ND - Năm 2008 được coi là một năm đẫm máu nhất ở Afghanistan, với hơn 2.000 dân thường và hàng nghìn nhân viên an ninh Afghanistan, binh sĩ nước ngoài thiệt mạng. Trước tình trạng bạo lực ngày càng gia tăng tại Afghanistan kể từ khi chế độ Taliban bị lật đổ năm 2001, Mỹ đã phải quyết định tăng viện thêm 30 nghìn quân cho chiến trường này trong năm 2009, đồng thời xem xét thực hiện chiến lược mới nhằm cải thiện tình hình an ninh đang ngày càng xấu đi tại quốc gia Nam Á này.
Kể từ khi chế độ Taliban bị lật đổ và lực lượng liên quân được triển khai tại Afghanistan cuối năm 2001, đây vẫn là đất nước chậm phát triển, cơ sở hạ tầng tối thiểu hầu như không có. Người dân không thể tự bảo đảm nhu cầu lương thực, mà chủ yếu vẫn phải dựa vào nguồn viện trợ quốc tế. Hầu như không có một ngành công nghiệp nào hoạt động. Số người thất nghiệp ngày càng tăng, hiện lên tới gần 30% lực lượng lao động.
Thêm vào đó, tình hình an ninh cực kỳ bất ổn, trong khi người dân Afghanistan liên tục là nạn nhân của những vụ "tiến công nhầm" của các lực lượng nước ngoài.
Bạo lực gia tăng
Hiện Quân đội Quốc gia Afghanistan có gần 80.000 binh sĩ và Cảnh sát Quốc gia Afghanistan có gần 82.000 người. Bên cạnh đó còn có 65.000 binh sĩ nước ngoài, trong đó có 32.000 binh sĩ Mỹ, đang làm nhiệm vụ tại Afghanistan.
Tuy nhiên, tình hình an ninh tại nước này không những không được cải thiện mà ngày càng trở nên tồi tệ. Các vụ bạo lực tại nước này trong năm 2008 đã cướp đi sinh mạng của hơn 5.000 người. Mới đây, Hội đồng quốc tế về An ninh và Phát triển (ICOS) công bố báo cáo cho biết, sau bảy năm bị lật đổ, Taliban vẫn tỏ ra rất mạnh và "hiện diện thường trực" tại 72% lãnh thổ Afghanistan.
Quân số của Taliban từ 4.000 người hồi cuối năm 2001 đã tăng lên khoảng 20.000 người vào thời điểm hiện nay. Các tay súng Taliban đã mở rộng hoạt động ra ngoài vùng phía nam Afghanistan, nơi trên thực tế Taliban nắm quyền kiểm soát, và thường xuyên tiến hành các cuộc tiến công tại các khu vực tây và tây-bắc nước này cũng như trong và chung quanh Thủ đô Ca-bun. Trong năm 2008, tại Afghanistan có hơn 130 binh sĩ Mỹ bị thiệt mạng, so với 83 người chết trong cả năm 2007.
Quyết định tăng viện
Trước tình trạng bạo lực gia tăng tại Afghanistan, các tư lệnh chóp bu của quân đội Mỹ và đồng minh thuộc tổ chức Hiệp ước Bắc Ðại Tây Dương (NATO) tại Afghanistan đều cho rằng, năm 2009 sẽ có một cuộc chiến ác liệt tại nước này và để bình ổn tình hình ở Afghanistan, Mỹ cần phải tăng gấp hai lần số binh sĩ trong vòng bốn năm tới.
Tổng thống đắc cử của Mỹ B.Obama cũng cam kết tăng viện cho Afghanistan trong kế hoạch truy quét lực lượng nổi dậy và khôi phục an ninh khu vực Nam và Trung Á. Tư lệnh quân Mỹ thuộc Lực lượng Hỗ trợ an ninh quốc tế tại Afghanistan (ISAF) do NATO dẫn đầu, cho rằng việc Mỹ tăng quân từ 32.000 hiện nay lên 55.000 hoặc 60.000 binh sĩ là cần thiết để quân đội Mỹ và cảnh sát Afghanistan trong ít nhất ba hoặc bốn năm tới có khả năng bảo đảm an ninh cho người dân.
Theo đề nghị nói trên, Chủ tịch Hội đồng tham mưu trưởng liên quân Mỹ cho biết, Mỹ sẽ triển khai thêm từ 20.000 đến 30.000 quân đến Afghanistan vào mùa hè năm 2009. Số quân tăng viện này gồm bốn lữ đoàn chiến đấu, một lữ đoàn không quân và các lực lượng hỗ trợ khác, sẽ góp sức cùng lực lượng hiện có tại Afghanistan ngăn chặn làn sóng bạo lực đang gia tăng tại điểm nóng ở Nam Á này. Các nguồn tin cho biết, Mỹ sẽ triển khai hầu hết số quân tăng viện tại các cửa ngõ phía nam của Thủ đô Kabun để bảo vệ thành phố này không rơi vào tay phiến quân. Trước đó, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ R.Ghết cũng quyết định điều một lữ đoàn không quân, gồm 2.800 binh sĩ cùng nhiều máy bay vận tải và máy bay chiến đấu tới Afghanistan trong tháng 1-2009.
