phần đặc biệt quan trọng giữ vai trò chủ đạo trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Đường lối đối ngoại độc lập tự chủ, tự cường, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển, đa phương hóa, đa dạng hóa các quan hệ quốc tế được tuyên truyền đa dạng trên các ấn phẩm, góp phần lan tỏa hình ảnh một Việt Nam hòa bình, hòa hiếu, thân thiện, phát triển. Công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, gắn với đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” được đặt đúng vị trí “then chốt”, thực hiện thường xuyên, quyết liệt, đồng bộ với quyết tâm chính trị cao, tạo được bước đột phá với nhiều thành tựu, góp phần định hướng dư luận, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh với các luận điệu sai trái thù địch, củng cố niềm tin của nhân dân, cán bộ đảng viên. Báo đã tập trung làm tốt tuyên truyền quan điểm kiên quyết, kiên trì bảo vệ độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, bảo vệ Đảng, bảo vệ nhân dân, bảo vệ chế độ, bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, từ khi nước chưa nguy, tạo nền tảng vững chắc cho đất nước tiếp tục vững bước đi lên…

Kỷ niệm 75 năm Ngày Báo Nhân Dân ra số đầu khi đất nước đang chuyển sang trang mới với tinh thần tự chủ chiến lược, tự cường, tự tin tiến mạnh trong kỷ nguyên mới, Báo Nhân Dân đứng trước những vận hội to lớn và trách nhiệm nặng nề.

Định hướng phát triển báo in và báo điện tử, đẩy mạnh chuyển đổi số và tối ưu hóa thông tin trên các nền tảng, đón đầu trí tuệ nhân tạo... là định hướng phát triển, định vị giá trị và bố trí nguồn lực đúng, được minh chứng khi Báo Nhân Dân năm 2024 lọt vào top 10 cơ quan báo chí chuyển đổi số xuất sắc nhất; năm 2025 vào top 3 trong số 10 cơ quan báo chí Trung ương chuyển đổi số xuất sắc!

Nhân Dân không chỉ là danh xưng, mà cao hơn phải là lẽ tồn tại, là chân giá trị của tờ báo, được khởi nguồn từ báo Thanh Niên do Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập, kế thừa truyền thống vẻ vang của báo Tranh đấu, Cờ giải phóng và trực tiếp là báo Sự Thật.

Tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả bộ máy là xu thế, cho dù khó khăn, nghiệt ngã. Đó không phải là quá trình cơ học mà phải hướng tới bảo vệ bản sắc, giá trị cốt lõi và chắp cánh, đón trước những lĩnh vực tiềm năng. Đó là cải cách sâu rộng quản trị tờ báo, bảo đảm nguồn lực, giữ chân, thu hút nguồn nhân lực có chất lượng, có năng lực đổi mới, thích nghi.

Con đường phát triển, tất yếu là sự kế thừa giá trị truyền thống bên cạnh nắm bắt tâm lý, thị hiếu bạn đọc hiện đại, làm chủ công nghệ, chuyển đổi số, kinh tế báo để tạo ra sức sống, giá trị, tầm ảnh hưởng mới.

Trong tầm nhìn “tự chủ chiến lược” của quốc gia, lấy “phát triển để ổn định, ổn định để thúc đẩy phát triển nhanh, bền vững” như Tổng Bí thư Tô Lâm chỉ rõ trong Báo cáo chính trị Đại hội XIV của Đảng - Báo Nhân Dân không thể đứng ngoài! Chiến lược nội dung và hình thức; xây dựng nội dung với quảng bá thương hiệu; giữ vững ngọn cờ tư tưởng chính trị và không ngừng nâng cao nguồn lực phát triển, không thể tách rời đổi mới sáng tạo, hướng tới bạn đọc để giữ vững, phát huy ngọn cờ dẫn dắt trong kỷ nguyên mới.

Năm 2024-2025, đời sống chính trị, báo chí cả nước chứng kiến chương trình nghệ thuật chính luận đặc biệt “Tổ quốc trong tim” của Báo Nhân Dân vỡ òa trong triệu triệu trái tim; chứng kiến dòng người xếp hàng dài đón đọc phụ san Nhân Dân về 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ; 50 năm giải phóng miền nam, thống nhất đất nước; 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9 và hơn 1,2 triệu khách tham quan Triển lãm “95 năm Cờ Đảng soi đường” trong dịp kỷ niệm 80 năm thành lập nước. Sự kiện, ấn phẩm đã trở thành cơ hội giáo dục hấp dẫn; kỷ vật sưu tập, lưu giữ, trưng bày; nội dung chính trị-lịch sử khô khan trở thành thú vị, sinh động qua hiệu ứng công nghệ nghe-nhìn. Hiện thực ấy đánh thức một suy tư, khát vọng mới: Cần phải và có thể sáng tạo, hấp dẫn, chiến đấu hơn nữa, để bạn đọc đón đợi, tìm kiếm, tin tưởng mỗi ngày!

Với tinh thần coi “Dân là gốc” như là bài học lớn có ý nghĩa phương pháp luận đối với toàn bộ quá trình lãnh đạo, cầm quyền trong văn kiện Đại hội XIV của Đảng, hướng tới hai mục tiêu phát triển vào năm 2030 và 2045, hai mục tiêu 100 năm thành lập Đảng, thành lập nước - định hướng đã rõ ràng!

Phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân, hiện thực điều đó một cách đúng, nhanh, hấp dẫn, thuyết phục từng ngày chính là uy tín, là cội nguồn sức mạnh để những người làm Báo Nhân Dân hoàn thành sứ mệnh của mình!