GS.TS Nguyễn Anh Trí, Viện trưởng Viện Huyết học - Truyền máu T.Ư cho biết thêm, nhóm máu O là nhóm có thể truyền thay thế được cho tất cả các nhóm máu khác. Điều này dẫn đến việc trong quá trình sử dụng máu, nhất là đối với các trường hợp cấp cứu, trường hợp khó định được nhóm máu, khó tìm được nhóm máu phù hợp… thì nhóm máu O sẽ được các cơ sở điều trị dùng truyền thay thế.
Chính những nguyên nhân đó đang dẫn tới tình trạng thiếu nhóm máu này. Việc thiếu nhóm máu O không chỉ xảy ra ở riêng Viện Huyết học – Truyền máu T. Ư, mà ở nhiều trung tâm truyền máu, nhiều cơ sở điều trị.
Khi nhóm máu O đang thiếu thì các nhóm khác có khi lại rơi vào tình trạng thừa. Tức là việc tiếp nhận được nhiều hơn so với nhu cầu sử dụng. Điển hình nhất là nhóm máu B, đôi khi là nhóm máu AB, trong khi đó tỷ lệ người nhóm máu B (khoảng 20-24% dân số), hay AB (khoảng 7 - 8% số dân) thấp hơn nhiều so với nhóm máu O. Do đó, có những thời điểm không riêng Viện Huyết học – Truyền máu mà nhiều nơi, nhiều trung tâm truyền máu buộc phải từ chối tiếp nhận các nhóm máu này.
Những năm gần đây, nhờ phong trào hiến máu tình nguyện phát triển rộng rãi nên người dân tham gia hiến máu tích cực. Tuy nhiên, do nước ta chưa tiến hành định nhóm máu, dẫn đến người dân chỉ quan tâm đến hiến máu, mà chưa quan tâm tới nhu cầu cần sử dụng đơn vị máu nhóm O hay các nhóm máu khác ra sao.
Trong khi đó, các cơ sở điều trị không quan tâm đến việc phải truyền đúng nhóm máu, thường lấy máu nhóm O để truyền thay thế cho những người bệnh thuộc nhóm máu khác dẫn đến hiện tượng thiếu máu nhóm O sẽ trở nên rõ nét, thậm chí là hết sức trầm trọng như thời điểm này.
Sự chênh lệch các nhóm máu trong tổng số lượng máu tiếp nhận được sẽ dẫn đến hai hậu quả, một là, mặc dù trong kho còn nhiều máu nhưng vẫn không có máu dùng cho người bệnh, vì không có nhóm máu phù hợp; hai là, nếu thừa một nhóm máu nào đó, cứ để mãi trong kho cho đến khi hết hạn thì buộc phải hủy. Điều này là một sự lãng phí cần phải chấm dứt.
Để khắc phục tình trạng này cần thực hiện việc điều tiết nhóm máu ngay trong quá trình vận động và tiếp nhận máu. Đối với một buổi hiến máu, nhất là những buổi hiến máu lớn (hơn 500 đơn vị trở lên), thì cần thông báo số lượng các đơn vị máu cần lấy theo từng nhóm máu; bộ phận vận động phải bảo đảm vận động cho đủ số lượng đó, không thiếu mà cũng không nên thừa. Việc tiếp nhận chỉ được phép chênh lệch nhóm máu khoảng 10%.
Bên cạnh đó, các cơ sở sử dụng máu không được lạm dụng máu nhóm O, nên sử dụng đúng nhóm máu cho người bệnh.
Theo GS.TS Nguyễn Anh Trí, để giải quyết về lâu dài thì cần triển khai việc định nhóm máu cho toàn dân. Đồng thời tiếp tục đẩy mạnh phong trào hiến máu nhân đạo rộng rãi và có chiều sâu hơn nữa; xây dựng cho được lực lượng hiến máu dự bị thực chất, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo.
Việc bị lệch nhóm máu tại các trung tâm truyền máu đã xảy ra trong nhiều năm, do đó việc điều tiết nhóm máu là vấn đề quan trọng và cần sớm được giải quyết. Trong đó, đối với công tác tuyên truyền, vận động không chỉ dừng lại đơn thuần chỉ kêu gọi hiến máu, mà cần giúp người dân hiểu về nhu cầu sử dụng máu và hiến theo nhu cầu sử dụng. Lúc đó mới bảo đảm được về chất lượng, tỷ lệ và cân bằng nhóm máu.
Hiện Viện Huyết học- Truyền máu T. Ư đang thảo luận với Ban chỉ đạo vận động hiến máu tình nguyện các tỉnh, thành phố để thống nhất trong những buổi tổ chức hiến máu, cần tiến hành định nhóm máu để sàng lọc và sẽ lấy nhóm máu O bằng tỷ lệ trong quần thể dân số (khoảng từ 45 - 46%/điểm hiến máu), thậm chí phải chiếm 50% tổng số máu của buổi hiến máu. Đồng thời đề nghị các cơ sở truyền máu, cơ sở sử dụng máu thực hiện truyền đúng nhóm máu, không sử dụng nhóm máu O truyền thay thế trong thời điểm này.
