Cho thóc hơn cho gạo

Biết một, dậy một

Trung tâm Dạy nghề nhân đạo KoTo là tên viết tắt của cụm từ tiếng Anh “Know one, Teach one” (biết một, dạy một), ra đời năm 2001 chuyên dạy nấu ăn cho trẻ em đường phố.

Mọi việc bắt đầu vào năm 1998. Trong những lần làm hướng dẫn viên cho một hãng lữ hành của Úc, đặt tại TPHCM, Jimmy Phạm, một Việt kiều Australia, nhìn thấy những đứa trẻ bán báo, đánh giày kiếm sống vất vả liền nảy ra ý tưởng: “Phải làm điều gì đó để giúp các em kém may mắn ổn định cuộc sống”. Thoạt đầu Jimmy cho chúng tiền mua quần áo hoặc đưa đi chữa bệnh. Tuy nhiên, sau đó anh nhận ra tiền chỉ giúp chúng có được vài ngày vui vẻ chứ không thể giúp chúng tự kiếm sống, hơn nữa Jimmy cũng không dư dả gì với đồng lương hướng dẫn viên. Gần gũi các em, Jimmy khá bất ngờ khi nghe chúng thổ lộ là cần được học nghề để sau này có thể tự kiếm sống. Đến khi ra công tác ở Hà Nội, Jimmy đã tìm ra câu trả lời, đó là mở một nhà hàng nhỏ bán bánh sandwich để nuôi trẻ mồ côi và dạy nghề nấu ăn cho những người khác. “Sở dĩ tôi chọn kinh doanh ẩm thực vì thấy trước tương lai ngành du lịch Việt Nam sẽ cất cánh và thu hút nhiều du khách nước ngoài đến, nhiều cơ hội sẽ mở ra từ đó”, Jimmy kể.

Năm 2001, được sự giúp đỡ của các tổ chức từ thiện, Jimmy thành lập Trung tâm Dạy nghề KoTo kiêm nhà hàng tại 61 Văn Miếu, Hà Nội. Biết được tấm lòng của anh, nhiều tình nguyện viên nước ngoài đã đến dạy nghề cho các em cơ nhỡ. Mỗi khóa học ở KoTo kéo dài 18 tháng, đào tạo hai nghề chính: bếp và phục vụ bàn, quầy bar. Trung bình, mỗi học viên được KoTo tài trợ 1,2 triệu đồng/tháng, trong đó một nửa dành cho tiền ăn, thuê nhà, bảo hiểm y tế, phần còn lại mua sắm quần áo, giày dép, tiền tiêu vặt. Tính đến nay, KoTo đào tạo được gần 200 học viên và đã có 140 em tốt nghiệp tự sống bằng nghề ở các nhà hàng, khách sạn lớn ở Hà Nội như Hilton, Sheraton…

Năm 2001, KoTo mở trung tâm dạy nghề mới trên phố Thụy Khuê, còn nhà hàng 61 Văn Miếu chuyển sang số 59 Văn Miếu, với tên gọi mới “KoTo on Van Mieu”, chủ yếu phục vụ khách nước ngoài.   

Cho nghề để tự lập

Còn bà Phạm Thị Vy, cựu giáo viên toán ở Hà Nội, sau khi về hưu năm 1993 đã dành nhiều thời gian tìm hiểu nghề làm bánh và nhu cầu tiêu thụ ở Hà Nội và phát hiện ra nhiều cơ sở sản xuất không chú trọng đến việc đào tạo tay nghề cho nhân viên.

Năm 1994, bà Vy bắt đầu nhận thanh thiếu niên lang thang, cơ nhỡ học việc. Ban đầu, bà cùng những người bạn mở cửa hàng Hoa Sữa trên phố Trần Nhật Duật bán bánh ngọt, dạy nấu ăn và làm bánh. Một năm sau, nhờ sự góp vốn của người bạn ở Pháp, Hoa Sữa bắt đầu mở rộng quy mô. Cơ sở mới của Hoa Sữa trên phố Phan Chu Trinh vừa là nhà hàng, tiệm bánh, vừa là nơi dạy nấu ăn cho 40 học viên. Việc kinh doanh phát triển thuận lợi nhưng bà Vy vẫn chưa thỏa mãn, vì cơ sở mới chưa xứng với tầm vóc của một trường dạy nghề. So với KoTo, Hoa Sữa có thuận lợi là nhận được sự hỗ trợ đào tạo và tài chính từ một số trường trung cấp dạy nghề ở Bỉ, Pháp, cộng với việc liên kết với các nhà hàng, khách sạn như Le Tonkin, Lạc Việt, Nikko, Hilton… cho học viên thực tập. Bà Vy đã quyết định chuyển cơ sở về 81 Thợ Nhuộm làm nơi thực hành cho học viên, còn địa điểm 449 Bạch Mai được thuê làm trường dạy nghề với mục tiêu là tất cả học viên đều có việc làm sau khi tốt nghiệp.

Năm 2002, trường Trung học tư thục Kinh tế-Du lịch Hoa Sữa chính thức được thành lập tại 28A Hạ Hồi. Các hệ đào tạo gồm: ngắn hạn, dài hạn và trung cấp với các chuyên ngành nấu bếp, làm bánh ngọt và phục vụ nhà hàng. Tính đến cuối năm 2006, Hoa Sữa đã đào tạo miễn phí khoảng 1.400 học viên. Hiện nay, địa điểm 28A Hạ Hồi là nhà hàng Âu và cũng là nơi thực hành của học viên. Riêng trường Trung học Hoa Sữa đã chuyển về quận Hoàng Mai. 

Cho dù hiệu quả kinh doanh của KoTo lẫn Hoa Sữa chưa được như mong đợi của những người sáng lập, niềm vui lớn nhất của anh Jimmy Phạm và bà Phạm Thị Vy là đã giúp được những thanh thiếu niên có hoàn cảnh khó khăn, cơ nhỡ bước sang một cuộc sống mới.