Chỉ thị của Bộ Chính trị về đẩy mạnh sắp xếp, đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả doanh nghiệp nhà nước trong hai năm 2004 - 2005

Ngày 22-10, Bộ Chính trị BCH Trung ương Ðảng đã ký ban hành Chỉ thị số 45-CT/T.Ư về đẩy mạnh sắp xếp, đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả doanh nghiệp nhà nước trong hai năm 2004 - 2005. Toàn văn bản Chỉ thị như sau:

Thực hiện Nghị quyết Ðại hội IX và các Nghị quyết Hội nghị lần thứ ba, thứ chín Ban Chấp hành Trung ương khóa IX về sắp xếp, đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả doanh nghiệp nhà nước, ba năm qua các cấp ủy và tổ chức đảng đã quán triệt, xây dựng chương trình hành động thực hiện nghị quyết và đạt được những kết quả bước đầu quan trọng. Các quy định pháp luật đã được sửa đổi và bổ sung tương đối đồng bộ, tạo hành lang pháp lý cho việc sắp xếp, đổi mới, cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước. Cơ cấu và quy mô của các doanh nghiệp nhà nước đã được điều chỉnh theo hướng tập trung vào những ngành, lĩnh vực then chốt; doanh nghiệp nhà nước vẫn giữ được các vị trí trọng yếu của nền kinh tế. Nhìn chung, các doanh nghiệp sau  sắp xếp, cổ phần hóa đã nâng cao được hiệu quả sản xuất, kinh doanh, sức cạnh tranh và khả năng hội nhập kinh tế quốc tế.

Tuy nhiên, việc sắp xếp, đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả doanh nghiệp nhà nước chưa đạt yêu cầu đề ra. Ở một số nơi, nhận thức về sự cần thiết phải sắp xếp, đổi mới, nhất là cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước còn chưa đầy đủ và thống nhất; nhiều vướng mắc về cơ chế, chính sách trong quá trình thực hiện chưa được tháo gỡ. Tiến độ thực hiện chậm; hiệu quả hoạt động của nhiều doanh nghiệp nhà nước còn thấp, tình trạng thất thoát, lãng phí và tham nhũng chưa được khắc phục.

Ðể thực hiện tốt hơn Nghị quyết Ðại hội IX và các nghị quyết Trung ương về sắp xếp, đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả doanh nghiệp nhà nước, Bộ Chính trị yêu cầu các cấp ủy, tổ chức đảng tập trung làm tốt những việc sau đây:

1- Tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo, tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức, tạo sự thống nhất cao hơn nữa trong toàn Ðảng, toàn dân và các ngành, các cấp để hoàn thành tốt các mục tiêu đã đề ra đến hết năm 2005 và những năm tiếp theo về sắp xếp, đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả của doanh nghiệp nhà nước; xác định đây là một nhiệm vụ quan trọng, cấp bách của các ngành, các cấp, nhất là của các doanh nghiệp nhà nước. Trên cơ sở đó đề cao ý thức trách nhiệm và tinh thần quyết tâm của cán bộ, đảng viên, đặc biệt là lãnh đạo các cấp trong tổ chức thực hiện Nghị quyết của Ðảng.

Ðưa kết quả việc thực hiện sắp xếp, đổi mới doanh nghiệp nhà nước vào nội dung kiểm điểm bình xét hằng năm đối với cán bộ, đảng viên và đơn vị.

2- Bám sát yêu cầu, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp đã nêu trong các nghị quyết của Ðảng để rà soát, bổ sung chương trình, kế hoạch sắp xếp, đổi mới doanh nghiệp nhà nước; tiếp tục đẩy nhanh tiến độ và mở rộng diện các doanh nghiệp nhà nước cần cổ phần hóa theo tinh thần Nghị quyết Hội nghị Trung ương 9 (khóa IX).

Kiên quyết điều chỉnh mạnh hơn nữa về cơ cấu doanh nghiệp thông qua việc thực hiện cổ phần hóa, giao, bán, khoán kinh doanh, cho thuê, sáp nhập, giải thể, phá sản, để doanh nghiệp nhà nước thật sự tập trung vào những ngành, lĩnh vực then chốt và địa bàn quan trọng; khắc phục tình trạng dàn trải trong phát triển doanh nghiệp nhà nước. Ðồng thời, chú trọng đổi mới công nghệ sản xuất và quản lý để doanh nghiệp nhà nước có sức cạnh tranh cao, phát triển nhanh, có hiệu quả và bền vững trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế.

Cùng với việc phấn đấu thực hiện hoàn thành các nhiệm vụ trong Ðề án mà Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt, cần đẩy nhanh tiến độ và mở rộng hơn diện doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa, kể cả một số tổng công ty lớn trong một số ngành quan trọng, chuyển hầu hết các doanh nghiệp thuộc diện phải giữ 100% vốn nhà nước sang vận hành theo cơ chế công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên là Nhà nước.

Việc tiến hành cổ phần hóa phải trên cơ sở phương án đầu tư phát triển sản xuất, kinh doanh, để xác định rõ nhu cầu vốn đầu tư, số cổ phần để lại bán cho người lao động trong doanh nghiệp và số cổ phần bán ra ngoài. Việc bán cổ phiếu của doanh nghiệp phải công khai trong doanh nghiệp cũng như trên thị trường, kiên quyết không để cổ phần hóa khép kín trong nội bộ doanh nghiệp.

