Theo các nhà phân tích, mặc dù nghị quyết này không mang tính ràng buộc, nhưng đã gây mâu thuẫn trầm trọng giữa Washington và Ankara đúng vào thời điểm Mỹ đang cần Thổ Nhĩ Kỳ làm cầu nối giữa thế giới Hồi giáo và phương Tây để giải quyết các vấn đề khu vực; đồng thời ảnh hưởng quan hệ mới được nối lại giữa Thổ Nhĩ Kỳ với Armenia.
Với 23 phiếu thuận và 22 phiếu chống, Ủy ban Ðối ngoại Hạ viện Mỹ đã thông qua nghị quyết mang tính hình thức trên, mở đường cho khả năng nghị quyết này được đưa ra bỏ phiếu tại Hạ viện bất chấp phản ứng gay gắt của Thổ Nhĩ Kỳ và chính quyền Mỹ. Nghị quyết yêu cầu Tổng thống B.Obama bảo đảm rằng, chính sách đối ngoại của Mỹ phản ánh cách hiểu trên tinh thần của nghị quyết trong tuyên bố hằng năm của ông về vấn đề Thổ Nhĩ Kỳ. Chính quyền Ankara cảnh báo động thái trên của Washington sẽ gây hậu quả nghiêm trọng tới mối quan hệ song phương, đồng thời phá hoại tiến trình hòa giải giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Armenia. Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ R.Erdogan tuyên bố, nghị quyết trên cho thấy các nghị sĩ Mỹ không có tầm nhìn chiến lược vào thời điểm Thổ Nhĩ Kỳ và Mỹ đang tăng cường hợp tác trên nhiều phương diện. Ðặc biệt Ankara có vai trò quan trọng trong chiến lược của Tổng thống Mỹ Obama nhằm đoàn kết Afghanistan và Pakistan trong cuộc chiến chống Al Qaeda và Taliban. Hơn nữa, Thổ Nhĩ Kỳ cũng là một đối tác lớn của Mỹ trong nỗ lực ổn định Iraq.
Ngay lập tức, chính quyền Ankara triệu hồi Ðại sứ Thổ Nhĩ Kỳ tại Mỹ N.Tan về nước ngày 4-3 để phản đối. Ðồng thời, Thổ Nhĩ Kỳ đã đề cập hàng loạt biện pháp trả đũa, trong đó có việc hủy chuyến thăm Mỹ của Bộ trưởng Thương mại Zafer Caglayan dự kiến vào ngày 19-3 tới, khả năng tẩy chay Hội nghị cấp cao An ninh hạt nhân toàn cầu diễn ra tại Washington trong tháng 4 và cân nhắc "những lựa chọn mới ngoài Mỹ" về thương mại. Vụ việc khiến dư luận lo ngại tái diễn kịch bản năm 2007 khi Ankara đã triệu hồi đại sứ tại Washington về nước sau khi Ủy ban Ðối ngoại Hạ viện Mỹ thông qua một văn bản tương tự. Ðại diện ngoại giao của Thổ Nhĩ Kỳ chỉ trở lại Mỹ khi cựu Tổng thống G. Bush có biện pháp ngăn chặn việc đưa nghị quyết này ra thông qua tại Hạ viện. Tuy nhiên, theo các nhà phân tích, phản ứng của Ankara lần này quyết liệt hơn do vai trò và vị thế của Thổ Nhĩ Kỳ được nâng cao sau khi Ankara thực hiện chiến lược mới là không xung đột với các quốc gia láng giềng, sẵn sàng đảm nhận vai trò trung gian hòa giải cho tiến trình hòa bình Trung Ðông.
Ankara cũng nhắc lại quan điểm rằng, các vụ sát hại người Armenia của đế quốc Ottoman, tiền thân của nước Thổ Nhĩ Kỳ, chỉ nên để các nhà sử học nghiên cứu, chứ không phải công việc của các nhà chính trị. Có nhiều ý kiến cho rằng, nghị quyết của Ủy ban Ðối ngoại Hạ viện Mỹ xuất phát từ nỗ lực vận động hành lang mạnh mẽ của cộng đồng người Mỹ gốc Armenia. Do vậy, Ankara lo ngại nghị quyết này phá hoại tiến trình hoà giải giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Armenia sau gần một thế kỷ căng thẳng. Tháng 10-2009 vừa qua, hai nước ký kết hiệp ước khôi phục quan hệ ngoại giao và mở biên giới chung, tuy nhiên, đến nay vụ thảm sát trên vẫn tiếp tục là chủ đề tranh cãi giữa hai bên. Armenia cho rằng đã có hơn 1,5 triệu người dân nước này chết vì bị thảm sát do đế quốc Ottoman và khẳng định đây là tội ác diệt chủng. Tuy nhiên, Thổ Nhĩ Kỳ phản đối từ "diệt chủng", cho rằng chỉ có 300.000 đến 500.000 người Armenia bị giết hại. Căng thẳng giữa Ankara và Washington ảnh hưởng quan hệ Thổ Nhĩ Kỳ và Armenia khiến dư luận nhiều nước lo ngại. Trên thực tế, sự ổn định trong quan hệ Thổ Nhĩ Kỳ và Armenia không chỉ giúp ổn định tình hình khu vực, mà còn quyết định an ninh các nguồn cung cấp năng lượng liên quan lợi ích của nhiều quốc gia như Nga, Mỹ, Liên hiệp châu Âu. Ðường ống dẫn dầu Baku (Azerbaizan) - Tbilisi (Georgia) - Sayhan (Thổ Nhĩ Kỳ) (BTC) đưa vàng đen từ biển Caspian tới Thổ Nhĩ Kỳ qua lãnh thổ Armenia đóng vai trò quan trọng đối với Mỹ và Tây Âu.
Chính quyền Mỹ cũng lo ngại về căng thẳng trong quan hệ với Thổ Nhĩ Kỳ vì điều này sẽ ảnh hưởng quyền lợi của cả hai bên do Ankara đang tiến hành các dự án mua vũ khí, máy bay lên thẳng và máy bay tiêm kích của Washington, đồng thời ảnh hưởng sự hợp tác song phương trong cuộc chiến chống khủng bố ở khu vực. Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ H.Clinton bày tỏ hy vọng Hạ viện Mỹ sẽ không bỏ phiếu thông qua nghị quyết này với lý do Mỹ không nên can thiệp vấn đề song phương của hai quốc gia khác. Trong một diễn biến khác, ngày 11-3, Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ T.Erdogan đã triệu Ðại sứ nước này ở Stockholm về nước, đồng thời tuyên bố hủy bỏ chuyến thăm Thụy Ðiển dự kiến diễn ra vào tuần tới sau khi QH Thụy Ðiển thông qua nghị quyết tương tự nghị quyết của Ủy ban Ðối ngoại Hạ viện Mỹ.
VT
