Mỹ, Israel tấn công Iran và các diễn biến liên quan

Tổng thống Mỹ Donald Trump, ngày 10/7, cho biết nước này đã đồng ý tiếp tục các cuộc đàm phán với Iran, nhưng một lần nữa khẳng định thỏa thuận ngừng bắn giữa hai quốc gia đã chấm dứt.

Eo biển Hormuz lại dậy sóng sau khi Mỹ tiến hành nhiều đợt không kích nhằm vào các mục tiêu quân sự của Iran để đáp trả cáo buộc Iran tấn công các tàu thương mại. Mỹ tuyên bố sẽ tiếp tục mở thêm các cuộc tấn công mới với quy mô lớn hơn nhằm làm suy giảm năng lực đe dọa tự do hàng hải của Tehran.

Ngày 8/7, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố thỏa thuận ngừng bắn với Iran đã kết thúc, trong bối cảnh xung đột giữa hai nước bùng phát trở lại.

Quân đội Mỹ đã phát động các đợt không kích mới nhằm vào Iran trong sáng sớm 8/7, chỉ vài giờ sau khi ba tàu thương mại bị tấn công tại eo biển Hormuz, trong đợt leo thang mới nhất đe dọa làm sụp đổ thỏa thuận ngừng bắn tạm thời giữa hai nước.

Theo phóng viên TTXVN tại Trung Đông, ngày 3/7, Hội đồng Hòa bình Gaza đã tổ chức một loạt cuộc họp tại CH Cyprus nhằm mục đích xây dựng một kế hoạch toàn diện cho "thời kỳ hậu xung đột" ở Dải Gaza.

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ngày 30/6 khẳng định, Tehran sẽ tiếp tục thực hiện Bản ghi nhớ (MoU) đạt được với Mỹ nếu Washington cũng tuân thủ đầy đủ các cam kết của mình, trong bối cảnh xuất hiện những thông tin trái chiều về khả năng hai bên nối lại đối thoại tại Doha (Qatar) trong tuần này.

Ngày 30/6, Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Cố vấn cấp cao Jared Kushner đã tới Thủ đô Doha của Qatar để làm việc với các nhà trung gian và giới chức nước chủ nhà trong khuôn khổ các nỗ lực ngoại giao nhằm tìm giải pháp cho xung đột liên quan đến Iran.

Ngày 28/6, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cho biết nước này và Liban đã nhất trí thành lập một "đơn vị kiểm soát xung đột" với sự tham gia của Mỹ, nhằm giám sát việc thực hiện bản ghi nhớ (MoU) giữa Tehran và Washington, trong đó bao gồm các điều khoản có liên quan tới tình hình Liban.

Theo Tân Hoa xã và tin nước ngoài, Trung tâm Thông tin Hàng hải liên hợp (JMIC) do Mỹ dẫn đầu đã nâng mức độ đe dọa an ninh hàng hải tại Eo biển Hormuz từ mức “trung bình” lên mức “đáng kể”, sau khi xảy ra các vụ tấn công vào các tàu thương mại trong vùng biển gần Eo biển Hormuz.

Đề nghị ngân sách bổ sung gần 88 tỷ USD của chính quyền Tổng thống Donald Trump nhằm trang trải chi phí cho chiến dịch quân sự tại Iran và bổ sung năng lực quốc phòng đang đối mặt với nhiều trở ngại tại Thượng viện Mỹ, khi vấp phải sự phản đối của đảng Dân chủ và bất đồng trong nội bộ đảng Cộng hòa.

Truyền thông khu vực ngày 25/6 đưa tin, một tàu hàng treo cờ Singapore đã bị tấn công khi đang di chuyển qua eo biển Hormuz, làm gia tăng lo ngại về nguy cơ đổ vỡ thỏa thuận tạm thời giữa Mỹ và Iran nhằm bảo đảm an toàn hàng hải tại tuyến vận tải chiến lược này.

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ngày 23/6 kêu gọi thiết lập một cấu trúc an ninh khu vực mới tại Tây Á và Vịnh Persian dựa trên đối thoại, tôn trọng lẫn nhau và sự tham gia hợp tác giữa các quốc gia trong khu vực.

