Liên quan đến vấn đề người dân nghi ngờ xưởng tuyển chì của doanh nghiệp tư nhân (DNTN) Cao Bắc gây ô nhiễm có hai vấn đề đến nay ngành chức năng của tỉnh Bắc Cạn vẫn chưa trả lời được cho dân. Đó là, việc nhiều diện tích thông các độ tuổi ở khu vực gần xưởng tuyển bị chết khô từ ngọn và việc nhiều phụ huynh học sinh Trường tiểu học Đức Vân đồng loạt cho con em nghỉ học vì mùi lạ ở khu vực nhà trường.
Biên bản kiểm tra của đoàn liên ngành nêu, đối với một số cây thông bị héo ngọn, vàng lá giờ đã nảy chồi trở lại; một số cây người dân cạo vỏ khai thác nhựa chưa đúng quy trình kỹ thuật. Tại khu vực rừng thông gần xưởng tuyển, thi thoảng có ngửi thấy mùi lạ. Tại xưởng tận thu, đường ống dẫn khói bị nứt, hở dẫn đến thoát khí ra ngoài gây mùi khó chịu, doanh nghiệp đã sửa chữa nhưng chưa triệt để. Đoàn kiểm tra cũng cho rằng, chưa có đủ cơ sở để khẳng định hoạt động của xưởng tuyển, xả khói là nguyên nhân dẫn đến tình trạng nhiều diện tích thông bị chết. Do đó, Sở Tài nguyên và Môi trường sẽ lấy mẫu không khí đột xuất trong tháng 10-2018 để tìm nguyên nhân chính xác.
Vấn đề là trong khi ngành chức năng “loay hoay” chưa lấy được mẫu thì DNTN Cao Bắc đã có văn bản xin dừng hoạt động xưởng tuyển. Xưởng tuyển tắt lò, đương nhiên không còn phát sinh khí thải, vì vậy việc lấy mẫu không khí cũng không còn tác dụng.
Theo văn bản của DNTT Cao Bắc gửi Sở Tài nguyên và Môi trường Bắc Cạn ngày 24-10-2018, xưởng tuyển được xây dựng, đi vào hoạt động từ năm 2014 theo báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) đã được phê duyệt. Qua thời gian vận hành, hệ thống ống khói đã bị xuống cấp, thủng, nứt, tháng 7-2018 bị sét đánh. Để bảo đảm dẫn khí trong quá trình sản xuất và môi trường, doanh nghiệp quyết định dừng hoạt động sản xuất của xưởng để sửa chữa, khắc phục, nâng cấp, lắp thêm thiết bị kỹ thuật liên quan đến vấn đề khí thải, giám sát tần suất quan trắc khí thải theo quy định. Do vậy, doanh nghiệp quyết định dừng sản xuất từ 15 giờ ngày 24-10-2018, đến ngày 10-11-2018 chạy thử lấy mẫu quan trắc. Sau khi có kết quả quan trắc, nghiệm thu đạt tiêu chuẩn, doanh nghiệp mới sản xuất trở lại.
Chủ tịch UBND xã Đức Vân Lường Văn Luận cho biết: Sau khi xảy ra hiện tượng thông chết, doanh nghiệp có lên cùng xã, thôn đi thống kê rồi hỗ trợ thiệt hại cho các hộ dân. Hộ nhiều được 25 triệu đồng, hộ ít được một đến hai triệu đồng. Chúng tôi mong muốn ngành chức năng sớm xác định nguyên nhân thông bị chết hàng loạt để có giải pháp kịp thời.
Trong khi đó, theo lãnh đạo Trường tiểu học Đức Vân, nhà trường không chỉ đạo cho học sinh nghỉ học. Tuy nhiên, ngày 22-10, nhiều phụ huynh vì lo ngại mùi lạ ảnh hưởng tới sức khỏe nên đã cho con em mình nghỉ học. Đến nay, các em cũng đã đi học trở lại bình thường.
Có thể nói, việc chậm tìm ra nguyên nhân khiến thông chết, mùi lạ ảnh hưởng tới đời sống đang khiến người dân thêm lo lắng. Theo nhiều người dân, mùi lạ những ngày qua giống như mùi lưu huỳnh, là một thành phần có trong nguyên liệu sản xuất của nhà máy. Trên địa bàn xã Đức Vân cũng chỉ có duy nhất xưởng tuyển của DNTN Cao Bắc chế biến khoáng sản. Do vậy, người dân đã nghi ngờ hoạt động của xưởng tuyển là nguyên nhân gây nên những vấn đề trên.
Tỉnh Bắc Cạn cần sớm kiểm tra toàn diện, kể cả việc DNTN Cao Bắc cho một doanh nghiệp khác thuê lại xưởng tuyển để sản xuất, và tìm nguyên nhân giải đáp thỏa đáng cho người dân yên tâm sinh sống.