Mỹ, Israel tấn công Iran và các diễn biến liên quan

Căng thẳng trên các tuyến hàng hải chiến lược ở khu vực Trung Đông tiếp tục gia tăng khi lực lượng Mỹ tấn công một tàu hàng tại vịnh Oman.

Ủy ban An ninh quốc gia và Chính sách đối ngoại thuộc Quốc hội Iran đã thông qua các nội dung khái quát của dự luật về quản lý Eo biển Hormuz và Vịnh Péc-xích, trong đó đề xuất giao cho chính phủ phối hợp các lực lượng vũ trang bảo đảm an ninh hàng hải, an toàn hàng hải và bảo vệ môi trường tại khu vực chiến lược này.

Hội đồng An ninh quốc gia tối cao Iran ngày 8/8 đưa ra một loạt điều kiện đối với Mỹ để mở lại Eo biển Hormuz.

Iran và Oman đã đạt được đồng thuận về việc khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz sau nhiều tháng gián đoạn. Tuy nhiên, thỏa thuận vẫn cần được Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran phê chuẩn trước khi chính thức có hiệu lực.

Ngày 29/7, quân đội Mỹ đã tiến hành các đợt không kích nhằm vào Iran, đánh dấu lần đầu tiên Washington tấn công lãnh thổ Iran trở lại sau gần 1 tuần tạm dừng các hoạt động quân sự để tạo điều kiện cho các nỗ lực ngoại giao.

Trong cuộc phỏng vấn với Fox News, ông Trump khẳng định, Iran không kiểm soát eo biển Hormuz, song cho rằng Tehran vẫn có khả năng gây gián đoạn hoạt động hàng hải bằng cách rải thủy lôi.

Cuộc gặp diễn ra vào thời điểm then chốt của cuộc chiến đã kéo dài 5 tháng, khi Mỹ đang đứng giữa nỗ lực thúc đẩy hòa bình và khả năng chuyển sang giai đoạn chiến tranh mạnh mẽ hơn.

Dù Mỹ và Iran đang phát tín hiệu nối lại đối thoại, tình hình Trung Đông tiếp tục diễn biến phức tạp khi Israel tăng cường các hoạt động an ninh.

Ngày 26/7, Iran cho biết, nước này và Oman đã đạt được một số tiến triển trong các cuộc đàm phán liên quan hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz, tuy nhiên Tehran không nêu rõ có chấp nhận đề xuất hiện đang được đưa ra hay không.

Phát biểu bên lề cuộc họp Hội đồng Ngoại trưởng SCO tại Kyrgyzstan, Ngoại trưởng Araghchi nhấn mạnh rào cản đối với tiến trình đàm phán hòa bình chính là “cách tiếp cận của phía Mỹ".

Với tỷ lệ 214 phiếu thuận và 208 phiếu chống, Hạ viện Mỹ thông qua một nghị quyết kêu gọi Tổng thống Donald Trump chấm dứt việc sử dụng lực lượng vũ trang Mỹ trong các hoạt động quân sự nhằm vào Iran.

Xung đột tại Trung Đông tiếp tục leo thang khi giao tranh lan rộng tại khu vực Vùng Vịnh. Ngày 21/7, Kuwait, Bahrain và Jordan liên tiếp hứng chịu các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) từ Iran, trong khi Mỹ duy trì các đợt không kích nhằm vào nhiều mục tiêu quân sự trên lãnh thổ Iran.

Mỹ vừa tiến hành các cuộc không kích mới nhằm vào Iran sau khi ghi nhận một số binh sĩ thiệt mạng đầu tiên kể từ khi xung đột giữa hai bên tái diễn.

Đài Phát thanh-Truyền hình Cộng hòa Hồi giáo Iran (IRIB) đưa tin, ít nhất 1 người thiệt mạng và 7 người khác bị thương vào đêm 16/7 (giờ địa phương) trong đợt tấn công mới của Mỹ nhằm vào tỉnh Hormozgan, miền nam Iran.

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) ngày 13/7 thông báo sẽ tái áp đặt lệnh phong tỏa hàng hải đối với các cảng của Iran theo chỉ thị của Tổng thống Donald Trump. Tuyên bố trên được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng giữa hai nước đang gia tăng sau các vụ tấn công nhằm vào tàu thuyền tại eo biển Hormuz.

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo các lực lượng nước này đã phát động một đợt không kích mới nhằm vào Iran.

Eo biển Hormuz lại dậy sóng sau khi Mỹ tiến hành nhiều đợt không kích nhằm vào các mục tiêu quân sự của Iran để đáp trả cáo buộc Iran tấn công các tàu thương mại. Mỹ tuyên bố sẽ tiếp tục mở thêm các cuộc tấn công mới với quy mô lớn hơn nhằm làm suy giảm năng lực đe dọa tự do hàng hải của Tehran.

Ngày 8/7, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố thỏa thuận ngừng bắn với Iran đã kết thúc, trong bối cảnh xung đột giữa hai nước bùng phát trở lại.

Quân đội Mỹ đã phát động các đợt không kích mới nhằm vào Iran trong sáng sớm 8/7, chỉ vài giờ sau khi ba tàu thương mại bị tấn công tại eo biển Hormuz, trong đợt leo thang mới nhất đe dọa làm sụp đổ thỏa thuận ngừng bắn tạm thời giữa hai nước.

Theo phóng viên TTXVN tại Trung Đông, ngày 3/7, Hội đồng Hòa bình Gaza đã tổ chức một loạt cuộc họp tại CH Cyprus nhằm mục đích xây dựng một kế hoạch toàn diện cho "thời kỳ hậu xung đột" ở Dải Gaza.

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ngày 30/6 khẳng định, Tehran sẽ tiếp tục thực hiện Bản ghi nhớ (MoU) đạt được với Mỹ nếu Washington cũng tuân thủ đầy đủ các cam kết của mình, trong bối cảnh xuất hiện những thông tin trái chiều về khả năng hai bên nối lại đối thoại tại Doha (Qatar) trong tuần này.

Ngày 30/6, Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Cố vấn cấp cao Jared Kushner đã tới Thủ đô Doha của Qatar để làm việc với các nhà trung gian và giới chức nước chủ nhà trong khuôn khổ các nỗ lực ngoại giao nhằm tìm giải pháp cho xung đột liên quan đến Iran.

Theo truyền thông nhà nước Iran, các chuyến bay giữa thủ đô Tehran của nước này và thành phố Dubai của Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) được nối lại trong ngày 29/6.

Ngày 28/6, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cho biết nước này và Liban đã nhất trí thành lập một "đơn vị kiểm soát xung đột" với sự tham gia của Mỹ, nhằm giám sát việc thực hiện bản ghi nhớ (MoU) giữa Tehran và Washington, trong đó bao gồm các điều khoản có liên quan tới tình hình Liban.

Theo Tân Hoa xã và tin nước ngoài, Trung tâm Thông tin Hàng hải liên hợp (JMIC) do Mỹ dẫn đầu đã nâng mức độ đe dọa an ninh hàng hải tại Eo biển Hormuz từ mức “trung bình” lên mức “đáng kể”, sau khi xảy ra các vụ tấn công vào các tàu thương mại trong vùng biển gần Eo biển Hormuz.

Đề nghị ngân sách bổ sung gần 88 tỷ USD của chính quyền Tổng thống Donald Trump nhằm trang trải chi phí cho chiến dịch quân sự tại Iran và bổ sung năng lực quốc phòng đang đối mặt với nhiều trở ngại tại Thượng viện Mỹ, khi vấp phải sự phản đối của đảng Dân chủ và bất đồng trong nội bộ đảng Cộng hòa.