Chỉ đạo tốt việc xác định giá trị doanh nghiệp, giải quyết các tồn đọng về tài chính và lao động dôi dư trong doanh nghiệp. Việc xác định giá trị doanh nghiệp cổ phần hóa, trong đó có giá trị quyền sử dụng đất, về nguyên tắc phải do thị trường quyết định. Những doanh nghiệp ở trong đô thị cần phải chuyển ra ngoại ô, thì nên đấu thầu hoặc đấu giá đất; số tiền thu được dành một phần hỗ trợ cho doanh nghiệp di chuyển địa điểm và đổi mới công nghệ.

Chỉ đạo điểm việc cổ phần hóa một số tổng công ty, doanh nghiệp nhà nước có quy mô lớn theo tinh thần Nghị quyết Hội nghị Trung ương 9 (khóa IX), Nhà nước giữ cổ phần đa số, phát hành cổ phiếu để bán đấu giá thông qua thị trường chứng khoán.

3- Xây dựng chương trình, kế hoạch cụ thể củng cố các tổng công ty nhà nước và hình thành một số tập đoàn kinh tế mạnh; có chính sách và biện pháp để khắc phục tình trạng độc quyền kinh doanh của tổng công ty, doanh nghiệp lớn.

Trong năm 2004 và 2005 xây dựng xong đề án và hình thành một số tập đoàn kinh tế mạnh trong các lĩnh vực viễn thông, điện lực, dầu khí, xây dựng... Có cơ chế, chính sách để các tập đoàn kinh tế tự chủ, năng động, tự tích lũy để phát triển nhanh, có sức cạnh tranh cao.

Tiếp tục mở rộng thí điểm, rút kinh nghiệm để hoàn thiện các quy định pháp luật việc chuyển các tổng công ty sang hoạt động theo mô hình "công ty mẹ - công ty con".

Hướng dẫn hoạt động của hội đồng quản trị, phân định rõ trách nhiệm của hội đồng quản trị và tổng giám đốc, giám đốc; sớm khắc phục tình trạng hội đồng quản trị sa vào công việc điều hành cụ thể.

4- Ðổi mới, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và của cơ quan chủ sở hữu đối với doanh nghiệp nhà nước. Rà soát lại các thể chế đã ban hành để có những sửa đổi, bổ sung cần thiết, kịp thời, tạo sự đồng bộ, nhất quán về nội dung giữa các văn bản pháp quy về lĩnh vực này.

Khẩn trương thực hiện chủ trương thí điểm thành lập tổng công ty, công ty đầu tư kinh doanh tài chính của Nhà nước để thực hiện thống nhất, có hiệu quả chức năng đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước đầu tư vào các doanh nghiệp.

5- Ðẩy mạnh việc đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ cán bộ quản lý doanh nghiệp nhà nước, nhất là đối với các tổng công ty, doanh nghiệp lớn. Nội dung và phương thức đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quản lý doanh nghiệp nhà nước phải phù hợp với yêu cầu của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hiện đại hóa quản lý, phù hợp với trình độ, thông lệ quốc tế.

Nghiên cứu, sửa đổi chế độ đãi ngộ và chế độ trách nhiệm đối với cán bộ quản lý doanh nghiệp nhà nước theo hướng gắn với hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp; đồng thời có chế tài đối với những trường hợp quản lý doanh nghiệp kém hiệu quả do nguyên nhân chủ quan. Ban hành tiêu chí để đánh giá cán bộ quản lý doanh nghiệp, làm căn cứ cho việc tuyển chọn, hợp đồng và phân phối thu nhập đối với cán bộ quản lý doanh nghiệp. Nghiên cứu xây dựng thị trường nhân lực quản trị kinh doanh; có cơ chế tuyển chọn thích hợp, tạo được sự cạnh tranh lành mạnh, công khai trong việc xem xét tuyển chọn người vào các chức vụ quản lý doanh nghiệp nhà nước.

6- Nêu cao vai trò lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy đảng và Nhà nước đối với việc thực hiện sắp xếp, đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả doanh nghiệp nhà nước.

Kiện toàn hệ thống Ban chỉ đạo đổi mới và phát triển doanh nghiệp nhà nước các cấp với bộ phận chuyên trách đủ sức để làm tốt chức năng tham mưu và kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện kế hoạch sắp xếp, đổi mới, phát triển doanh nghiệp nhà nước đã được phê duyệt.

Tiếp tục đổi mới về nội dung và phương thức lãnh đạo của tổ chức đảng ở doanh nghiệp nhà nước, phù hợp với các mô hình "công ty mẹ - công ty con", công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên là Nhà nước, các doanh nghiệp có hội đồng quản trị và các công ty cổ phần có vốn nhà nước (chi phối hoặc không chi phối).

Tăng cường kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện, kịp thời phát hiện những yếu kém và cản trở trong sắp xếp, đổi mới doanh nghiệp nhà nước để có biện pháp giải quyết. Ðịnh kỳ sơ kết, biểu dương, nhân rộng những điển hình tiên tiến.

7- Ðảng đoàn Quốc hội, Ban cán sự đảng Chính phủ tiếp tục rà soát, chỉ đạo việc bổ sung và ban hành các quy định về chính sách, pháp luật có liên quan để đẩy nhanh việc thực hiện nhiệm vụ này.

8- Giao Ban Kinh tế Trung ương phối hợp với Ban cán sự đảng Chính phủ theo dõi việc thực hiện Chỉ thị này, định kỳ báo cáo Bộ Chính trị.