Các nhà khoa học cho biết, nồng độ phóng xạ censium mà họ đo được cao hơn gấp 10 lần so với tổng chỉ số đo được trên những con cá ngừ mà người ta từng bắt được ở ngoài khơi California trong những năm trước. Nhưng mặc dù vậy, mức độ này vẫn thấp hơn nhiều so với giới hạn an toàn mà chính phủ Mỹ và Nhật Bản đã đặt ra.
Trước đó, sau trận động đất mạnh 9 độ richter xảy ra hồi tháng 3-2011 và làm hư hại nghiêm trọng các lò phản ứng hạt nhân của nhà máy điện hạt nhân Fukushima Dai-ichi, người ta đã phát hiện được những loài sinh vật phù du và cá nhỏ hơn nhiễm một lượng phóng xạ lớn ở ngoài khởi bờ biển nước này. Nhưng các nhà khoa học không nghĩ rằng bụi phóng xạ sẽ bám trên những loài cá lớn di cư đi khắp thế giới bởi những loài cá này có khả năng chuyển hóa và loại bỏ các chất phóng xạ.
Một trong những loài cá lớn và có tốc độ nhanh nhất, loài cá ngừ vây xanh Thái Bình Dương khi trưởng thành có thể có kích thước dài tới hơn 3m và nặng hơn 500kg. Loài cá này đẻ trứng ngoài khơi bờ biển Nhật Bản và sau đó bơi với tốc độ rất nhanh tới California và Mexico.
Năm tháng sau thảm họa Fukushima, ông Fisher, một nhà khoa học thuộc trường ĐH Stony Brook và một số đồng nghiệp đã quyết định xét nghiệm các con cá ngừ vây xanh Đại Tây Dương mà người ta bắt được ngoài khơi San Diego. Và thật đáng ngac nhiên, các mẫu mô mà họ lấy được từ 15 con cá ngừ có chứa một lượng phóng xạ của hai chất ceisum-134 và cesium-137 cao hơn nhiều so với lượng phóng xạ trên những con cá mà người ta bắt được trước đây.
Để loại bỏ khả năng chất phóng xạ được mang tới Mỹ theo các dòng chảy đại dương hay lắng đọng vào nước biển từ bầu khí quyển, nhóm nghiên cứu cũng đã xét nghiệm thêm những con cá ngừ vây vàng sống ở phía đông biển Thái Bình Dương và những con cá ngừ vây xanh đã di cư tới Nam California trước khi xảy ra thảm họa hạt nhân. Và họ đã không tìm thấy bất kỳ dấu vết nào của các chất phóng xạ cesium-134 mà chỉ có một lượng nhỏ chất cesium-137 còn sót lại từ các vụ thử nghiệm hạt nhân từ những năm 1960. Ông Ken Buesseler, một nhà nghiên cứu của Viện Hải dương học Woods Hole khẳng đinh, kết quả này 'là rất rõ ràng, Fukushima chính là nguồn lây nhiễm phóng xạ'.
Các nhà khoa học cho rằng những con cá ngừ vây xanh đã bị nhiễm phóng xạ khi bơi trong các vùng nước bị ô nhiễm và ăn những con mồi bị ô nhiễm như các loài mực và nhuyễn thể. Và khi chúng di cư về phía đông, chúng loại bỏ được một phần chất phóng xạ thông qua việc trao đổi chất và khi kích thước của chúng ngày một to hơn. Mặc dù vậy, những con cá này vẫn không thể loại bỏ hoàn toàn chất phóng xạ đã nhiễm vào cơ thể chúng.
Các nhà khoa học đang có dự kiến sẽ thực hiện lại việc xét nghiệm chất phóng xạ trên một lượng mẫu lớn hơn để kiểm tra lại kết quả. Những con cá ngừ vây xanh di cư hồi cuối năm ngoái đã bị phơi nhiễm chất phóng xạ trong khoảng 1 tháng. Những con cá ngừ di cư sau này còn phải bơi trong những vùng nước bị ô nhiễm trong một khoảng thời gian lâu hơn nhiều. Và điều này có tác động như thế nào tới mật độ chất ô nhiễm trên những con cá ngừ cũng sẽ được xem xét.
Giờ đây khi các nhà khoa học đã biết được rằng những con cá ngừ vây xanh có thể mang theo chất phóng xạ, họ đang muốn lần theo dấu vết di chuyển của những loài sinh vật di cư khác như rùa biển, cá mập hay các loài chim biển.
Cá ngừ vây xanh rất được ưa chuộng ở Nhật Bản và có giá rất cao. Một lát cá ngừ mỏng khi được làm thành món sushi có thể được bán với giá lên tới 24 USD một miếng tại một nhà hàng cao cấp ở Tokyo. Người Nhật Bản hiện tiêu thụ tới 80% tổng sản lượng cá ngừ vây xanh trên toàn thế giới.