Tổ chức Hàng hải quốc tế (IMO) thuộc Liên hợp quốc ngày 23/6 thông báo sẽ bắt đầu chiến dịch quy mô lớn nhằm sơ tán hơn 11.000 thủy thủ đang mắc kẹt tại khu vực Vùng Vịnh do ảnh hưởng của cuộc xung đột tại Trung Đông.

Bộ Tài chính Mỹ cho biết đã tạm thời ngừng áp dụng lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ Iran trong vòng 60 ngày, đến ngày 21/8 tới.

Thượng viện Mỹ ngày 23/6 đã thông qua một nghị quyết chung mang tính biểu tượng về quyền hạn chiến tranh nhằm chấm dứt các hành động thù địch của Mỹ tại Iran, qua đó cùng Hạ viện phát tín hiệu cho thấy Quốc hội nhìn nhận cách Tổng thống Donald Trump xử lý cuộc xung đột này như thế nào.

Trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Trump cho biết, Iran đã "hoàn toàn đồng ý" với việc tiến hành các cuộc thanh tra hạt nhân ở cấp độ cao nhất trong tương lai lâu dài.

Mỹ và Iran đạt thỏa thuận chấm dứt xung đột và mở lại eo biển Hormuz là tin vui đối với những người yêu chuộng hòa bình, giúp thế giới tháo ngòi cuộc khủng hoảng năng lượng.

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ngày 18/6 cho rằng việc nước này và Mỹ ký Bản ghi nhớ (MoU) chấm dứt cuộc xung đột giữa hai bên là bước tiến quan trọng hướng tới đàm phán một giải pháp hòa bình lâu dài cho khu vực Trung Đông.

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance xác nhận ngày 18/6 là ngày đầu tiên của giai đoạn 60 ngày đàm phán hướng đến một thỏa thuận với Iran, dựa trên thời điểm ký kết bản ghi nhớ (MoU) và múi giờ của các bên liên quan.

Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi ngày 15/6 cho biết, vòng đàm phán đầu tiên về một “thỏa thuận cuối cùng” giữa Iran và Mỹ sẽ được tiến hành sau khi hai bên chính thức ký thỏa thuận hòa bình tại Thụy Sĩ vào ngày 19/6. Theo ông Araghchi, nhiều khả năng trưởng đoàn đàm phán của hai bên sẽ có cuộc gặp trong ngày ký kết.

Mỹ và Iran dự kiến sẽ chính thức ký biên bản ghi nhớ (MoU) nhằm chấm dứt cuộc xung đột kéo dài gần 4 tháng tại Trung Đông trong một buổi lễ được tổ chức ngày 19/6 tại khu nghỉ dưỡng Bürgenstock bên hồ Lucerne của Thụy Sĩ.

Sau hơn ba tháng chiến tranh và trải qua quá trình đàm phán cam go, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận chấm dứt xung đột. Đây được coi là bước tiến quan trọng hướng tới hòa bình ở Trung Đông, tạo động lực mạnh mẽ để giải quyết những vấn đề liên quan “hồ sơ hạt nhân” Iran.

Ngày 15/6, trả lời câu hỏi của phóng viên đề nghị cho biết phản ứng của Việt Nam trước việc Hoa Kỳ và Iran đạt thỏa thuận hòa bình, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Phạm Thu Hằng nêu rõ:

Ngày 15/6, cộng đồng quốc tế tiếp tục hoan nghênh việc Mỹ và Iran nhất trí thỏa thuận, nhằm chấm dứt xung đột và mở lại Eo biển Hormuz.

Mỹ và Iran đã đạt được một thỏa thuận hòa bình nhằm chấm dứt cuộc xung đột kéo dài hơn ba tháng qua, đồng thời bao gồm cả lệnh ngừng bắn giữa Israel và lực lượng Hezbollah tại Liban.

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 13/6 (giờ địa phương) cho biết, một thỏa thuận hòa bình với Iran dự kiến sẽ được ký kết vào ngày 14/6 và eo biển Hormuz sẽ được mở lại ngay sau đó.