Đây được coi là “cú huých” tạo cơ hội chuyển đổi xanh đối với vận tải hành khách công cộng.
Thái Nguyên có năm doanh nghiệp vận tải hành khách bằng xe buýt tại 12 tuyến, trong đó 11 tuyến ở khu vực phía nam, một tuyến ở khu vực phía bắc, tổng chiều dài các tuyến là hơn 700 km, sử dụng hơn 140 phương tiện.
Những năm gần đây, bình quân mỗi năm hệ thống xe buýt chạy 244 nghìn lượt, vận chuyển hơn 2,57 triệu lượt hành khách, mỗi xe vận chuyển khoảng 10,5 nghìn lượt hành khách/năm, chủ yếu học sinh, sinh viên, công nhân và người lao động có thu nhập thấp. Điều đó cho thấy hiệu quả vận hành ở mức trung bình, chưa khai thác tối đa năng lực phương tiện.
Theo đánh giá của Sở Xây dựng, xe buýt đang hoạt động trên địa bàn chủ yếu sử dụng động cơ diesel truyền thống, phần lớn đã xuống cấp do hoạt động nhiều năm, làm ảnh hưởng đến chất lượng phục vụ hành khách, gây ô nhiễm môi trường, ô nhiễm tiếng ồn, nguy cơ mất an toàn giao thông.
Nguyên nhân chủ yếu do hiệu quả kinh doanh thấp, dẫn đến các doanh nghiệp gặp khó khăn, không có tiềm lực tài chính đầu tư phương tiện mới. Đầu tư hạ tầng cho hoạt động vận tải hành khách bằng xe buýt như điểm đầu tuyến, điểm cuối tuyến, nhà chờ, điểm dừng đỗ đón-trả khách còn hạn chế, chưa hợp lý. Những điều đó dẫn đến chưa thu hút nhiều người dân đi lại bằng xe buýt.
Dự báo thời gian tới, công nghiệp, giáo dục-đào tạo, khám, chữa bệnh, dịch vụ ngày càng phát triển, nhu cầu đi lại của người dân trên địa bàn tỉnh sẽ tăng cao so với hiện nay. Để đáp ứng nhu cầu đi lại bằng xe buýt của người dân, nhất là công nhân, sinh viên, học sinh một cách thuận lợi; đặc biệt là chuyển đổi phương tiện sử dụng năng lượng xanh để giảm thiểu ô nhiễm môi trường, hạn chế phương tiện cá nhân, giảm ùn tắc..., đầu tháng 12/2025, tại Kỳ họp thứ IX, Hội đồng nhân dân tỉnh Thái Nguyên đã thông qua nghị quyết quy định chính sách hỗ trợ đối với vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt trên địa bàn tỉnh.
Nghị quyết quy định hỗ trợ lãi suất vay vốn tại các tổ chức tín dụng đối với các dự án đầu tư phương tiện xe buýt, trong đó ưu tiên xe buýt chạy bằng năng lượng xanh, thân thiện môi trường; hỗ trợ giá vé cho người sử dụng dịch vụ vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt thông qua chính sách miễn, giảm giá vé đối với một số đối tượng.
Cụ thể, tổ chức, doanh nghiệp đủ điều kiện kinh doanh vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt, khi mua sắm xe buýt sử dụng năng lượng xanh sẽ được hỗ trợ 5% lãi suất vay, hạn mức hỗ trợ tối đa 100% giá trị hợp đồng vay, thời gian hỗ trợ theo hợp đồng vay số dư nợ thực tế, nhưng tối đa không quá bảy năm.
Miễn giá vé cho trẻ em dưới sáu tuổi, người khuyết tật nặng và người khuyết tật đặc biệt nặng; giảm 50% giá vé cho người có công với cách mạng, người cao tuổi, học sinh, sinh viên là công dân Việt Nam. Việc miễn, giảm giá vé cho hành khách thông qua tổ chức, doanh nghiệp vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt.
Theo ông Nguyễn Mạnh Hà, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Thương mại và Du lịch Hà Lan, doanh nghiệp có 120 xe buýt vận tải hành khách công cộng tại 9/12 tuyến xe buýt, chiếm 90% thị phần vận tải hành khách bằng xe buýt trên địa bàn tỉnh.
Chính sách hỗ trợ đối với xe buýt và hành khách đi xe buýt do tỉnh ban hành là cơ hội để doanh nghiệp đầu tư phương tiện mới, nhất là phương tiện sử dụng năng lượng xanh. Cùng với đó, doanh nghiệp cũng phải đổi mới mạnh mẽ lề lối hoạt động, thái độ, tinh thần, tác phong phục vụ để nâng cao chất lượng hoạt động của xe buýt.
“Việc miễn, giảm giá vé với đối tượng hành khách cụ thể sẽ thu hút nhiều người dân đi lại bằng xe buýt. Qua đó, thúc đẩy hành khách đi lại, vận tải bằng xe buýt trên địa bàn phát triển, từng bước trở thành phương tiện đi lại thông dụng của người dân, góp phần hạn chế xe cá nhân, giảm ùn tắc đang diễn ra phức tạp ở trung tâm tỉnh Thái Nguyên hiện nay”, ông Hà cho biết thêm.
Dự kiến, từ đầu năm 2026, Sở Xây dựng và Công ty cổ phần Thương mại và Du lịch Hà Lan sẽ phối hợp thực hiện chính sách vận tải hành khách bằng xe buýt tại một số tuyến, sau đó rút kinh nghiệm để nhân rộng.
Người dân mong muốn, tới đây tỉnh đầu tư hạ tầng cho hoạt động vận tải hành khách bằng xe buýt tại điểm đầu tuyến, điểm cuối tuyến, trụ nạp điện xe buýt, nhà chờ, điểm dừng đỗ đón-trả khách thuận lợi, an toàn để thu hút ngày càng đông hành khách, thúc đẩy vận tải bằng xe buýt phát triển nhanh, bền vững, trở thành phương tiện đi lại tiện lợi, chi phí thấp cho người dân, nhất là học sinh, sinh viên, công nhân.
