Chuẩn hóa cán bộ ở thành phố Thanh Hóa

Dù còn nhiều tâm tư, nhưng 41 cán bộ ở các xã, phường cũng đã rời cương vị được giao để người có đủ điều kiện hơn đảm nhiệm. Song việc đó chỉ có ý nghĩa khi cán bộ thay thế có trình độ, năng lực cao hơn, đáp ứng yêu cầu đặt ra ở cơ sở. Ðây cũng là vấn đề nan giải. Không nêu cao sự công tâm, khách quan, dân chủ và không đề cao tinh thần đoàn kết thống nhất, tính tự giác, gương mẫu của cán bộ, thì khó có thể giải quyết được những vấn đề như thế.

Giải quyết tốt "đầu ra"

Ðến cơ sở đảng nào ở thành phố Thanh Hóa, chúng tôi cũng thấy luận bàn sôi nổi về việc chuẩn hóa cán bộ. Chẳng ai không đồng tình. Nhưng đến khi cho cán bộ không đạt chuẩn nghỉ việc thì  mới thấy nhiều chuyện phức tạp.      

Trụ sở Ðảng ủy, UBND phường Ðông Sơn khởi công xây dựng từ tháng 4 - 2005, nay vẫn còn dang dở. Ðảng ủy tạm thời làm việc tại trạm y tế, khá chật chội. Nhiều năm nay, một số vấn đề bức xúc ở đây không giải quyết được, mà nguyên nhân chính là chất lượng đội ngũ cán bộ còn hạn chế. Ðiều ấy thể hiện rõ trong báo cáo đánh giá cán bộ năm 2007 của Thành ủy. Hai trong số sáu cán bộ chủ chốt của phường chưa hoàn thành nhiệm vụ là chủ tịch và phó chủ tịch UBND. Số còn lại chỉ xếp hoàn thành nhiệm vụ. Thế nhưng khi giải quyết những trường hợp không đạt chuẩn cũng phải làm công tác tư tưởng khá vất vả. Chủ tịch UBND phường chuyển công tác khác, Bí thư Ðảng ủy nghỉ việc hưởng chế độ một lần theo tinh thần Nghị quyết số 06 về công tác cán bộ của Thành ủy ban hành giữa năm 2007. Từ tháng 6 vừa qua, đảm nhiệm cả hai chức danh này là Phó Trưởng ban Tổ chức Thành ủy Phạm Thị Việt Nga, chưa đến 40 tuổi và chuẩn bị bảo vệ luận án thạc sĩ chuyên ngành nhà nước và pháp luật. Sau hai tháng củng cố tổ chức bộ máy, hoạt động của Ðảng ủy, UBND phường đồng bộ, hiệu quả hơn, đã giải quyết cơ bản một số tồn đọng, như hoàn thành giải phóng mặt bằng đường Lê Thánh Tông; giải quyết xong các thủ tục, đề nghị khai trừ Ðảng đối với một bí thư chi bộ,...

- Quá trình chuẩn hóa cán bộ, khâu khó nhất là cho những trường hợp không đạt chuẩn nghỉ việc. Có người đến ngày họp HÐND để giải quyết nhân sự, thì đưa ra đủ lý do để vắng mặt; không ít trường hợp quanh co xin ở lại, hoặc không chịu bàn giao công việc. Sức ép từ đủ phía. Thường vụ Thành ủy kiên quyết lắm mới làm được - Trưởng ban Tổ chức Thành ủy Nguyễn Văn Huynh bộc bạch. Thấy rõ những khó khăn như thế, cho nên khi ra nghị quyết chuyên đề về công tác này, Thành ủy Thanh Hóa bàn khá kỹ và có kế hoạch cụ thể cho từng bước đi: tập trung khảo sát, đánh giá thực trạng toàn bộ chất lượng đội ngũ, dự thảo nghị quyết, lấy ý kiến của cán bộ, đảng viên, quán triệt kỹ trong các tổ chức cơ sở đảng. Sau đó rà soát, công khai danh sách và có chính sách hợp lý đối với số cán bộ không đạt chuẩn khi nghỉ việc. Ngoài các khoản theo quy định của Nhà nước, thành phố trích ngân sách trợ cấp mỗi cán bộ, cứ một năm công tác hai tháng lương, tổng số tiền lên đến hơn 800 triệu đồng. Trong số 41 cán bộ, công chức nghỉ việc do không đạt chuẩn, có tám cán bộ hưu trí, năm trường hợp đủ điều kiện về hưu và số hưởng chế độ một lần là 28 người.

