Giảm giá… bằng không giảm
Trên địa bàn TP Hà Nội thời gian qua, từ chợ truyền thống đến các cửa hàng, siêu thị, trung tâm mua sắm hiện đại, ở đâu NTD cũng như bị lạc trong “ma trận” siêu giảm giá với những tấm biển kiểu “Giảm giá sốc tận óc”. Thu hút sức mua mạnh mẽ nhất phải kể đến các mặt hàng thời trang, gia dụng và điện tử. Với mặt hàng quần áo thời trang, đây đang là “thời điểm vàng” trong năm để các cửa hàng liên tục cập nhật mẫu mới, kích cầu tiêu dùng. Tại nhiều tuyến phố chuyên buôn bán quần áo thời trang quen thuộc như Hàng Gà, Hàng Nón, Bà Triệu, Cầu Giấy,... (Hà Nội) đều đã xuất hiện các băng-rôn đỏ rực choán kín cửa hàng, với những dòng chữ “Mua 1 tặng 1”, “Sale off (giảm giá) 50 - 70%”, “Đồng giá 199 k, 299 k” (199 nghìn đồng, 299 nghìn đồng).Mặt hàng nào cũng được treo biển khuyến mại, nhưng nếu không để ý kỹ, chắc chắn khách hàng sẽ khó phân biệt giá đang áp dụng cho loại sản phẩm nào. Bước vào một cửa hàng trên phố Hàng Nón, chúng tôi nhận thấy, hàng khuyến mại chỉ chiếm phần khiêm tốn trong tổng số mặt hàng bán tại đây. Một số bạn trẻ bước vào lại đi ra, thở dài thất vọng, xì xào với nhau: “Toàn là hàng lỗi mốt từ năm trước, còn ít size (kích cỡ), khó bán nên mới giảm giá”.
Có thể thấy, việc thông báo bán hàng giảm giá sốc, kèm quà tặng hấp dẫn hay thanh lý tất cả các mặt hàng không lợi nhuận để trả lại mặt bằng thuê nhà,… đang là một trong những “biện pháp” kích cầu tiêu dùng được nhiều nhà kinh doanh áp dụng. Ngay cả những trung tâm thương mại lớn như Parkson, Aeon,… (Hà Nội) cũng lao vào cuộc đua xả hàng với những biển quảng cáo sale 50% thu hút khá đông người xem.
Cùng với đó, mặt hàng điện máy vào cuối năm cũng đang “sốt” lên từng ngày khi hầu hết các siêu thị điện máy đều giảm giá 30 - 40% các mặt hàng. Nhiều nơi còn mở loa giới thiệu chương trình khuyến mại ầm ĩ và cho nhân viên xuống đường phát tờ rơi quảng cáo. Ngoài việc giảm giá, các siêu thị điện máy lớn như Pico, Nguyễn Kim, Media Mart,… đều có những chương trình tặng quà tri ân khách hàng, bốc thăm trúng thưởng để thu hút khách đến siêu thị. Tuy nhiên, hình thức khuyến mại này trong một số trường hợp thực chất chỉ là “chiêu” câu khách. Bên cạnh những mặt hàng giảm giá thật, theo ghi nhận thực tế, có không ít sản phẩm dù giá đã giảm nhưng không rẻ hơn giá chưa giảm ở siêu thị, cửa hàng khác. Ngoài ra, một số sản phẩm được quảng cáo là giảm giá "sốc" nhưng vẫn rất đắt so mặt bằng giá chung trên thị trường. Phổ biến nhất trong các mặt hàng được “nâng giá lên rồi hạ xuống” là ti-vi, máy giặt, tủ lạnh,… Nếu không tinh ý, NTD sẽ bị hớ do tâm lý tưởng đã mua được hàng khuyến mại, không quan tâm đến việc so sánh với giá của sản phẩm cùng loại ở những điểm bán hàng khác.
Chị Lê Thu Thảo, trú tại khu đô thị Royal City (Hà Nội) cho biết, vào khoảng đầu tháng 1 vừa qua, vợ chồng chị đi tìm mua một chiếc ti-vi mới để thay chiếc cũ đã hỏng. Khảo giá một chiếc ti-vi LED 40 inh (inches) nhãn hiệu Samsung UA40J5100 tại siêu thị điện máy Media Mart, thấy đề giá 8,9 triệu đồng. Đây được cho là mức giảm khá mạnh vì giá bán lẻ công bố trên website của Samsung Việt Nam là 10,9 triệu đồng. Thấy giá hời, mà còn được tặng thêm một bộ bát đĩa và máy xay sinh tố, cho nên chị quyết định mua ngay, không hề đắn đo. Tuy nhiên, sau khi mua về, chị thử đảo qua một số cửa hàng điện máy trên đường Hai Bà Trưng khảo giá và giật mình khi biết chiếc ti-vi chị đã mua giá chỉ khoảng 7,5 triệu đồng.
