Kết hợp biện pháp nghiệp vụ và sức mạnh nhân dân
Phát biểu ý kiến tại buổi giao lưu, Trung tướng Phan Văn Vĩnh, Tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm, Bộ Công an nêu rõ, mặc dù mới được thành lập từ tháng 2-2010, nhưng đến nay, lực lượng Cảnh sát truy nã tội phạm đã đạt được nhiều thành tích trong công tác tham mưu, chỉ đạo cũng như đấu tranh, truy bắt đối tượng truy nã.
Lực lượng Cảnh sát truy nã tội phạm đã tham mưu đắc lực cho Bộ Công an, Tổng cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm nhiều vấn đề quan trọng có tầm chiến lược trong lãnh đạo, chỉ đạo và trong đấu tranh truy bắt, vận động đối tượng truy nã ra đầu thú. Tích cực phối hợp các đơn vị nghiệp vụ cũng như chính quyền các địa phương, các tổ chức đoàn thể trao đổi, tiếp nhận và xử lý hàng nghìn lượt thông tin về các đối tượng bỏ trốn sau khi gây án hoặc đang trong quá trình thụ án. Lực lượng Cảnh sát truy nã tội phạm từ Bộ đến địa phương đã triển khai đồng bộ các biện pháp, huy động sức mạnh của các lực lượng chức năng tập trung đấu tranh, truy bắt. Ðồng thời luôn coi trọng phát động quần chúng nhân dân tích cực tham gia phát hiện tố giác, vận động các đối tượng truy nã ra đầu thú. Tăng cường cán bộ trinh sát, điều tra xuống địa bàn trọng điểm, thực hiện phương châm "bám vào dân, dựa vào dân", đẩy mạnh các biện pháp nghiệp vụ để truy bắt, vận động các đối tượng truy nã ra đầu thú. Kết quả, hơn ba năm qua, lực lượng Cảnh sát truy nã tội phạm toàn quốc đã bắt và vận động đầu thú hơn 46.000 đối tượng, trong đó có hơn 12.200 đối tượng nguy hiểm (ÐTNH) và đặc biệt nguy hiểm (ÐBNH); phối hợp truy tìm tung tích nạn nhân, người mất tích, vật chứng liên quan các vụ án hình sự. Ngoài công tác chuyên môn, lực lượng Cảnh sát truy nã tội phạm cũng rất chú trọng các hoạt động xã hội, tình nghĩa, thực hiện tốt công tác dân vận tại địa phương, đặc biệt là các địa bàn trọng điểm, giúp nâng cao hiệu quả công tác vận động đối tượng truy nã ra đầu thú.
Trung tướng Phan Văn Vĩnh khẳng định, quá trình xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, cán bộ, chiến sĩ (CBCS) lực lượng Cảnh sát truy nã tội phạm đã không quản ngại gian khổ, khó khăn, nêu cao ý chí đoàn kết, sáng tạo, hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ được giao. Với những thành tích đạt được, lực lượng Cảnh sát truy nã tội phạm đã được Chính phủ, Bộ Công an, Tổng cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm tặng nhiều phần thưởng cao quý. Những nỗ lực, cống hiến, hy sinh của CBCS Cảnh sát truy nã tội phạm đã góp phần không nhỏ tô thắm thêm lá cờ truyền thống của lực lượng CAND nói chung và lực lượng Cảnh sát phòng, chống tội phạm nói riêng.
Vượt qua mọi khó khăn thách thức
Tại buổi giao lưu, các cá nhân và tập thể tiêu biểu xuất sắc đã chia sẻ những kinh nghiệm hay, bài học quý trong công tác chuyên môn nghiệp vụ, đồng thời trao đổi những thông tin nhằm phục vụ tốt hơn công tác truy bắt tội phạm truy nã trong thời gian tới.
