Chẩn đoán, điều trị ung thư đường tiêu hóa ở giai đoạn đầu nâng tỷ lệ sống hơn 5 năm lên tới 90%

Bên cạnh việc nêu bật những gánh nặng của bệnh tiêu hóa hiện nay, các chuyên gia tham dự hội thảo đi sâu vào giá trị thực tiễn của AI trong nội soi tiêu hóa. Trong phần báo cáo chuyên môn, Phó giáo sư, tiến sĩ, bác sĩ Vũ Văn Khiên, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Khoa học Tiêu hóa Việt Nam, Phó Chủ tịch Liên chi hội Nội soi tiêu hóa Việt Nam; Trung tâm Nội soi tiêu hóa (Bệnh viện quốc tế Thu Cúc) nhấn mạnh, nội soi tiêu hóa dù là phương pháp nền tảng nhưng vẫn có nguy cơ bỏ sót tổn thương, kể cả tổn thương ác tính. Theo báo cáo, tỷ lệ bỏ sót ung thư đường tiêu hóa trên dao động từ 6% đến 11,3%, còn tỷ lệ bỏ sót polyp đại trực tràng có thể lên tới 20% đến 47%.

Trong bối cảnh đó, AI được xem như “đôi mắt thứ hai” hỗ trợ bác sĩ. Hiện, AI trong nội soi tiêu hóa hiện phát triển theo ba hướng chính: CADe (hỗ trợ phát hiện tổn thương), CADx (hỗ trợ định hướng chẩn đoán và phân loại tổn thương), CAQ (giúp bảo đảm chất lượng cuộc soi). Nhờ vậy, AI không chỉ giúp nhận diện tổn thương tốt hơn mà còn góp phần chuẩn hóa quan sát và hỗ trợ bác sĩ đưa ra quyết định ngay trong thời gian thực.

Dữ liệu cho thấy AI đã ghi nhận nhiều kết quả tích cực ở cả đường tiêu hóa trên và dưới, như với ung thư thực quản sớm, ung thư dạ dày… Trong nội soi đại tràng, AI cũng cho thấy lợi ích rõ rệt trong tăng tỷ lệ phát hiện u tuyến. Từ các dữ liệu tổng hợp, Phó giáo sư Vũ Văn Khiên cho rằng, AI không thay thế bác sĩ, nhưng đang trở thành công cụ hỗ trợ có giá trị trong nội soi tiêu hóa, giúp phát hiện tốt hơn, chẩn đoán chắc hơn và từng bước giảm nguy cơ bỏ sót tổn thương.

Bác sĩ Nguyễn Phúc Bình, Viện Nghiên cứu và Đào tạo Tiêu hóa Gan Mật cho biết: dữ liệu thử nghiệm lâm sàng hơn 122 bệnh nhân tại ba cơ sở, sử dụng hệ thống AI có khả năng nhận diện vị trí giải phẫu, khoanh vùng tổn thương, phân loại tổn thương và phát cảnh báo trong thời gian thực cho thấy AI có nhiều tín hiệu tích cực trong hỗ trợ nội soi đường tiêu hóa trên.

Hệ thống nhận diện đúng 10 vị trí giải phẫu với độ chính xác trung bình 95,32%, góp phần chuẩn hóa quá trình quan sát và giảm nguy cơ bỏ sót vùng khảo sát. Đặc biệt, AI phát hiện đúng 100% các ca ung thư thực quản và ung thư dạ dày xuất hiện trong nhóm được hỗ trợ. Với các tổn thương thường gặp hơn, hiệu suất của hệ thống cũng khá khả quan, trong đó viêm dạ dày được chẩn đoán chính xác đạt 91,4%.

Một điểm đáng chú ý là AI vẫn duy trì khả năng phát hiện khá tốt với các tổn thương nhỏ dưới 5mm - nhóm tổn thương vốn dễ bị bỏ sót trong thực hành thường quy.

Theo báo cáo viên, đây không chỉ là giá trị hỗ trợ bác sĩ trong lúc soi mà còn mở ra tiềm năng ứng dụng AI như một công cụ đào tạo, giúp học viên và bác sĩ trẻ nâng cao khả năng nhận diện tổn thương nhỏ.

Giám đốc Công nghệ thông tin, Bệnh viện Đa khoa quốc tế Thu Cúc Đỗ Việt Anh khẳng định: AI không chỉ hỗ trợ phát hiện tổn thương theo thời gian thực mà còn góp phần chuẩn hóa quy trình nội soi, giảm phụ thuộc vào quan sát chủ quan và hướng tới xây dựng hệ sinh thái nội soi số ngay tại bệnh viện.

Tại hội thảo, Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI công bố công nghệ nội soi tiêu hóa cấp độ tế bào Endocyto 520x, mở ra bước phát triển mới trong tầm soát, điều trị ung thư đường tiêu hóa từ giai đoạn sớm. Công nghệ mới này cho phép phóng đại hình ảnh tới 520 lần, giúp bác sĩ quan sát trực tiếp cấu trúc tế bào và vi mạch niêm mạc ngay trong lúc nội soi. Nhờ đó, tổn thương không chỉ được nhìn ở mức đại thể mà còn có thể được nhận diện sớm hơn ở cấp độ vi thể.

Hệ thống này còn tích hợp nhiều công nghệ hình ảnh và AI thời gian thực, góp phần làm rõ tổn thương nhỏ, cảnh báo vùng nghi ngờ và giảm nguy cơ bỏ sót bất thường. Đại diện Thu Cúc TCI cho biết, việc đưa Endocyto 520x về Việt Nam không chỉ là đầu tư thiết bị mà còn là cam kết nâng tầm tiêu chuẩn nội soi, giúp người bệnh tiếp cận công nghệ hiện đại ngay trong nước. Từ Endocyto 520x với khả năng quan sát ở cấp độ tế bào, đến các hệ thống AI hỗ trợ phát hiện, khoanh vùng và định hướng chẩn đoán tổn thương, nội soi tiêu hóa đang từng bước chuyển mình theo hướng chính xác hơn và chủ động hơn.

Tại Việt Nam, tỷ lệ ung thư đường tiêu hóa ở mức cao. Theo Globocan 2022, ung thư đại trực tràng đứng thứ 4, ung thư dạ dày đứng thứ 5 trong các bệnh ung thư mắc nhiều nhất. Do vậy chủ động nội soi tiêu hóa theo khuyến cáo của bác sĩ, nhất là với nhóm có nhiều yếu tố nguy cơ như tuổi tác, tiền sử bệnh, nhóm có triệu chứng... giúp tăng cơ hội phát hiện sớm và nâng cao hiệu quả điều trị ung thư đường tiêu hóa. Các chuyên gia tiêu hóa cho biết, việc chẩn đoán, điều trị ung thư đường tiêu hóa ở giai đoạn đầu nâng tỷ lệ sống hơn 5 năm lên tới 90%.