Thành lập trên cơ sở hợp nhất ba xã vùng cao thuộc diện đặc biệt khó khăn của huyện Tuần Giáo cũ, gồm: Mường Mùn, Mùn Chung, Pú Xi, cho nên xã Mường Mùn mới là một trong những địa bàn khó khăn nhất tỉnh Điện Biên. Theo Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân xã Trần Khắc Tuấn, ngay từ khi thành lập (1/7/2025), Mường Mùn được xếp vào nhóm xã đặc biệt khó khăn, vùng sâu, vùng xa của tỉnh.
Địa bàn rộng, dân cư phân tán, nhiều bản nằm cách trung tâm xã hàng chục ki-lô-mét đường đèo dốc. Cuộc sống người dân nơi đây phụ thuộc vào nông nghiệp, thu nhập bấp bênh do thói quen canh tác lạc hậu, thiếu vốn, thiếu kỹ thuật khiến năng suất cây trồng không cao; cái nghèo đeo bám nhiều gia đình, thôn, bản...
Ngay từ ngày đầu thành lập, lãnh đạo cấp ủy, chính quyền cùng toàn thể cán bộ, Nhân dân các bản trong xã đã đoàn kết, thống nhất mục tiêu đến năm 2030 Mường Mùn đạt xã nông thôn mới; giảm tỷ lệ nghèo và cận nghèo còn dưới 20%; thu nhập bình quân đầu người 50 triệu đồng/năm.
Cán bộ, người dân đồng lòng xác định nhiệm vụ ưu tiên tái cơ cấu ngành nông nghiệp dựa vào thế mạnh đất đai và mở rộng diện tích hai cây trồng chủ lực là cà-phê, mắc-ca; ngoài ra mở thêm diện tích trồng cây ăn quả theo phương thức “lấy ngắn nuôi dài”.
Để đưa nghị quyết vào cuộc sống, cuối năm 2025, xã thành lập nhiều tổ công tác (do các đồng chí lãnh đạo Đảng ủy, Ban Thường vụ, Ban Chấp hành Đảng bộ xã làm tổ trưởng) về từng bản họp với dân, lắng nghe tâm tư nguyện vọng, đồng thời triển khai lộ trình mở rộng diện tích hai loại cây.
Theo đó, cán bộ xã khuyến khích người dân các bản chủ động chuyển đổi đất nương, đất đồi, vườn kém hiệu quả sang trồng mắc-ca xen cà-phê. Diện tích đất quanh nhà được trồng cây ăn quả để tiện chăm sóc, thu hoạch, có thêm nguồn thu trong khi chờ cà-phê, mắc-ca cho quả (thường mất từ 3 đến 5 năm).
Trong suốt thời gian triển khai chủ trương cho tới ngày người dân các bản đào hố, trồng cây, cán bộ xã luôn theo sát để hướng dẫn, cùng làm. Bởi vậy, đồng bào Thái, H'Mông, Khơ Mú... khắp các bản trong xã đều tin tưởng chủ trương, cách làm của xã. Diện tích hai loại cây trồng mới là mắc-ca, cà-phê nhờ đó tăng dần.
Đây là hướng đi nhằm khắc phục những hạn chế của sản xuất nông nghiệp trước đây khi quy mô nhỏ lẻ, thiếu liên kết và phụ thuộc điều kiện tự nhiên; tăng giá trị sản phẩm góp phần quan trọng đưa Mường Mùn hoàn thành mục tiêu giảm nghèo, nâng cao đời sống nhân dân.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Trần Trung Kiên cho biết: “Năm 2026, xã được tỉnh giao trồng mới 400 ha cà-phê và 400 ha mắc-ca. Với sự vào cuộc trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền và sự đồng lòng, quyết tâm của cán bộ, người dân, đến nay Mường Mùn đã trồng mới 1.142 ha cà-phê (gấp gần 3 lần chỉ tiêu tỉnh giao). Hiện người dân tập trung trồng 424,41 ha mắc-ca”.
Không chỉ mở rộng diện tích, xã hướng tới xây dựng vùng nguyên liệu gắn với chế biến sâu, từng bước xây dựng thương hiệu “Mắc-ca Mường Mùn”, “Cà-phê Mường Mùn”. Địa phương định hướng xây dựng sản phẩm mang thương hiệu Mường Mùn là sản phẩm nông nghiệp sạch, sản xuất an toàn, hữu cơ; không sử dụng thuốc trừ cỏ, từng bước tạo sản phẩm đạt tiêu chuẩn VietGAP, OCOP, có truy xuất nguồn gốc, thương hiệu rõ ràng và đủ điều kiện xuất khẩu.
Do vậy, xã khuyến khích hình thành các hợp tác xã, tổ hợp tác, xây dựng liên kết giữa doanh nghiệp-hợp tác xã-nông dân để thống nhất quy trình kỹ thuật, nâng chất lượng và bảo đảm đầu ra.
Là một trong hàng chục gia đình ở Mường Mùn đi đầu chuyển đổi cây trồng, ông Quàng Văn Vượng (bản Ta Pao) đã trồng thành công 2,5 ha cà-phê xen mắc-ca. Nhiều cây mắc-ca bắt đầu cho quả bói, đem lại niềm tin về nguồn thu mới cho gia đình.
Ông Vượng cho biết: “Chuyển từ trồng cây nhỏ, lẻ sang đầu tư cây trồng chủ lực với việc đồng thời thay đổi giống, phương thức, cho nên ban đầu tôi khá lo lắng. Song được sự hướng dẫn tận tình của cán bộ khuyến nông, sự động viên thường xuyên của lãnh đạo xã, tôi yên tâm làm. Đến nay, vườn cây trồng mới của gia đình đang phát triển rất tốt, tôi dự định mở rộng diện tích trong năm tới”.
