Mỹ, Israel tấn công Iran và các diễn biến liên quan

Eo biển Hormuz đang trở thành quân bài mặc cả quan trọng nhất trong cuộc đối đầu Mỹ-Iran, khi Washington và Tehran đều muốn đối phương nhượng bộ trước. Bế tắc tại tuyến hàng hải chiến lược này vì thế đang kéo dài khủng hoảng và làm gia tăng rủi ro đối với kinh tế toàn cầu.

Trong tuyên bố đăng tải trên mạng xã hội vào sáng sớm 14/8, Bộ Ngoại giao UAE đã cáo buộc Iran tấn công hai tàu chở dầu thuộc Công ty Dầu khí Quốc gia Abu Dhabi của UAE.

Căng thẳng trên các tuyến hàng hải chiến lược ở khu vực Trung Đông tiếp tục gia tăng khi lực lượng Mỹ tấn công một tàu hàng tại vịnh Oman.

Ủy ban An ninh quốc gia và Chính sách đối ngoại thuộc Quốc hội Iran đã thông qua các nội dung khái quát của dự luật về quản lý Eo biển Hormuz và Vịnh Péc-xích, trong đó đề xuất giao cho chính phủ phối hợp các lực lượng vũ trang bảo đảm an ninh hàng hải, an toàn hàng hải và bảo vệ môi trường tại khu vực chiến lược này.

Hội đồng An ninh quốc gia tối cao Iran ngày 8/8 đưa ra một loạt điều kiện đối với Mỹ để mở lại Eo biển Hormuz.

Iran và Oman đã đạt được đồng thuận về việc khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz sau nhiều tháng gián đoạn. Tuy nhiên, thỏa thuận vẫn cần được Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran phê chuẩn trước khi chính thức có hiệu lực.

Ngày 29/7, quân đội Mỹ đã tiến hành các đợt không kích nhằm vào Iran, đánh dấu lần đầu tiên Washington tấn công lãnh thổ Iran trở lại sau gần 1 tuần tạm dừng các hoạt động quân sự để tạo điều kiện cho các nỗ lực ngoại giao.

Cuộc gặp diễn ra vào thời điểm then chốt của cuộc chiến đã kéo dài 5 tháng, khi Mỹ đang đứng giữa nỗ lực thúc đẩy hòa bình và khả năng chuyển sang giai đoạn chiến tranh mạnh mẽ hơn.

Ngày 28/7, các nhà trung gian quốc tế cho biết, Mỹ và Iran đang tiến gần bước đột phá nhằm khôi phục Bản ghi nhớ (MoU) được hai bên ký hồi tháng 6.

Dù Mỹ và Iran đang phát tín hiệu nối lại đối thoại, tình hình Trung Đông tiếp tục diễn biến phức tạp khi Israel tăng cường các hoạt động an ninh.

Ngày 26/7, Iran cho biết, nước này và Oman đã đạt được một số tiến triển trong các cuộc đàm phán liên quan hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz, tuy nhiên Tehran không nêu rõ có chấp nhận đề xuất hiện đang được đưa ra hay không.

Phát biểu bên lề cuộc họp Hội đồng Ngoại trưởng SCO tại Kyrgyzstan, Ngoại trưởng Araghchi nhấn mạnh rào cản đối với tiến trình đàm phán hòa bình chính là “cách tiếp cận của phía Mỹ".

Với tỷ lệ 214 phiếu thuận và 208 phiếu chống, Hạ viện Mỹ thông qua một nghị quyết kêu gọi Tổng thống Donald Trump chấm dứt việc sử dụng lực lượng vũ trang Mỹ trong các hoạt động quân sự nhằm vào Iran.

Xung đột tại Trung Đông tiếp tục leo thang khi giao tranh lan rộng tại khu vực Vùng Vịnh. Ngày 21/7, Kuwait, Bahrain và Jordan liên tiếp hứng chịu các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) từ Iran, trong khi Mỹ duy trì các đợt không kích nhằm vào nhiều mục tiêu quân sự trên lãnh thổ Iran.