Chưa phải tất cả đều xuôi chèo mát mái, nhưng việc kiên quyết với "đầu ra", để thực hiện chuẩn hóa cán bộ của Thành ủy đã tạo sự đồng thuận của toàn đảng bộ. Bài học công tâm, công bằng, khách quan và dân chủ càng được khẳng định rõ hơn trong công tác này.

Chủ động nguồn thay thế

Tìm cán bộ trẻ, có trình độ, năng lực thay thế số nghỉ việc cũng không kém phần nan giải. Bởi môi trường làm việc, chế độ đãi ngộ đối với cán bộ cơ sở chưa hấp dẫn. Ðể có nguồn, Thành ủy Thanh Hóa chọn ba cách. Ðó là luân chuyển, tăng cường cán bộ từ thành phố về, đồng thời thí điểm bí thư đảng ủy kiêm chủ tịch UBND ở năm xã, phường; đẩy mạnh đào tạo; tìm nguồn trong các doanh nghiệp và tuyển dụng sinh viên tốt nghiệp đại học chính quy. Từ đầu nhiệm kỳ Ðại hội Ðảng bộ đến nay, 23 cán bộ ở thành phố tăng cường, luân chuyển về xã, phường giúp cơ sở phần nào khắc phục khó khăn về nguồn thay thế. 52 cán bộ xã đang học năm thứ ba Ðại học Quản lý hành chính, hoặc Ðại học Kinh tế quốc dân cũng là nguồn kế cận. Năm nay, Thành ủy tiếp nhận 30 sinh viên tốt nghiệp đại học chính quy về xã, phường. Song bất cập ở đây là số sinh viên này hầu hết học các ngành khoa học xã hội; ít có các ngành khoa học kỹ thuật hoặc quản lý kinh tế, xây dựng, giao thông, địa chính và hành chính -  những lĩnh vực  mà cơ sở đang cần.

Ðể có nguồn, thiết nghĩ cách tốt nhất là mỗi xã, phường phải chủ động. Nơi làm tốt khâu này thì tránh được lúng túng khi cần cán bộ thay thế, ngược lại sẽ rất khó khăn. Ðiều ấy thấy khá rõ ở phường Hàm Rồng. Từ năm 2004 về trước, hầu hết các cương vị chủ chốt ở đây thường do cán bộ hưu trí đảm nhiệm; năm 2003 lại mất đoàn kết nghiêm trọng, nhiều cán bộ bị kỷ luật. Chuẩn hóa cán bộ, phường phải thay bốn chức danh là Chủ tịch Mặt trận, Chủ tịch các Hội Cựu chiến binh, Phụ nữ và Nông dân, nhưng không lúng túng khi tìm người thay thế. Ðơn cử như người kế nhiệm Chủ tịch Hội Phụ nữ đã tham gia Ðảng ủy hai nhiệm kỳ, sinh năm 1971. Theo đồng chí Nguyễn Tư Khánh, một trong hai cán bộ thành phố tăng cường về thì Ðảng ủy đã chủ động tạo nguồn tại chỗ bằng cách cử cán bộ đi học đúng lĩnh vực mà phường đang cần. Ban Chấp hành Ðảng bộ phường có 14 đồng chí, trong đó tám người có trình độ đại học, sáu trung cấp; tuổi đời trung bình là 41,2 tuổi (nhiệm kỳ trước là 53,4 tuổi). Từ lâu lắm, đến hai năm vừa qua, Ðảng bộ mới được công nhận trong sạch, vững mạnh.

