Bình Thuận: Cát thải mỏ sa khoáng ngập nhà dân

Sáng ngày 10-9, khi chúng tôi đến khu vực này trời vẫn còn mưa nặng hạt. Trong nhà ông Trần Văn Châu, mọi người vẫn đang tiếp tục xúc đổ lớp cát tràn vào ở khu vực bếp. Một khoảng vườn sau nhà ông Châu, nhiều trụ thanh long chỉ còn nhô lên phần ngọn trong lớp cát dày. Khoảng hơn 9 giờ cùng ngày, đoàn kiểm tra do Sở Tài Nguyên và Môi trường (TN-MT) Bình Thuận chủ trì có mặt tại hiện trường để kiểm tra hiện trạng khu vực sạt lở.

Khu vực này thuộc dự án khai thác các khoáng vật nặng (Ilmenite, titan) và kết hợp tận thu lượng cát thải (cát bồi nền) được UBND tỉnh Bình Thuận cấp phép cho Công ty cổ phần Dương Anh vào ngày 22-4-2011 với diện tích 7,2 ha. Tính đến nay, doanh nghiệp này đã mở moong khai thác khoảng ba tháng bằng phương pháp lộ thiên.

Theo biên bản của đoàn kiểm tra, khu vực bãi chứa cát thải sau khi khai thác sa khoáng nằm cách đường ĐT 719 khoảng 150 m với diện tích khoảng 2.000 m2, có chiều cao khoảng 30 m so với mặt bằng hiện hữu phía nam mỏ.

Tại hiện trường, cát thải theo nước mưa chảy trôi ra mép đường ĐT 719 với diện tích khoảng 5.000 m2, có chiều cao từ khoảng 4 m ( tính từ mép bãi chứa cát ) đến khoảng 0,2m ( gần mép đường ĐT 719 ). Vườn thanh long 4 năm tuổi đang có quả chín sắp thu hoạch và đang tiếp tục chong đèn cho ra hoa trái vụ của gia đình ông Trần Văn Châu, cát đã vùi lấp 60 trụ đến tận ngọn; khoảng 100 trụ còn lại bị cát lấp từ nửa trụ trở xuống. Cát thải cũng đã tràn xung quanh nhà ông Châu từ 0,2 đến 0,5 m và một lượng cát tràn vào nhà với độ dày khoảng 0,2m làm lấp một số công trình phụ.

Theo đại diện Công ty cổ phần Dương Anh, trong quá trình cát tràn cũng đã làm dịch chuyển một bồn chứa dầu có sức chứa khoảng 5.000 lít, trong bồn có khoảng 20 lít dầu (?) đi một đoạn khoảng 10 m. Trong thời điểm kiểm tra, Công ty cổ phần Dương Anh đang dùng một xe múc để hạ bớt độ cao của bãi cát thải. Ông Trần Văn Vinh, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Dương Anh, cũng đã cam kết sẽ sử dụng máy múc, máy ủi của đơn vị để chuyển số cát thải bị tràn về lại bãi thải trong vòng 24 giờ tới, đồng thời thoả thuận bồi thường 100% đối với người dân bị thiệt hại…

Có mặt tại hiện trường, chúng tôi nhận thấy nhiều người dân ở đây rất bức xúc. Theo một số bà con, lẽ ra sẽ không có sự cố tràn cát, nếu như đơn vị khai thác lắng nghe sự nhắc nhở của người dân. Ông Võ Xuân Chính, thành viên tổ giám sát hoạt động khai thác khoáng sản do người dân xã Tân Thành cử ra, cho biết: Thời gian qua, Tổ giám sát đã nhiều lần nhắc nhở, yêu cầu công ty thực hiện việc di chuyển cát thải đi nơi khác, nhưng đơn vị chưa thực hiện, dẫn đến sự cố tràn cát như hiện nay. Đề nghị đơn vị khai thác phải họp lại với dân để thống nhất việc khai thác sa khoáng ở khu vực này.

Riêng ông Trần Văn Châu, người bị thiệt hại nặng trong vụ tràn cát đã nhiều lần uất nghẹn bật khóc, cho biết: Chiều tối 9-9, khi cát theo nước mưa chảy tràn xuống nhà và vườn tược của gia đình, ông đã đến khu vực lán trại của công ty van nài mọi người xuống giúp đỡ. Mãi đến khi bà con hàng xóm cùng lực lượng biên phòng, dân quân đã hỗ trợ gia đình ông thoát hiểm xong, người của công ty mới “túc tắc” ghé xuống nhà ông…

Sau khi kiểm tra hiện trường, đại diện Sở TN-MT Bình Thuận yêu cầu Công ty cổ phần Dương Anh tạm dừng hoạt động khai thác, nhanh chóng khắc phục sự cố, chờ ý kiến xử lý của cấp có thẩm quyền. Cùng với đó, yêu cầu đơn vị khai thác khẩn trương phối hợp với chính quyền địa phương để thoả thuận bồi thường thiệt hại một cách thoả đáng cho người dân, đồng thời có biện pháp vận chuyển, xử lý thích hợp để tránh cát thải tiếp tục tràn lấp xuống phía dưới khu vực dân cư. Đại diện Phòng Cảnh sát Môi trường (Công an Bình Thuận ) yêu cầu thêm: Trong thời gian chờ cấp có thẩm quyền cho phép di dời bãi cát thải, đơn vị khai thác phải có biện pháp hạ thấp độ cao bãi chứa cát, không để như hiện tại.

Ngoài việc thống nhất với những nhận xét, yêu cầu của các cơ quan chức năng liên quan, Phó Chủ tịch UBND huyện Hàm Thuận Nam Trần Ngọc Diệp đề nghị các cơ quan chức năng của tỉnh rà soát, xem xét lại báo cáo đánh giá tác động môi trường của dự án này. Yêu cầu lớn nhất hiện nay ở địa phương là bảo đảm cho người dân thực sự yên tâm sinh sống, làm ăn.

Đại diện Công ty cổ phần Dương Anh đã cam kết dừng việc khai thác, khắc phục ngay hậu quả và thoả thuận bồi thường thoả đáng thiệt hại cho người dân do quá trình khai thác gây ra.