Tác giả Nguyễn Thành Nam chọn bắt đầu từ những câu hỏi rất đương đại: Một người trẻ sẽ đứng ở đâu giữa biến động của thời cuộc, và từ lịch sử, họ có thể tìm thấy điều gì cho hành trình của mình?
Trong khán phòng 120m² của Trung tâm Phát triển Giáo dục và Đào tạo (Văn phòng Bộ Giáo dục và Đào tạo phía nam), gần 200 người tham dự buổi ra mắt Chuyện với Thanh, hơn một nửa là các bạn trẻ. Họ đến từ rất sớm, háo hức chờ buổi trò chuyện về cuốn sách của Tiến sĩ Toán học Nguyễn Thành Nam.
Cuốn sách ra mắt tại Thành phố Hồ Chí Minh đúng dịp kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh. Có mặt tại buổi giao lưu, chúng tôi cảm nhận rõ sự quan tâm đặc biệt của những người tham dự. Nhiều người đến không đơn thuần để tìm một cuốn sách mới, mà để lắng nghe một cách tiếp cận khác về cuộc đời, những bài học và tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Sức hút ấy trước hết đến từ tình cảm sâu đậm mà nhiều thế hệ vẫn luôn dành cho Người. Và còn một lý do khác: Tác giả cuốn sách là Nguyễn Thành Nam - một tiến sĩ toán học, doanh nhân công nghệ, người vốn quen với tư duy logic và giải quyết bài toán thực tiễn. Chính điều đó cũng tạo nên sức hấp dẫn với độc giả, đó là khi một người xuất thân từ toán học và công nghệ chọn viết về lịch sử, ông sẽ tìm đáp án cho những câu hỏi của lịch sử bằng cách nào.
“Điều em thích ở cuốn sách là không chỉ kể lịch sử, mà còn gợi ra những bài học thực tiễn cho hiện tại. Qua cách đối thoại gần gũi, những vấn đề lớn của lịch sử trở nên dễ hiểu và gần với người trẻ hơn”, Nam Anh - một bạn trẻ tại buổi ra mắt cho biết.
Ý tưởng cuốn sách bắt nguồn từ trải nghiệm thực tế của chính tác giả trong giai đoạn khó khăn trên thương trường, khi cùng cộng sự sang Mỹ tìm cơ hội kinh doanh, nhưng không thành công. Quãng thời gian ấy, Nguyễn Thành Nam tìm đến cuốn Ho Chi Minh: A Life và dành nhiều năm để dịch, nghiên cứu tác phẩm của William J.Duiker, học giả đã dành gần 30 năm khảo cứu tại nhiều thư viện trên thế giới để tìm hiểu về cuộc đời Chủ tịch Hồ Chí Minh. Từ những chi tiết trong sách, Tiến sĩ Nam đã nhận ra Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ là một nhân vật vĩ đại của lịch sử mà còn là người luôn đưa ra các quyết định chiến lược trong những bối cảnh vô cùng phức tạp của đất nước.
Tại buổi ra mắt, những chia sẻ của các nhà nghiên cứu, giảng viên, nhà phê bình và độc giả trẻ đã mang đến nhiều góc nhìn cho Chuyện với Thanh. Đáng chú ý, ký ức sống động về Bác Hồ qua lời kể của nhà văn, nhà làm phim Xuân Phượng để lại nhiều xúc động. Ở tuổi ngoài 90, bà nhớ lại những lần được gặp Bác Hồ. Với bà Xuân Phượng, đó không chỉ là những kỷ niệm quý giá về Bác kính yêu, mà còn là bài học về sự rèn mình, lòng tự trọng và niềm tin vào tương lai. Nhà văn Xuân Phượng bày tỏ hy vọng thế hệ trẻ hôm nay sẽ tìm thấy con đường của mình qua những trang sách, hiểu hơn giá trị của độc lập và sống xứng đáng với những hy sinh của lớp người đi trước.
