Cần Thơ: Nhiều thách thức trong công tác bảo vệ môi trường

Hiện toàn thành phố có 8 khu công nghiệp đang hoạt động và 2 khu đang xây dựng. Trong số này, 7/8 khu công nghiệp đang vận hành đã đầu tư hệ thống xử lý nước thải tập trung, đạt tỷ lệ 87,5%. Đồng thời, 5 khu công nghiệp đã lắp đặt hệ thống quan trắc nước thải tự động, truyền dữ liệu về cơ quan chức năng theo quy định.

Đối với các khu công nghiệp chưa có hệ thống xử lý tập trung, doanh nghiệp phải tự đầu tư công trình xử lý đạt quy chuẩn kỹ thuật trước khi xả thải ra môi trường. Ở cấp cụm công nghiệp, 5/6 cụm đang hoạt động đã có hệ thống xử lý nước thải tập trung (đạt 83,3%), tuy nhiên vẫn chưa triển khai hệ thống quan trắc tự động, liên tục.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Cần Thơ, giai đoạn 2022–2025, công tác thanh tra, kiểm tra được đẩy mạnh. Cơ quan chức năng đã thanh tra 1.167 cơ sở, phát hiện 354 trường hợp vi phạm, xử phạt hành chính với tổng số tiền hơn 15,6 tỷ đồng. Lực lượng phòng chống tội phạm về môi trường xử lý 289 vụ, khởi tố 14 vụ với 13 bị can. Những biện pháp này đã góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của doanh nghiệp, thúc đẩy đầu tư hệ thống xử lý chất thải và cải thiện môi trường.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy tình trạng vi phạm vẫn diễn ra, đặc biệt là vấn đề xả thải trái phép. Điển hình, tại Khu công nghiệp Trà Nóc, khu công nghiệp lớn với tỷ lệ lấp đầy khoảng 94%, dù đã có hệ thống xử lý nước thải tập trung công suất 12.000 m³/ngày đêm, nhưng vẫn còn doanh nghiệp xả trộm nước thải ra kênh rạch, gây bức xúc trong dư luận.

Trong đợt giám sát chuyên đề của Quốc hội về thực hiện Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, đoàn công tác đã khảo sát tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Giấy Lee & Man Việt Nam và Nhà máy Nhiệt điện Sông Hậu 1.

Theo đó, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, đề nghị Công ty Giấy Lee & Man cần làm rõ lộ trình giảm phát thải khí nhà kính, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, cũng như quy trình kiểm soát chất lượng nước thải trước khi xả ra môi trường.

Đối với Nhà máy Nhiệt điện Sông Hậu 1, cần xây dựng kế hoạch giảm dần phụ thuộc vào than, tăng tỷ trọng năng lượng tái tạo; đồng thời kiểm soát chặt chẽ bụi phát sinh trong quá trình nhập than và xử lý tro xỉ. Các đơn vị cần sớm triển khai mô hình sản xuất xanh, phù hợp với điều kiện thực tế.

Trước áp lực gia tăng về ô nhiễm, thành phố Cần Thơ đã phê duyệt Quy hoạch thoát nước đến năm 2030, tầm nhìn 2050. Dự báo đến năm 2025, tổng lượng nước thải sinh hoạt đạt khoảng 155.500 m³/ngày đêm. Thành phố dự kiến xây mới 10 nhà máy và nâng cấp một nhà máy xử lý nước thải, với tổng kinh phí đầu tư hơn 5.400 tỷ đồng.

Ông Ngô Thái Chân, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Cần Thơ cho biết, chất lượng môi trường nước hiện được giám sát thông qua chương trình quan trắc định kỳ hằng năm. Nhiều hệ thống quan trắc tự động, liên tục đã được đầu tư tại các khu vực nhạy cảm, kết hợp với hoạt động thanh tra, kiểm tra thường xuyên.

Để nâng cao hiệu quả quản lý nước thải đô thị và công nghiệp, thành phố triển khai đồng bộ nhiều giải pháp: lựa chọn công nghệ xử lý phù hợp, huy động đa dạng nguồn lực đầu tư, kiểm soát chặt chẽ việc vận hành các công trình xử lý. Đồng thời, Cần Thơ đặt mục tiêu giám sát tự động 100% nguồn thải lớn, mở rộng mạng lưới quan trắc nước mặt tại các khu vực có nguy cơ ô nhiễm.

Ở lĩnh vực nước thải đô thị, thành phố đang đầu tư các dự án hạ tầng xử lý với công suất lớn, như nhà máy xử lý nước thải 30.000 m³/ngày đêm; triển khai hệ thống thoát nước và xử lý nước thải tại các đô thị như Vị Thanh, Ngã Bảy… nhằm từng bước hoàn thiện hạ tầng môi trường.

Bên cạnh khu công nghiệp, các làng nghề truyền thống cũng phát sinh nhiều vấn đề môi trường. Hiện thành phố có 6 làng nghề đang hoạt động, chủ yếu phát sinh nước thải sinh hoạt và phụ phẩm sản xuất. Dù người dân đã tận dụng, tái chế một phần chất thải, song việc xử lý vẫn chưa triệt để.

Đáng chú ý, hoạt động hầm than tại một số địa phương phát sinh khí thải chưa qua xử lý, ảnh hưởng đến môi trường xung quanh. Các cơ quan chức năng đang phối hợp với người dân nghiên cứu giải pháp xử lý khí thải nhằm giảm thiểu ô nhiễm.

Qua khảo sát thực tế, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội nhận định Cần Thơ vẫn còn nhiều vướng mắc trong đầu tư hạ tầng xử lý nước thải đô thị, cũng như việc lắp đặt hệ thống quan trắc tại các khu, cụm công nghiệp. Đặc biệt, ô nhiễm sông ngòi và nguồn nước là hai vấn đề nổi cộm cần được ưu tiên xử lý.

Trước những thách thức đặt ra, thành phố Cần Thơ đang tập trung rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách bảo vệ môi trường theo Luật Bảo vệ môi trường năm 2020; đồng thời hợp nhất các quy định nhằm đảm bảo tính thống nhất, phù hợp với thực tiễn sau sáp nhập.

Việc nâng cao hiệu lực quản lý, kết hợp với tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng được xem là giải pháp then chốt. Thành phố đặt mục tiêu xây dựng đô thị văn minh, xanh – sạch – đẹp, trong đó mỗi tổ chức, cá nhân đều có trách nhiệm trong bảo vệ môi trường.

Với quyết tâm chính trị và các giải pháp đồng bộ, Cần Thơ kỳ vọng sẽ tạo chuyển biến rõ nét trong công tác bảo vệ môi trường, góp phần phát triển kinh tế – xã hội theo hướng bền vững trong thời gian tới.