Các hãng xe hơi Mỹ tiếp tục kêu cứu

Sau bốn giờ “trình bày hoàn cảnh” trước Uỷ ban Ngân hàng của Quốc hội với các viễn cảnh đen tối cho nền kinh tế nói chung và ngành công nghiệp chế tạo ô tô nói riêng, những ông chủ hãng với lương thưởng hằng năm trị giá nhiều triệu đô la vẫn chưa thể thuyết phục được các nhà làm luật nhanh chóng thông qua khoản cứu trợ dự tính lên đến 25 tỷ USD.

Lãnh đạo đảng Dân chủ tại Quốc hội cho biết họ chưa kiếm đủ sự ủng hộ từ các thành viên quốc hội khác thuộc đảng Cộng hoà để nhanh chóng thông qua khoản cứu trợ nêu trên từ số tiền cứu trợ cả gói nền kinh tế trị giá 700 tỷ USD.

Hai trong ba hãng chế tạo ô tô lớn nhất tại Hoa Kỳ, trong cuộc điều trần tại Uỷ ban Ngân hàng của Quốc hội, cho biết họ sẽ tiêu hết tiền trước khi năm mới đến.

Các hãng này cho biết không hề có lỗi quản lý và tình trạng nguy cấp hiện nay của họ là do nền kinh tế suy yếu và khách hàng không tiếp cận được các nguồn tín dụng để mua xe. Chủ các hãng General Motors và Chrysler cho biết hiện nay họ đang phải tiêu những đồng cuối cùng và sẽ sớm rơi vào tình trạng không còn khả năng thanh toán – tức phá sản, nếu không sớm nhận được hỗ trợ từ chính phủ.

Robert Nardelli, chủ tịch hãng Chrysler cho biết là “nếu không nhận được ngay hỗ trợ về tài chính, khả năng thanh toán của Chrysler sẽ xuống dưới mức tối thiểu để duy trì hoạt động.” Chia sẻ với đồng nghiệp từ Chrysler, ông chủ của GM là Rick Wagoner vẽ ra bức tranh còn đen hơn là nếu không có tiền thanh toán các chi phí chờ thị trường xe hơi qua cơn bĩ cực và buộc phải đi đến phá sản, nguy cơ Hoa Kỳ sẽ mất ba triệu việc làm. Nếu một trong ba hoặc cả ba hãng xe hơi gặp vấn đề, nền công nghiệp nội địa Hoa Kỳ sẽ nhanh chóng suy sụp.

“Sẽ là thảm hoạ nếu (một trong ba hãng hoặc cả ba) phá sản – trong năm đầu tiên, đó là ba triệu việc làm, thu nhập bình quân của người dân Mỹ sẽ giảm khoảng 150 tỷ USD và thuế nộp cho chính phủ sẽ giảm khoảng 156 tỷ USD trong ba năm tiếp theo,” ông Wagoner phân tích.

Mặc dù không thể bỏ ngoài tai những lời năn nỉ hay các phân tích đầy màu đen của đại diện các hãng xe hơi, nhưng các nhà làm luật của cả hai đảng trong Quốc hội đều cho rằng, có rất ít cơ hội để thông qua một khoản cứu trợ tại thời điểm chuyển giao quyền lực như hiện nay. Chính phủ của tổng thống sắp mãn nhiệm G.W Bush đã kiên quyết từ chối các đề nghị của phe Dân chủ trong Quốc hội sử dụng một phần khoản tiền cứu trợ tài chính để hỗ trợ ngành công nghiệp ô tô.

Bộ trưởng Tài chính Henry Paulson, trong suốt cả phiên điều trần của Uỷ ban Ngân hàng vào hôm thứ ba (giờ Hoa Kỳ) và trong lúc ăn trưa với các nghị sĩ thuộc đảng Cộng hoà, đề nghị các nhà làm luật chống lại việc sử dụng tiền cứu trợ tài chính để cứu các hãng chế tạo xe hơi vì cho rằng việc làm này sẽ tạo ra một tiền lệ nguy hiểm đối với nền kinh tế.