Ðến từ một trong những đơn vị chủ công của lực lượng Cảnh sát truy nã tội phạm, Ðại tá Nguyễn Văn Hưng, Trưởng phòng 3, Cục Cảnh sát truy nã tội phạm (C52) chia sẻ: Với cương vị Trưởng phòng, bản thân tôi luôn nêu cao tinh thần trách nhiệm và hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao. Luôn thực hiện tốt công tác chính trị, nêu cao tinh thần trách nhiệm, nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của CBCS, từ đó có những đề xuất, thống nhất trong cấp ủy, lãnh đạo phòng quản lý, bố trí cán bộ, phân công công việc phù hợp, phát huy năng lực, sở trường của từng CBCS, vì vậy CBCS yên tâm công tác, nhiệt tình, năng động trong công việc. Nói về những biện pháp nâng cao hiệu quả công tác truy bắt ÐTTN trong thời gian tới, Ðại tá Nguyễn Văn Hưng cho biết, bên cạnh việc tiếp tục tổ chức tổng kiểm tra, rà soát, phân loại ÐTTN của các đơn vị để đánh giá thực tế số ÐTTN phục vụ công tác truy bắt đạt kết quả, lãnh đạo Phòng 3 sẽ tiếp tục tăng cường các mặt công tác, quản lý hồ sơ nghiệp vụ, thường xuyên xác minh bổ sung vào hồ sơ truy nã. Ðồng thời, kiến nghị các cấp có thẩm quyền phối hợp Tòa án Nhân dân, Viện Kiểm sát Nhân dân xây dựng và ban hành chính sách hình sự đối với người bị truy nã ra đầu thú. Chỉ đạo các đơn vị địa phương tăng cường các biện pháp tuyên truyền, vận động ÐTTN ra đầu thú.
Khi được hỏi về những thành tích đã đạt được, Ðại tá Hưng khiêm tốn nói: Ðây là nhiệm vụ và cũng là thành tích chung của cả tập thể đơn vị. Bài học rút ra trong công tác chiến đấu là mỗi CBCS không chỉ tinh thông nghiệp vụ, mưu trí, sáng tạo mà còn phải biết nâng cao tính hiệp đồng, phối hợp và dựa vào quần chúng nhân dân mới có thể hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.
Thủ đô Hà Nội được xem là một trong những địa bàn trọng điểm, phức tạp về tình hình an ninh trật tự, nhưng thời gian qua, lực lượng Cảnh sát truy nã tội phạm Hà Nội luôn là một trong những đơn vị dẫn đầu cả nước trong công tác bắt và vận động ÐTTN ra đầu thú. Ðại tá Nguyễn Thanh Hùng, Trưởng phòng Cảnh sát truy nã tội phạm (PC52) kể lại trận chiến đấu cam go giữa đồng đội anh với tên cướp Nguyễn Quốc Trung. Dù bị bắt vào tù, nhưng hắn đã trốn trại, gây ra 10 vụ cướp có vũ trang. Lần đó, Ðại tá Thanh Hùng cùng đồng đội được lệnh vây bắt tên Trung khi hắn xông vào một gia đình có hai vợ chồng và đứa con nhỏ để cướp một chiếc xe máy. Ðể bảo đảm tính mạng gia đình chủ nhà, tổ công tác bao vây ngôi nhà có tên cướp bên trong và gọi hàng trong vòng 30 phút, nhưng hắn vẫn hung hăng ném bốn quả lựu đạn về phía tổ công tác. Rất may là một quả lựu đạn rơi gần vị trí tổ công tác phục kích lại không nổ. Lúc đó, ranh giới giữa sự sống và cái chết gần kề như sợi chỉ mong manh, biết là có thể nguy hiểm đến tính mạng, nhưng nghĩ đến gia đình chủ nhà, tổ công tác đã mưu trí, dũng cảm tiếp cận mục tiêu bắt gọn đối tượng. Kể lại trận đánh này, Ðại tá Thanh Hùng khẳng định: Chúng tôi tin chính nghĩa sẽ chiến thắng. Và trong từng trận chiến đấu với tội phạm, chúng tôi xác định phải rèn luyện để có được bản lĩnh tỉnh táo, gan dạ, nhanh nhạy thì cơ may chiến thắng sẽ cao.