Tuy nhiên, Chủ tịch Hội đồng tham mưu trưởng liên quân Mỹ, Ðô đốc M.Mun-len tỏ ra thận trọng về triển vọng việc Mỹ tăng viện ồ ạt cho chiến trường Afghanistan sẽ giúp lập lại hòa bình tại nước này. Ông cho rằng những cải thiện về tình hình kinh tế và bộ máy lãnh đạo ở Afghanistan mới là yếu tố quan trọng làm suy yếu lực lượng nổi dậy. Ông thừa nhận Mỹ đã nhận định sai về quyền lực của chính quyền trung ương ở Afghanistan, vì vậy Washington có thể sẽ để các bộ lạc và cộng đồng đóng vai trò lớn hơn trong các chiến dịch tới đây tại nước này. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ R.Gates cũng thừa nhận một thực tế là càng tăng quân tại Afghanistan thì càng có thêm nhiều người Afghanistan chống quân đội Mỹ, vì họ coi đây là "lực lượng chiếm đóng".
Chiến lược mới
Chia sẻ những lo ngại về tình hình tại Afghanistan, ông N.Mắc-đô-nan, trưởng nhóm nghiên cứu chiến tranh của Tổng thống đắc cử Mỹ B.Ô-ba-ma, cho rằng chính quyền mới của Mỹ, ngoài kế hoạch tăng quân Mỹ trong năm 2009, phải tìm cách giúp tăng cường lực lượng an ninh quốc gia, các cơ quan hành pháp và chính phủ trung ương của Afghanistan, đồng thời tăng cường trợ giúp kinh tế cho Afghanistan.
Và để xoay chuyển tình hình ở Afghanistan, Mỹ đang xem xét triển khai một chiến lược mới mang tên "cách tiếp cận hòa bình" ở 50 huyện có nguy cơ bị rơi vào tay của phiến quân Taliban. Chiến lược này gồm các hoạt động quân sự, viện trợ kinh tế và tìm kiếm sự ủng hộ của các bộ lạc để đạt được mục tiêu ổn định ở Afghanistan. Ðây là một kế hoạch phản ánh sự thay đổi lớn trong chính sách của lực lượng chỉ huy quân đội Mỹ ở Afghanistan, những người từng bác bỏ kế hoạch "khai thác" các cơ cấu quyền lực bộ lạc truyền thống ở Afghanistan trong việc thúc đẩy an ninh tại các địa phương.
Theo kế hoạch này, mỗi tháng các thủ lĩnh địa phương sẽ được nhận khoảng 200 USD tiền thù lao cho việc thành lập hội đồng địa phương và chuyển các thông tin tình báo về Taliban cho chính phủ. Dự kiến, chương trình này sẽ được thực hiện theo hình thức "cuốn chiếu", với sự ủng hộ của các nước đồng minh có số lượng lớn quân đang triển khai tại Afghanistan như Anh (khoảng 8.000 binh sĩ), Canada...
Ðổ thêm dầu...
Các nhà quan sát cho rằng, dù Mỹ có tăng quân ồ ạt hay thực hiện chiến lược mới ở Afghanistan thì tình trạng bạo lực tại nước này cũng khó có thể giảm trong năm 2009. Thủ lĩnh Taliban tại Afghanistan M.Ô-ma (hiện đang bị Mỹ truy nã và treo giải thưởng 10 triệu USD cho ai bắt được nhân vật này) cảnh báo rằng kế hoạch tăng quân Mỹ vào Afghanistan chỉ đổ thêm dầu vào cuộc chiến vốn đã nóng ở đây và khẳng định, số vụ tiến công khủng bố sẽ tăng gấp hàng chục lần trong khi con số thương vong của binh sĩ Mỹ và liên quân ở Afghanistan sẽ tăng lên hàng nghìn người trong năm 2009.
Trong khi đó, Tổng thống Afghanistan H.Karzai chỉ trích gay gắt cuộc chiến chống Taliban suốt bảy năm qua ở nước này, cho rằng các lực lượng Mỹ và NATO chưa giúp mang lại cuộc sống tốt đẹp hơn cho người dân Afghanistan. Ông Karzai bày tỏ thất vọng vì tình trạng bạo lực ngày càng đẫm máu ở nước này, đồng thời chỉ trích mạnh mẽ các cuộc tiến công của Mỹ và NATO làm nhiều dân thường thiệt mạng, nhiều người phải bỏ nhà cửa đi sơ tán.
Theo ông Karzai , tình trạng này khiến người dân phẫn nộ và làm giảm sự ủng hộ của họ đối với chiến dịch của chính phủ chống Taliban. Tổng thống Karzai nêu rõ, không thể coi cuộc chiến hiện nay là giải pháp duy nhất đem lại tương lai hòa bình cho người dân Afghanistan.
Ông khẳng định sẽ bảo vệ thủ lĩnh Taliban M.Ô-ma nếu ông này chấp nhận ngừng chiến và cùng xây dựng đất nước. Tổng thống Karzai kêu gọi cộng đồng quốc tế ấn định thời gian biểu chấm dứt cuộc chiến ở Afghanistan và nhấn mạnh: "Cuộc chiến này không thể kéo dài vĩnh viễn và không thể để quốc gia Nam Á này bị thiêu rụi trong một cuộc chiến chưa nhìn thấy hồi kết".