Trong quá trình chuẩn hóa cán bộ, một số xã, phường không có người đạt chuẩn để thay thế, nhưng vẫn muốn người tại chỗ, cho nên cán bộ tăng cường, hoặc luân chuyển về phải có trình độ, năng lực hơn hẳn cán bộ tại chỗ mới có thể bám trụ được.

Không thể để mất đoàn kết

Cơ bản việc sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy xã, phường của thành phố đã hoàn thành từ tháng 7. Nhưng thực tế ở một số cơ sở vẫn chưa thật ổn định.

Trước khi đến xã Ðông Hương, chúng tôi được xem những đơn thư khiếu kiện về sai phạm của cán bộ chủ chốt tại đây mà Kết luận 38 của Thanh tra tỉnh (ngày 18-1-2008) chỉ rõ, việc thu chi sai nguyên tắc tiền giải phóng mặt bằng 267.757.000 đồng. Nhiều năm trước, phần lớn cán bộ chủ chốt của Ðông Hương ít có điều kiện được đào tạo cơ bản. Mặt khác, diện tích đất của xã bị thu hồi phục vụ đô thị hóa khá lớn. Với một đội ngũ cán bộ như thế thật khó để lãnh đạo hoàn thành nhiều nhiệm vụ phức tạp. Chỉ quanh việc đền bù thu hồi đất, nhiều năm liền có không ít đơn thư; ngay cả cán bộ xã cũng kiện nhau, làm cho nội bộ phức tạp. Ðảng bộ có hơn 330 đảng viên, nhưng đại hội nhiệm kỳ vừa qua chỉ bầu được mười đồng chí vào ban chấp hành, thiếu ba theo dự kiến. Người chuyển công tác, một số nghỉ việc, nay  Ðảng ủy chỉ còn sáu đảng ủy viên. Triển khai Nghị quyết của Thành ủy về công tác cán bộ, Ðông Hương gặp khó khăn đủ bề, cả về giải quyết số không đạt chuẩn cũng như nguồn thay thế. Nguyên nhân là một vài cán bộ chủ chốt chưa thông, nội bộ mất đoàn kết. Thậm chí một phó chủ tịch có quyết định nghỉ từ 12-6-2008, nhưng gần cuối tháng 8 vẫn chưa bàn giao công việc; xã vẫn khuyết ba chức danh chủ chốt là Chủ tịch HÐND và hai phó Chủ tịch UBND. Bí thư Ðảng ủy - có thời gian kiêm Chủ tịch UBND (từ tháng 5-2005 đến tháng 7- 2007), nhiều khả năng cũng phải thay thế vì liên quan sai phạm trong quản lý đất đai mà Thanh tra tỉnh phải làm việc từ tháng 10- 2007 đến 18-1-2008 mới có kết luận như đã nêu ở trên. Trong buổi làm việc với chúng tôi, các đồng chí Bí thư Ðảng ủy Nguyễn Ðoan Phúc; Chủ tịch UBND Lê Minh Tuấn (cán bộ thành phố tăng cường) và Thường trực Ðảng Ngô Thọ Dân, đều thấy rất rõ trách nhiệm nặng nề của Ðảng ủy, của chính bản thân mình trước những yếu kém, tồn đọng tại xã. Bài học ở đây là do chưa đoàn kết nội bộ, chưa tạo được sự thống nhất cao khi lãnh đạo giải quyết những bức xúc ở cơ sở, nhất là trong công tác cán bộ.

Làm việc với nhiều cấp ủy càng thấy một điều rằng, để chuẩn hóa cán bộ việc quy hoạch, đào tạo không khó, mà khó nhất là làm sao đánh giá đúng phẩm chất, năng lực; sắp xếp bố trí đúng người, đúng việc. Làm sao để người không đạt chuẩn nghỉ việc, người hai năm liền không hoàn thành nhiệm vụ sẽ bố trí công tác khác thấp hơn cương vị đã được giao như quy định của Thành ủy mới là việc khó. Bằng những chính sách hợp lý với sự quyết tâm cao của cấp ủy các cấp, cách làm của thành phố Thanh Hóa là một hướng gợi mở.