Ðại tá Nguyễn Thanh Hùng cho biết, xác định công tác truy nã tội phạm là yêu cầu cấp bách, Phòng PC52 Công an Hà Nội đã phối hợp với các ngành nội chính phát hành thư kêu gọi ÐTTN ra đầu thú, phát động phong trào toàn dân tham gia bắt, vận động ÐTTN ra đầu thú. Từ ngày thành lập đến nay, toàn thành phố đã bắt, vận động đầu thú và thanh loại được 3.038 ÐTTN. Trong đó, Phòng PC52 đã bắt, vận động đầu thú và thanh loại được 245 ÐTTN, trong đó có hai ÐTTN đặc biệt bắt tại Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào và Liên bang Nga.
Xuất hiện trong buổi giao lưu với dáng vẻ hiền lành chất phát, ít ai biết Trung tá Mai Thanh Giao, Ðội trưởng, Phòng PC52 Công an tỉnh Ðồng Nai đã cùng đồng đội truy bắt hàng trăm ÐTTN, trong đó có nhiều đối tượng ÐBNH. Anh cho biết, hiện nay số ÐTTN toàn tỉnh là 634 đối tượng, trong đó có 64 đối tượng ÐBNH. Là đội trưởng, anh luôn xác định cho mình lập trường, tư tưởng vững vàng. Từ đầu năm đến nay, Trung tá Giao cùng toàn đội đã bắt 68 ÐTTN, trong đó có nhiều ÐTNH và ÐBNH, làm giảm số ÐTTN của tỉnh.
Nói về kinh nghiệm trong công tác truy nã tội phạm, Trung tá Mai Thanh Giao cho rằng, khó có thể kể hết những khó khăn mà những người trực tiếp làm công tác truy nã luôn luôn phải đối mặt. Nhưng với tinh thần trách nhiệm trong công việc, vì sự bình yên của nhân dân, đơn vị anh luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao. Vậy nên, đã có lần nhận lệnh truy bắt đối tượng có năm lệnh truy nã, thường mang theo vũ khí hiện đang lẩn trốn tại nhà riêng, anh cùng đồng đội lập tức lên đường. Khi tổ công tác bao vây ngôi nhà và kêu gọi đầu thú, tên cướp cầm súng chạy khắp nhà và bắn như vãi đạn ra bên ngoài. Dù biết nguy hiểm, nhưng tổ công tác vẫn bí mật khép chặt vòng vây, tiếp cận tên cướp. Cho đến khi nghe tiếng "cạch" biết là súng của hắn đã hết đạn, tổ công tác liền ập vào nhà bắt ngay, không để hắn tiếp tục chống trả, chạy trốn.
Ðến buổi giao lưu mang theo cái nắng, cái gió của vùng đất Tây Nguyên hùng vĩ và giàu truyền thống cách mạng, Ðại tá Văn Ngọc Thi, Trưởng phòng PC52 Công an tỉnh Ðác Lắc chia sẻ với các đồng đội kinh nghiệm trong công tác chỉ huy, chỉ đạo và phối hợp giữa các đơn vị trong công tác bắt tội phạm truy nã.
Ðại tá Văn Ngọc Thi cho rằng, công việc bắt đối tượng phạm tội có lệnh truy nã nhiều lúc giống như "mò kim đáy bể". Thậm chí có đối tượng sau khi gây án không chỉ chạy trốn để tránh sự trừng phạt của pháp luật mà chúng còn tiếp tục gây án. Ở Ðác Lắc, có đối tượng bị truy nã đã khống chế, tước súng K54 của lực lượng công an đi cướp 46 cây vàng của một tiệm vàng rồi tiếp tục bỏ trốn, gây nguy hiểm với xã hội. Do đó, dù mới được điều động nhận công tác tại Phòng Cảnh sát truy nã tội phạm hơn hai năm, với cương vị là Trưởng phòng, Ðại tá Thi xác định, công tác chỉ huy, chỉ đạo trong truy nã tội phạm vô cùng quan trọng. Cùng với tập thể lãnh đạo phòng, anh chủ động rà soát số liệu, danh sách về ÐTTN của toàn tỉnh, phân loại đối tượng và có kế hoạch cụ thể trong truy bắt, vận động đối tượng đầu thú.
Ba năm qua, lực lượng Cảnh sát truy nã toàn tỉnh truy bắt, vận động ra đầu thú được 1.090 ÐTTN trong đó có 367 ÐTTN nguy hiểm và ÐBNH. Riêng PC52 Công an tỉnh Ðác Lắc đã trực tiếp xác minh truy bắt, vận động đầu thú ÐTTN được 362 trong số 1.090 đối tượng.