Mỹ vừa tiến hành các cuộc không kích mới nhằm vào Iran sau khi ghi nhận một số binh sĩ thiệt mạng đầu tiên kể từ khi xung đột giữa hai bên tái diễn.

Đài Phát thanh-Truyền hình Cộng hòa Hồi giáo Iran (IRIB) đưa tin, ít nhất 1 người thiệt mạng và 7 người khác bị thương vào đêm 16/7 (giờ địa phương) trong đợt tấn công mới của Mỹ nhằm vào tỉnh Hormozgan, miền nam Iran.

Tình hình xung đột Trung Đông tiếp tục leo thang căng thẳng trong ngày 12/7 khi quân đội Mỹ đã tiến hành các cuộc tấn công, nhằm vào các mục tiêu của Iran gần eo biển Hormuz và Iran đáp trả bằng việc tấn công nhằm vào các cơ sở và lợi ích của Mỹ tại một loạt quốc gia Trung Đông bao gồm: Bahrain, Kuwait, Qatar, Jordan và Oman.

Tổng thống Mỹ Donald Trump, ngày 10/7, cho biết nước này đã đồng ý tiếp tục các cuộc đàm phán với Iran, nhưng một lần nữa khẳng định thỏa thuận ngừng bắn giữa hai quốc gia đã chấm dứt.

Eo biển Hormuz lại dậy sóng sau khi Mỹ tiến hành nhiều đợt không kích nhằm vào các mục tiêu quân sự của Iran để đáp trả cáo buộc Iran tấn công các tàu thương mại. Mỹ tuyên bố sẽ tiếp tục mở thêm các cuộc tấn công mới với quy mô lớn hơn nhằm làm suy giảm năng lực đe dọa tự do hàng hải của Tehran.

Ngày 8/7, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố thỏa thuận ngừng bắn với Iran đã kết thúc, trong bối cảnh xung đột giữa hai nước bùng phát trở lại.

Quân đội Mỹ đã phát động các đợt không kích mới nhằm vào Iran trong sáng sớm 8/7, chỉ vài giờ sau khi ba tàu thương mại bị tấn công tại eo biển Hormuz, trong đợt leo thang mới nhất đe dọa làm sụp đổ thỏa thuận ngừng bắn tạm thời giữa hai nước.

Theo phóng viên TTXVN tại Trung Đông, ngày 3/7, Hội đồng Hòa bình Gaza đã tổ chức một loạt cuộc họp tại CH Cyprus nhằm mục đích xây dựng một kế hoạch toàn diện cho "thời kỳ hậu xung đột" ở Dải Gaza.

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ngày 30/6 khẳng định, Tehran sẽ tiếp tục thực hiện Bản ghi nhớ (MoU) đạt được với Mỹ nếu Washington cũng tuân thủ đầy đủ các cam kết của mình, trong bối cảnh xuất hiện những thông tin trái chiều về khả năng hai bên nối lại đối thoại tại Doha (Qatar) trong tuần này.

Ngày 30/6, Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Cố vấn cấp cao Jared Kushner đã tới Thủ đô Doha của Qatar để làm việc với các nhà trung gian và giới chức nước chủ nhà trong khuôn khổ các nỗ lực ngoại giao nhằm tìm giải pháp cho xung đột liên quan đến Iran.

Theo truyền thông nhà nước Iran, các chuyến bay giữa thủ đô Tehran của nước này và thành phố Dubai của Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) được nối lại trong ngày 29/6.

Ngày 28/6, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cho biết nước này và Liban đã nhất trí thành lập một "đơn vị kiểm soát xung đột" với sự tham gia của Mỹ, nhằm giám sát việc thực hiện bản ghi nhớ (MoU) giữa Tehran và Washington, trong đó bao gồm các điều khoản có liên quan tới tình hình Liban.