Cần tỉnh táo hơn
Theo quy định, mức giảm giá tối đa đối với hàng hóa, dịch vụ khuyến mại không được vượt quá 50% giá hàng hóa, dịch vụ đó ngay trước thời gian khuyến mại. Tuy nhiên, trên thực tế nhiều điểm bán hàng, siêu thị vẫn trưng biển giảm giá tới 70%. Có sự chênh lệch lớn như vậy chủ yếu là do các yếu tố về mặt bằng, hệ thống phân phối, bảo hành, các chương trình hậu mãi... chi phối. Thế nhưng, giảm giá, khuyến mại bao nhiêu không quan trọng bằng việc các chương trình này có tuân thủ theo quy định và có sự kiểm soát của cơ quan chức năng hay không. Trong sự nhộn nhạo của việc giảm giá, khuyến mại ồ ạt trên thị trường hiện nay, đã xuất hiện tình trạng nhiều nơi “treo đầu dê, bán thịt chó”, nếu không tỉnh táo lựa chọn trong “ma trận” hàng giảm giá đó thì NTD rất có thể gặp cảnh "giảm chưa chắc đã rẻ". Trong mớ "thượng vàng hạ cám" ấy, nếu tinh ý có thể nhận ra rất nhiều sản phẩm mẫu mã cũ, kém chất lượng, ít người ưa chuộng, thậm chí có cả hàng giả, hàng lậu được trà trộn vào các sản phẩm giảm giá. Hoặc cũng có thể, sản phẩm bị đẩy giá lên cao gấp hai đến ba lần rồi khuyến mại “khủng” 50-70%.
Theo Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ quyền lợi NTD Nguyễn Mạnh Hùng, nếu doanh nghiệp công bố giảm giá một sản phẩm nào đó, mà mức giá giảm này đã được niêm yết quanh năm (mức giá không thay đổi theo thời gian) thì thực chất đây chỉ là chiêu trò thu hút sự chú ý và hành vi này bị coi là lừa dối khách hàng. Hiện các cơ quan chức năng vẫn chưa kiểm soát được giá trước khuyến mại là bao nhiêu nên không so sánh được. Do vậy, khi xem hàng giảm giá, NTD cần cân nhắc xem mặt hàng đó có bị đội giá lên không vì hiện nay, có nhiều cửa hàng đánh vào tâm lý khách thích mua hàng khuyến mại nên đã tăng giá sản phẩm để giảm giá. Bên cạnh đó, khi mua hàng khuyến mại, NTD nhất thiết phải kiểm tra kỹ lưỡng, quan sát xem sản phẩm có còn nguyên vẹn không, thời gian sản xuất, hạn sử dụng,... thế nào rồi mới quyết định có mua hay không. “Để bảo vệ quyền lợi NTD, thời gian tới lực lượng chức năng cần tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi gian lận thương mại, bán hàng kém chất lượng, không chấp hành đúng các quy định về hoạt động khuyến mại. Đồng thời, người dân cần mạnh dạn thông báo đến các Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ quyền lợi NTD, các cơ quan có thẩm quyền để xử lý, giải quyết khi phát hiện quyền lợi của mình bị vi phạm”, ông Hùng khuyến cáo.
Khi có ý định mua hàng dịp cuối năm, NTD cần tự ý thức việc phải so sánh với những sản phẩm khác và xem có thỏa mãn những tiêu chí như chức năng sử dụng, dịch vụ hậu mãi, thiết kế sản phẩm và quan trọng nhất, mức giá phải tương ứng với các điều kiện nói trên... Ngoài ra, cần nghiên cứu kỹ các điều kiện tham gia chương trình khuyến mại, ngày sản xuất sản phẩm, giá niêm yết cụ thể, chế độ bảo hành,... NTD cũng cần lưu tâm, các nhà cung cấp thường không bao giờ tung ra chương trình giảm giá cùng lúc tất cả các sản phẩm, vì vậy cần bình tĩnh và chờ đợi để vừa mua được một sản phẩm vừa bảo đảm chất lượng, vừa được hưởng giá ưu đãi mà không bị dính phải những chiếc “bẫy khuyến mại”.