Từ vùng đất giàu truyền thống cách mạng, nơi có những môn võ cổ truyền dân tộc, Thượng tá Nguyễn Hữu Lợi, Phó Trưởng Phòng PC 52, Công an tỉnh Bình Ðịnh khẳng định, công tác vận động đối tượng phạm tội truy nã ra đầu thú sẽ giảm bớt tốn kém về thời gian, tiền của, xương máu của lực lượng công an và ngăn chặn tội phạm tiếp tục gây án ngoài xã hội. Nếu lực lượng công an kết hợp gia đình làm tốt công tác vận động, phân tích để đối tượng truy nã hiểu được chính sách khoan hồng của Ðảng, Nhà nước ta, sẽ giúp chúng từng bước hướng thiện, không gây án nữa. Do đó, lực lượng Cảnh sát truy nã tội phạm phải am hiểu tâm lý đối tượng. Thượng tá Nguyễn Hữu Lợi kể câu chuyện: Ðã có đối tượng sau khi được vận động, chỉ xin các trinh sát được về ăn một bữa cơm gia đình, ngủ trong chính ngôi nhà cùng gia đình một đêm, sau đó sẽ ra đầu thú. Ðiều đó khiến chúng tôi, những người làm công tác truy bắt đối tượng phạm tội có lệnh truy nã hiểu rằng: Rút súng chỉ là biện pháp cuối cùng.
Thời gian qua, Thượng tá Nguyễn Hữu Lợi đã tham mưu và trực tiếp chỉ đạo xác lập đấu tranh 19 chuyên án truy xét, bắt 21 ÐTTN ÐBNH; cảm hóa thuyết phục, kết nạp 25 quần chúng tốt tham gia hoạt động trong các chuyên án, giúp cho công tác xác minh truy bắt ÐTTN đạt hiệu quả.
Tiếp tục đẩy mạnh công tác vận động đầu thú
Trong thành công chung của công tác truy bắt ÐTTN, bên cạnh sự nỗ lực của lực lượng chuyên trách, có sự đóng góp không nhỏ của các lực lượng dân phòng, tự quản, công an xã. Chia sẻ những kinh nghiệm trong công tác truy bắt và vận động ÐTTN ra đầu thú, Trưởng Công an xã Kim Liên (Nam Ðàn, Nghệ An) Trần Văn Thiện cho biết, xác định công tác phát động phong trào quần chúng bảo vệ an ninh Tổ quốc là biện pháp hữu hiệu trong phòng ngừa tội phạm nói chung và truy bắt ÐTTN nói riêng, thời gian qua, Công an xã Kim Liên luôn đi sâu, đi sát cơ sở, xây dựng đội ngũ tự quản tại các thôn, xóm nhằm phát hiện những biểu hiện vi phạm pháp luật ngay từ khi mới phát sinh để có biện pháp xử lý. Từ năm 2011 đến nay, nhân dân đã cung cấp nhiều tin quan trọng, giúp lực lượng công an điều tra làm rõ nhiều vụ việc và đã vận động được 11 ÐTTN ra đầu thú và bắt năm ÐTTN, trong đó có nhiều đối tượng ÐBNH. Cá nhân Trưởng Công an xã Trần Văn Thiện đã vận động được ba ÐTTN ra đầu thú, góp phần vào công tác bảo đảm trật tự xã hội của địa phương.
Từ thực tiễn công tác, anh Thiện cho rằng, bên cạnh sự hiểu biết về pháp luật để giải thích cho ÐTTN và gia đình họ chính sách khoan hồng của Ðảng và Nhà nước đối với người phạm tội, người chiến sĩ Công an phải hiểu rõ hoàn cảnh gia đình của ÐTTN, từ đó dùng lý lẽ và tình cảm thuyết phục ÐTTN ra đầu thú, cũng như vận động gia đình có con em đang bị truy nã khuyên nhủ con em họ trở về với con đường lương thiện.
