Những hệ lụy của biến đổi khí hậu với hình thái thời tiết khắc nghiệt, cực đoan xuất hiện ngày càng thường xuyên, đang làm chao đảo nhiều khu vực trên thế giới, trong đó có châu Âu - nơi vốn được coi là có sự chuẩn bị sẵn sàng để ứng phó và luôn tiên phong trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu toàn cầu. Hạn hán nghiêm trọng đã khiến nhiều con sông lớn tại châu Âu cạn kiệt chưa từng thấy trong tháng 7 vừa qua, đe dọa nguồn nước sinh hoạt. Theo dữ liệu của Cơ quan theo dõi biến đổi khí hậu Copernicus, dòng chảy trung bình trong tháng 7 thấp kỷ lục tại 95% số đoạn sông Thames được theo dõi, 85% sông Rhine và khoảng hai phần ba sông Danube.
Hạn hán gây sức ép nặng nề đối với nền kinh tế các nước, nhất là ngành nông nghiệp và năng lượng. Lưu lượng sông suy giảm làm hạn chế khả năng lấy nước phục vụ tưới tiêu, sản xuất công nghiệp và làm mát các nhà máy điện. Tại Bỉ, thời tiết khô hạn kéo dài khiến sản lượng táo và lê năm nay dự kiến giảm mạnh. Theo dự báo, sản lượng táo chỉ đạt khoảng 166 triệu kilogam, giảm 22% so với mức trung bình của 5 năm qua; còn sản lượng lê ước đạt 364 triệu kilogam, giảm 7% so với mức trung bình. Mực nước sông xuống thấp cũng gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến giao thông đường thủy.
Không chỉ gây thiệt hại với nền kinh tế châu Âu, tình trạng thiếu nước còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống của người dân. Tại Pháp, hồi cuối tháng 7, nguồn cung cấp nước uống gặp khó khăn tại nhiều địa phương; hơn 30.000 người đã bị gián đoạn nguồn nước và phải sử dụng nước do xe bồn cung cấp hoặc nước đóng chai. Nắng nóng gay gắt và cháy rừng cũng làm các hộ gia đình phải đứng trước lựa chọn khó khăn: Việc mở cửa sổ giúp giảm nhiệt trong nhà nhưng lại khiến không khí ô nhiễm do cháy rừng từ bên ngoài xâm nhập, còn đóng kín cửa có thể làm cho lượng khói vào trong nhà ở mức thấp hơn nhưng nhiệt độ trong nhà lại tăng lên.
Chính phủ các nước châu Âu đang khẩn trương triển khai các biện pháp ứng phó cuộc khủng hoảng nước. Gần 70% lãnh thổ Pháp phải áp dụng các biện pháp hạn chế sử dụng nước. Nước được ưu tiên sử dụng cho những nhu cầu thiết yếu như nước uống, y tế, vệ sinh và bảo đảm an toàn dân sự. Các hoạt động tưới vườn, làm đầy bể bơi, rửa xe, tưới tiêu nông nghiệp… bị hạn chế. Mực nước sông xuống thấp khiến cho nhiều tàu chở hàng trên các tuyến đường thủy nội địa chỉ có thể vận chuyển một phần tải trọng thông thường. Trong bối cảnh đó, Đức tạm thời nới lỏng lệnh cấm xe tải lưu thông vào ngày chủ nhật và ngày lễ đối với một số loại hàng hóa, nhằm tăng năng lực vận tải đường bộ.
Nhấn mạnh rằng mực nước sông thấp là một trong những biểu hiện của biến đổi khí hậu, Hiệp hội Bảo vệ Môi trường và Thiên nhiên Đức (BUND) cho rằng, tăng vận tải đường bộ không thể giải quyết căn bản vấn đề; bảo vệ và phục hồi hệ sinh thái sông ngòi chính là giải pháp quan trọng để tăng khả năng giữ nước của cảnh quan, qua đó hạn chế tác động của tình trạng khô hạn.
Hình ảnh các dòng sông lớn tại châu Âu cạn trơ đáy những ngày qua không chỉ là “báo động đỏ” từ thiên nhiên về hệ lụy của biến đổi khí hậu, mà còn phản ánh yêu cầu cấp bách tăng cường sức chống chịu và khả năng thích ứng của nền kinh tế, hệ thống y tế…, nhằm bảo đảm ổn định cuộc sống người dân. Siết chặt quản lý nguồn nước là việc làm cần thiết, song đây được cho là giải pháp mang tính chất tạm thời, không thể giải quyết được nguyên nhân gốc rễ của vấn đề. Thế giới cần phải hành động nhanh và quyết liệt hơn nữa để chống biến đổi khí hậu khi các hệ lụy đang “gõ cửa” từng châu lục.