Trong Chuyện với Thanh, tác giả chọn cách bắt đầu bằng những câu hỏi mà người trẻ hôm nay vẫn thường tự đặt ra, để từ đó, lịch sử được đặt trở lại như một đối tượng để tranh luận, phản biện và soi chiếu với hiện tại. Nhân vật Thanh, một sinh viên vốn không thích học lịch sử đã trở thành người đại diện cho lớp trẻ bước vào cuốn sách bằng tâm thế hoài nghi, thậm chí phản biện. Cách tiếp cận ấy không phải ngẫu nhiên. Tiến sĩ Nguyễn Thành Nam cho rằng, điều đáng suy ngẫm không chỉ là lý tưởng của một lãnh tụ, mà còn là cách một con người đưa ra những lựa chọn mang tính bước ngoặt trong bối cảnh đất nước nhiều biến động.
Theo tác giả, Chủ tịch Hồ Chí Minh là lãnh tụ kính yêu của dân tộc, một nhà cách mạng lỗi lạc, nhưng vẫn mang những góc đời thường cuộc sống với các giá trị nhân văn mà các thế hệ, nhất là giới trẻ hôm nay cần học hỏi. Bởi vậy, cuốn sách không tìm cách đưa nhân vật lịch sử trở thành biểu tượng mà xây dựng hình tượng gần với thực tiễn cuộc sống, nơi những quyết định, thất bại, lựa chọn và đổi hướng được nhìn như bài học sống.
Điểm độc đáo của tác phẩm nằm ở chỗ nhân vật Thanh không phải một hư cấu hoàn toàn. Đó là kết tinh từ hàng trăm câu hỏi mà sinh viên đặt ra trong các lớp học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh do Tiến sĩ Nguyễn Thành Nam giảng dạy tại VinUniversity. Tiến sĩ Nam cho rằng điều quan trọng không phải đưa ra một câu trả lời tuyệt đối, mà là khuyến khích người trẻ dám đặt câu hỏi, tự tìm lời giải và chấp nhận rằng ở mỗi giai đoạn trưởng thành, cách nhìn về lịch sử có thể khác nhau. Theo ông, hành trình đi tìm câu trả lời cho những vấn đề lớn của đất nước cũng chính là hành trình trưởng thành của một thế hệ.
Có thể nói, Chuyện với Thanh vượt ra ngoài phạm vi một cuốn sách lịch sử. Nó gần hơn với một cẩm nang rèn luyện tư duy. Từ những câu chuyện về người thanh niên Nguyễn Tất Thành ra đi tìm đường cứu nước, cuốn sách dẫn người đọc đến những câu hỏi rất hiện đại: Làm thế nào để một dân tộc nhỏ vươn ra thế giới, làm sao người trẻ Việt có thể hội nhập mà vẫn giữ được căn cốt của mình, và bản lĩnh nào cần có khi bước vào một kỷ nguyên mới nhiều cơ hội và cũng không ít biến động…
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Tấn Phát, nguyên Giám đốc Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, chia sẻ một góc nhìn đáng chú ý sau khi đọc Chuyện với Thanh. Theo ông, hành trình của chàng thanh niên Nguyễn Tất Thành năm 1911 không chỉ là ra đi để tìm một con đường, mà là bắt đầu kiến tạo một con đường mới cho dân tộc. Theo ông, khát vọng của Bác Hồ không dừng lại ở mục tiêu giành độc lập, mà hướng đến việc thay đổi vị thế của đất nước: Từ thân phận nô lệ đến quyền tự quyết, từ làm chủ số phận dân tộc đến khát vọng đưa Việt Nam sánh vai cùng các cường quốc năm châu. Nhận định ấy cũng gợi mở cách nhìn mà tác giả Nguyễn Thành Nam muốn gửi gắm trong cuốn sách. Trong một thế giới nhiều biến động, không có con đường thành công nào được vạch sẵn. Điều mỗi người phải tìm không phải một lối đi hoàn chỉnh, mà là cách tự mở đường cho mình bằng trải nghiệm, tri thức và bản lĩnh bước tiếp.
Ông Lê Thắng Lợi, Giám đốc Trung tâm Phát triển Giáo dục và Đào tạo phía nam, cũng đánh giá cao cách tiếp cận của Chuyện với Thanh khi đưa lịch sử đến gần người trẻ bằng hình thức đối thoại, khuyến khích tư duy phản biện và kết nối với những vấn đề của đời sống đương đại. Theo ông, đây là cách tiếp cận giàu giá trị giáo dục, giúp khơi mở hứng thú học tập, khả năng tự tìm hiểu và suy ngẫm của người trẻ đối với lịch sử dân tộc.