Bên cạnh đó, lực lượng công an và các ngành, đoàn thể quan tâm giúp đỡ những người đã chấp hành xong án phạt tù, giúp họ vươn lên trong cuộc sống. Ðiều này có tác dụng rất lớn, giúp ÐTTN thấy được tương lai tốt đẹp ở phía trước, để họ tự nguyện ra đầu thú và có cơ hội trở về với gia đình và xã hội.
Cùng với các biện pháp nghiệp vụ của các cơ quan chức năng, một yếu tố quan trọng góp phần vào công tác truy bắt và vận động ÐTTN ra đầu thú là sự động viên, khích lệ từ phía gia đình có con em đang bị truy nã. Ông Nguyễn Nga, trú tại tỉnh Ðác Lắc có con trai từng là ÐTTN hiện đã ra đầu thú, tâm sự, năm 2010 con ông là Nguyễn Anh Sơn phạm tội cố ý gây thương tích rồi bỏ trốn. Gia đình ông rất hoang mang lo lắng và thường xuyên liên lạc với con để bàn phương án giải quyết. Ðược sự động viên, thuyết phục của các cán bộ Phòng PC52, Công an tỉnh Ðác Lắc, ông và gia đình đã nhận thức được việc làm sai trái của con mình. Bằng tình thương của người cha và sự giúp đỡ của các cán bộ công an, ông đã đưa con đến cơ quan điều tra để đầu thú sau ba năm lẩn trốn. Nhờ sự ăn năn, hối cải và hợp tác tích cực với cơ quan điều tra, con ông đã được giảm án ba năm tù. Qua buổi giao lưu, ông Nguyễn Nga thay mặt gia đình cảm ơn Công an tỉnh Ðác Lắc, đặc biệt là lực lượng Cảnh sát truy nã tội phạm Công an tỉnh đã tạo điều kiện giúp đỡ con ông và gia đình. Với tâm tư, nguyện vọng của những người làm cha, làm mẹ, ông mong muốn những gia đình có cùng hoàn cảnh như ông sớm đưa con, em là ÐTTN sớm ra đầu thú để được hưởng sự khoan hồng của pháp luật, giúp con em mình có cơ hội làm lại cuộc đời.
Nói về kết quả đã đạt được trong công tác truy bắt và vận động ÐTTN ra đầu thú, Thiếu tướng Nguyễn Dĩnh, Cục trưởng C52, Tổng cục Cảnh sát Phòng, chống tội phạm, Bộ Công an cho biết, kết quả truy bắt và vận động ÐTTN ra đầu thú trong ba năm qua không chỉ thể hiện quyết tâm của CBCS với tinh thần kiên quyết tiến công tội phạm, đem lại sự bình yên cho nhân dân mà còn thể hiện tính nhân văn cao cả trong thực thi pháp luật "đánh kẻ chạy đi chứ không đánh người chạy lại". Nếu như năm 2010, tỷ lệ đối tượng ra đầu thú chỉ đạt 12% trong tổng số ÐTTN bị bắt, thì đến năm 2013, con số này đã tăng lên hơn 32%. Ðiều đó cho thấy, ngoài biện pháp truy bắt, lực lượng chức năng rất chú trọng đến công tác vận động ÐTTN ra đầu thú. Ðây là biện pháp mang tính nhân văn cao, vừa bảo đảm cho pháp luật được thực hiện hiệu quả, vừa góp phần giảm sự nguy hiểm đối với CBCS, đồng thời giúp ÐTTN được hưởng sự khoan hồng của pháp luật.
Qua buổi giao lưu, Thiếu tướng Nguyễn Dĩnh nhắn nhủ tới hơn 16.000 ÐTTN còn ở ngoài xã hội sớm nhận ra lỗi lầm và ra đầu thú để hưởng sự khoan hồng của pháp luật, sớm có cơ hội trở về với gia đình, xã hội và làm lại cuộc đời. Các gia đình có con, em là ÐTTN cần tích cực vận động con, em mình thấy được lỗi lầm và tìm về con đường lương thiện.
Thiếu tướng Nguyễn Dĩnh đề nghị, Ðảng, Nhà nước cần tiếp tục sửa đổi chính sách hình sự đối với ÐTTN ra đầu thú, để họ sớm có cơ hội về với gia đình, xã hội sau khi ra đầu thú và chịu sự phán xét của pháp luật.