Thay vào đó, Nhà trắng đang cố đẩy nhanh tiến độ việc cho các hãng xe hơi tiếp cận khoản vay trị giá 25 tỷ USD dành cho việc nâng cấp nhà máy và công nghệ để nghiên cứu và sản xuất các loại xe tiết kiệm nhiên liệu và thân thiện với môi trường. Hiện ba hãng xe hơi lớn của Hoa Kỳ chủ yếu chế tạo các loại xe vừa đắt tiền, vừa tiêu thụ nhiều nhiên liệu “vì đó là đáp ứng nhu cầu thị trường” khi người tiêu dùng Mỹ muốn có thêm xe to, xe khoẻ để xứng với ngôi nhà thứ hai, tàu thuyền thứ hai của họ, theo như biện bạch của Robert Nardelli, chủ hãng xe Chrysler.

Thượng nghị sĩ Carl Levin thuộc đảng Dân chủ, bang Michigan, một trong những đồng minh chủ chốt của ngành công nghiệp ô tô tại Quốc hội Hoa Kỳ cho biết ông tin tưởng sẽ có một thoả thuận chấp nhận được giữa các nhà làm luật và chính phủ đối với khoản tiền trị giá 25 tỷ USD vay bắc cầu từ nâng cấp nhà máy và đổi mới công nghệ thành tiền cứu trợ trong tình cảnh sống dở chết dở của ngành này. Tuy nhiên ngay cả Levin cũng không lạc quan đến mức là “đã có gì đó” được thông qua nhưng cho biết thêm là đã có “một số tiến triển nhất định” liên quan đến việc cứu trợ.

Trước việc Quốc hội chần chừ với đề nghị của ngành chế tạo ô tô, các đại biểu từ các tiểu bang có liên quan đến ngành này không ngừng câu kéo để có một thoả thuận có lợi cho tiểu bang mình. Thượng nghị sĩ George Voinovich, đảng Cộng hoà, tiểu bang Ohio và Thượng nghị sĩ Kit Bond, đảng Cộng hoà, tiểu bang Montana cho biết họ đang chuẩn bị các văn bản nhằm giúp đẩy nhanh tiến trình giải ngân khoản vay 25 tỷ USD. Levin cũng lưu ý rằng tổng thống đắc cử Barack Obama đã từng đề nghị một khoản cứu trợ trị giá 50 tỷ USD cho ngành công nghiệp ô tô, và có thể chi ngay 25 tỷ vào thời điểm này và 25 tỷ USD sẽ được chính phủ khoá sau tính toán để chi vào thời điểm thích hợp trong năm 2009.

Việc GM bỗng nhiên thiếu một lượng tiền khổng lồ không khỏi làm chính phủ giật mình. Trong khi đó thì hãng Ford công bố họ sẽ bán xe cho khách hàng với giá ưu đãi chỉ dành cho nhân viên, đồng thời sẽ bán bớt một phần cổ phần của hãng này tại một tập đoàn ô tô khác của Nhật là Mazda để có khoảng 540 triệu USD.

Thượng nghị sĩ  Richard Shelby của tiểu bang Alabama, một trong những nhân vật tầm cỡ thuộc đảng Cộng hoà trong Uỷ ban Ngân hàng của Quốc hội cho biết ông nghi ngờ các hãng ô tô Hoa Kỳ có thể tái sắp xếp lại doanh nghiệp một cách hiệu quả và tăng khả năng cạnh tranh. Ông chất vấn: “tiền cứu trợ sẽ được sử dụng như thế nào? Sẽ được sử dụng để tổ chức lại doanh nghiệp và dây chuyền sản xuất, hay chỉ là cái phao cứu sinh.”

Phiên điều trần cho thấy mức độ phức tạp của các vấn đề mà các hãng ô tô Hoa Kỳ đang phải đối mặt. Những hãng này vẫn tiếp tục thua lỗ nhiều tỷ USD cho dù đã đóng cửa các nhà máy và sa thải hàng loạt nhân công, đồng thời cũng đưa ra những lời chỉ trích về khả năng cạnh tranh kém trên thị trường thế giới của các hãng xe hơi Hoa Kỳ. Một số thượng nghị sĩ thậm chí còn đặt vấn đề cần xem lại chất lượng của xe hơi Hoa Kỳ, chi phí nhân công cao và khả năng quản lý của lãnh đạo các hãng này.