Hiếm có một vị Tổng thống Mỹ nào trong năm cầm quyền đầu tiên lại đưa ra nhiều quyết định chính sách bất ngờ và khác thường, gây nhiều tranh cãi, như Tổng thống Trump. Tuy nhiên, phải thừa nhận, những gì ông Trump đã làm trong một năm đầu cầm quyền ghi đậm dấu ấn khác biệt, trong đó thành công nổi bật là lĩnh vực kinh tế.
Với nỗ lực thực thi chính sách "nước Mỹ trước tiên" của Chính quyền Tổng thống Trump, nền kinh tế Mỹ duy trì vị thế số một thế giới, tăng trưởng ổn định quanh mức 3%. Ðây là thành tích hết sức ấn tượng, nếu so mức tăng bình quân 1,6% suốt giai đoạn tám năm dưới thời Chính quyền Barack Obama, thời kỳ mà kinh tế Mỹ được đánh giá là tăng trưởng mạnh nhất trong 30 năm qua. Thành công nữa của ông Trump phải kể đến nỗ lực không mệt mỏi để tìm lại cân bằng thương mại giữa Mỹ với nhiều đối tác lớn, như Trung Quốc, Ðức… Với mục tiêu giành lại việc làm cho người lao động và thu nhập cho doanh nghiệp Mỹ, ông Trump cũng xem xét lại các hiệp định thương mại quan trọng, cả đa phương lẫn song phương, theo đó rút Mỹ khỏi Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), đình chỉ đàm phán Hiệp định đối tác thương mại và đầu tư xuyên Ðại Tây Dương (TTIP) với Liên hiệp châu Âu (EU), hay khởi động đàm phán lại Hiệp định thương mại tự do Bắc Mỹ (NAFTA) và thỏa thuận thương mại song phương với Hàn Quốc. Những nỗ lực của Chính quyền Trump, dù còn gây tranh cãi, cũng đã mang lại hiệu quả tích cực, ít nhất khôi phục dòng vốn đầu tư trở lại Mỹ, giảm tỷ lệ thất nghiệp xuống mức 4,1%, thấp nhất trong 17 năm qua.
Dễ thấy, không chỉ chính sách đối nội bị chi phối bởi chủ trương "nước Mỹ trước tiên", mà các quan điểm và bước đi đối ngoại cũng vận động xoay quanh chính sách mang tính thực dụng, theo xu hướng bảo hộ, đề cao tuyệt đối lợi ích quốc gia. Một loạt quyết định chính sách bất ngờ được đưa ra, tạo làn sóng "rút, dời", đưa Mỹ đứng ngoài quỹ đạo chung của cộng đồng quốc tế, về thương mại như TPP, về môi trường như Thỏa thuận Paris về chống biến đổi khí hậu, về vấn đề người di cư như Hiệp ước Di trú toàn cầu, và cả trong hợp tác quốc tế như rút khỏi UNESCO, chỉ trích các đồng minh thân cận, cắt giảm khoản đóng góp cho Liên hợp quốc viện trợ các đối tác vốn được cho là có thể giúp nước Mỹ an toàn hơn. Các bước đi ngược chiều này được Washington biện minh là vì sự thiệt thòi của Mỹ trong hợp tác quốc tế, chi phí đóng góp quá lớn, hay hiệu quả viện trợ không như mong muốn…
Tính bất thường trong các bước đi đối ngoại của Chính quyền Tổng thống Trump có thể thấy rõ trong cách thức xử lý cuộc khủng hoảng ở bán đảo Triều Tiên, hay tiến trình hòa bình Trung Ðông. Khác tình hình lâu nay, dưới thời Tổng thống Ð.Trăm, không phải CHDCND Triều Tiên mà chính Mỹ là bên vận dụng chính sách "bên miệng hố chiến tranh", khi đưa ra những lời đe dọa chưa từng có, kiểu như "trút bão lửa thịnh nộ". Và lần đầu trong nhiều năm qua, điều khiến thế giới lo ngại cũng không phải hành động thất thường của Bình Nhưỡng, mà lại là các bước đi khó đoán định của Washington. Hay, trong vấn đề hòa bình Trung Ðông, Tổng thống Trump cũng có động thái "vô tiền khoáng hậu" khi công nhận Jerusalem là thủ đô của Israel, không chỉ đi ngược quan điểm của số đông trong cộng đồng quốc tế, mà còn đột ngột lật lại lập trường mà Washington duy trì lâu nay trong vai trò "nhà bảo trợ" cuộc hòa đàm Israel - Palestine.
Chưa thể đo đếm hiệu quả, cũng chưa thể biết những thay đổi chính sách của Tổng thống Trump có "đưa nước Mỹ vĩ đại trở lại" hay không. Nhưng điều thấy rõ là, những thay đổi đó chẳng những đảo ngược các chính sách của người tiền nhiệm, mà còn phá vỡ nguyên tắc lãnh đạo truyền thống ở Mỹ. Ðây cũng là một phần nguyên nhân gây nhiều biến động trong quan hệ đối ngoại của Mỹ, khiến nhiều nước và khu vực hoang mang, hoài nghi các cam kết của Washington. Ðiều này được dự báo tiếp tục xảy ra trong năm cầm quyền tiếp theo của Tổng thống Trump, mà khởi đầu vẫn là những bước đi bất ngờ, khi ông Trump rút lại các cam kết viện trợ với Pakistan, Palestine khiến các đối tác nổi giận.
Những diễn biến ngay đầu năm 2018 đã báo hiệu một năm nhiều thử thách khắc nghiệt với Tổng thống Trump, nhất là khi đảng Cộng hòa phải đối mặt cuộc bầu cử Quốc hội giữa nhiệm kỳ, còn phe Dân chủ tìm mọi cách để thu hẹp khoảng cách tại Hạ viện và giành lại quyền kiểm soát Thượng viện, trong khi tỷ lệ ủng hộ ông Trump xuống thấp. Bất đồng giữa hai đảng, giữa Quốc hội và Chính phủ tiếp tục thử thách khả năng điều hành của Tổng thống Trump, mà hệ quả mới nhất là kịch bản "đóng cửa chính phủ" trở thành hiện thực, do giới nghị sĩ hai phe không nhất trí về chi tiêu của Chính phủ.
