Cấm buôn bán tê tê trên toàn thế giới

Theo thống kê, hơn 1 triệu cá thể tê tê hoang dã đã bị giết hại trong 10 năm qua nhằm đáp ứng nhu cầu về thịt và vảy từ các nước châu Á để sản xuất thuốc cổ truyền. Tê tê gần như bị tuyệt chủng ở châu Á và đang đe dọa bị tuyệt chủng ở châu Phi.

Toàn bộ 182 quốc gia thành viên CITES đã thống nhất thông qua lệnh cấm buôn bán quốc tế đối với tất cả các loài tê tê. Bốn loài tê tê châu Á, bao gồm tê tê Ấn Độ, tê tê Philippines, tê tê vàng và tê tê Java bị suy giảm nghiêm trọng do nạn săn bắn bất hợp pháp. Loài thú này chậm sinh trưởng và rất dễ bị bắt do chúng nằm cuộn tròn khi bị đe dọa. Trưởng đoàn đại biểu Nigeria cho biết giá vảy tê tê đã tăng gấp mười lần trong 5 năm qua.

Hiện nay, buôn bán bất hợp pháp động vật hoang dã đạt 20 tỷ USD/năm. Tỷ lệ đáng sợ trên các thị trường bất hợp pháp được biểu hiện thông qua các vụ bắt giữ khổng lồ. Các cơ quan chức năng Indonesia đã tịch thu và tiêu hủy hàng nghìn cá thể tê tê đông lạnh trong năm 2015. Trong khi đó, một số chuyến hàng bị bắt giữ tại Phillippines năm 2013 có tổng khối lượng là 10 tấn tê tê. Các đối tượng buôn lậu còn nhằm đến bốn loài tê tê châu Phi gồm tê tê lớn, tê tê nam châu Phi, tê tê đuôi dài và tê tê bụng trắng. Vào tháng 6-2016, hơn 11 tấn vảy tê tê bị các cơ quan chức năng Hồng Công tịch thu trên hai chuyến hàng đến từ châu Phi.

Đoàn đại biểu Việt Nam đề xuất đưa các loài tê tê vào Phụ lục I CITES – mức bảo vệ cao nhất có thể, để bảo vệ sự tồn tại của tê tê vàng và tê tê Ja va (02 loài tê tê có phân bố ở Việt Nam và đang bị xếp hạng cực kỳ nguy cấp). Đây sẽ là tiền đề để các quốc gia tăng cường thực thi luật và các mức xử phạt nghiêm khắc đối với tội phạm.

Indonesia là quốc gia duy nhất phản đối mức bảo vệ mới đối với tê tê vàng và tê tê Java trong khi Trung Quốc cho rằng tê tê bị bắt để lấy thịt ở nhiều quốc gia và mất sinh cảnh cũng là nguyên nhân suy giảm số lượng. Lào ủng hộ đề xuất đưa các loài tê tê châu Á vào Phụ lục I CITES.

Ginette Hemley, trưởng đoàn WWF cho biết: “Đây là chiến thắng vĩ đại trong cuộc chiến chống buôn bán loài động vật nguy cấp nhất thế giới. Điều này cũng loại bỏ câu hỏi về tính hợp pháp của buôn bán và tuyên chiến với tội phạm buôn lậu”. Chuyên gia này cũng cho rằng các nỗ lực giảm cầu ở Trung Quốc và Việt Nam đóng vai trò quan trọng.

TS. Susan Lieberman của Hiệp hội bảo tồn động vật hoang dã khẳng định: “Quyết định này đã tạo cơ hội tồn tại cho tê tê. Toàn thế giới đang trông chờ quyết định then chốt này. Các loài tê tê cần được bảo vệ nghiêm ngặt hơn và giờ đã có tất cả”.

Tương tự như tê tê, khỉ Barbary, loài linh trưởng duy nhất có phân bố ở châu Âu cũng được nâng lên Phụ lục I.

Trong ngày 28-9, một số loài cũng được hạ mức độ bảo vệ ở những nơi đạt được thành công trong công tác bảo tồn. Nam Phi đã đề xuất thành công việc chuyển quần thể loài ngựa vằn núi Cape từ Phụ lục I xuống Phụ lục II. Quần thể của loài động vật này đang tăng 9%/năm với 4.800 cá thể đang sống ở Nam Phi.

Bò rừng bison, một trong hai phụ loài bò bison châu Mỹ, đã được đưa ra khỏi Phụ lục CITES do quần thể đã tăng lên 9.000 cá thể và không bị đe dọa bởi nạn săn bắt bất hợp pháp. Hiện có khoảng 500.000 cá thể bò bison châu Mỹ so với hơn 20 triệu cá thể bò bison đã từng xuất hiện ở châu Mỹ.

Georgia và cộng đồng châu Âu đạt được thành công khi đề xuất bảo tồn loài dê núi, đặc biệt là sừng có phân bố ở các dãy núi Caucasus. Quần thể của dê núi (bị săn bắn làm chiến lợi phẩm) đã giảm từ 12.000 xuống còn 4.000 cá thể ở Georgia trong 30 năm qua. Nga, nước có phân bố 20.000 cá thể dê núi, đã bỏ phiếu phản đối đề xuất do cho rằng dê đã được bảo vệ tốt và săn bắn chiến lợi phẩm tạo điều kiện cho bảo tồn và chống săn bắn bất hợp pháp.