Chiến thắng trên bầu trời Ðiện Biên Phủ

Trung đoàn pháo cao xạ  367 sau một năm xây dựng, lần đầu ra trận, tham gia chiến dịch Ðiện Biên Phủ. Ngày 13-3-1954, lực lượng phòng không sau khi yểm trợ cho các lực lượng  khác mở màn chiến dịch, thì 8 giờ sáng 14-3-1954,  bắn rơi chiếc máy bay đầu tiên của Pháp ở Ðiện Biên Phủ. Ðến 9 giờ ngày 14-3, lại bắn rơi chiếc thứ hai, máy bay Pháp bốc cháy và rơi ngay tại Bản Kéo. Ðến 15 giờ 30 phút ngày 14-3, bắn rơi chiếc máy bay thứ 3 tại Ðiện Biên Phủ. Sau 55 ngày đêm, lực lượng phòng không đã  bắn rơi 52 máy bay địch, trong đó có ba chiếc B.24 thuộc loại hiện đại của Mỹ lúc bấy giờ viện trợ cho Pháp (tổ lái có 5 tên, bay ở độ cao hơn 3.500 m, chở được 4-6 tấn bom).  Ðiều đặc biệt là, ngày 6-5-1954, pháo phòng không  đã bắn cháy chiếc  C119, rơi ở bản Sót. Hai phi công bị thiệt mạng, sau này ta mới biết là người Mỹ. Nhân 50 năm Chiến thắng  Ðiện Biên Phủ, một đạo diễn người Mỹ đã tới Việt Nam từ 13-2 đến 16-2-2004, làm phim tư liệu  về hai viên phi công Mỹ lái chiếc C119 nói trên cho kênh truyền hình DISCOVERY và hãng phim Wind River LLC (Mỹ). Theo cuốn sách "Không quân Ðông Dương" của một tướng Pháp: Trong trận Ðiện Biên Phủ, số máy bay bị bắn rơi và phá hủy chiếm 31% số tham chiến, số máy bay bị thương là 85%, số phi công bị  chết và mất tích là 79%. Ðây là một tỷ lệ tổn thất không thể chịu đựng được. Sau này, trước Ủy ban điều trần về thất bại của Ðiện Biên Phủ, Na Va đã tuyên bố: "Chính pháo phòng không 37 mm đã giết chết Ðiện Biên Phủ" (Nhìn lại không quân Pháp ở Ðông Dương 1940-1954).

Ở Ðiện Biên Phủ, hầu như toàn bộ binh sĩ, đạn dược, lương thực, cứu thương... của Pháp đều trông cậy vào tiếp tế hàng không. Nhưng chúng bị lực lượng phòng không chủ động đánh, nên không thả lính nhảy dù  được và không thể tiếp tế kịp thời.  Phòng không của ta tuy số lượng và uy lực, tầm bắn có hạn, nhưng hiệu quả đánh không quân địch, yểm hộ cho đội hình chiến dịch xiết chặt vòng vây ngày càng lớn, làm cho tập đoàn cứ điểm bị cô lập.

Trong chiến dịch Ðiện Biên Phủ, quân đội ta đã bước đầu hình thành một mặt trận mới, là mặt trận đất đối không. Lực lượng phòng không  trong chiến dịch Ðiện Biên Phủ đã xây dựng được truyền thống đánh thắng trận đầu, đánh thắng liên tục, đoàn kết hiệp đồng lập công tập thể,   vừa chiến đấu vừa xây dựng, trưởng thành trong chiến đấu. Một cảnh tượng hùng vĩ trên chiến trường Ðiện Biên Phủ: Các trận địa phòng không của ta hiên ngang, đàng hoàng ban ngày đánh nhau với máy bay Pháp trên cánh đồng Mường Thanh, máy bay địch bị trúng đạn, bốc cháy như một bó đuốc khổng lồ bay lảo đảo, giặc lái nhảy dù rơi xuống ngay cạnh trận địa. 

TRONG chiến dịch Ðiện Biên Phủ,  phần đông cán bộ, chiến sĩ  lực lượng phòng không là nông dân, từ bộ binh chuyển sang, kiến thức văn hóa có hạn, tác phong chính quy bị hạn chế, nên việc tiếp thu chuyển giao công nghệ hiện đại có khó khăn. Nhưng với tinh thần yêu nước nồng nàn, lòng căm thù địch sâu sắc, trí thông minh, quyết tâm khắc phục khó khăn, trước hết là vượt lên hạn chế của bản thân, nên trong một thời gian tương đối ngắn, Trung đoàn pháo phòng không 367 đã làm chủ được vũ khí, sử dụng tốt trang bị kỹ thuật mới, lần đầu ra trận, lập công xuất sắc, chiến thắng vẻ vang. 

Tác chiến phòng không Ðiện Biên Phủ đã góp phần quan trọng vào thắng lợi lịch sử của trận quyết chiến chiến lược, đặt nền móng cho sự phát triển cơ cấu, tổ chức lực lượng phòng không. Nghệ thuật tác chiến phòng không đã có sự phát triển vượt bậc qua thời chống Mỹ, cứu nước cả về mặt lý luận và thực tiễn. Giá trị của  tác chiến phòng không  ở Ðiện Biên Phủ là giá trị mở đầu huy hoàng, đặt nền móng vững chắc, tạo tiền đề cho những chiến thắng tiếp theo trong kháng chiến mà đỉnh cao là chiến dịch phòng không 12 ngày đêm cuối tháng 12-1972 đập tan cuộc tập kích chiến lược đường không bằng B52  của không quân Mỹ vào Hà Nội - Hải Phòng làm nên  "Ðiện Biên Phủ trên không" vang dội.