Bảo vệ trẻ em: Không thể chờ đến khi hậu quả xảy ra mới can thiệp

Khi những đoạn video được lan truyền trên mạng xã hội trở thành căn cứ để cơ quan chức năng nhanh chóng vào cuộc, vấn đề đặt ra không chỉ là xử lý người gây bạo hành mà còn phải xây dựng cơ chế phát hiện, cảnh báo và can thiệp sớm để bảo vệ trẻ em trước khi thương tích xảy ra.

Những lỗ hổng quản lý cần được lấp đầy

Đầu tháng 8/2026, Công an phường Thuận Giao, Thành phố Hồ Chí Minh phát hiện mạng xã hội lan truyền đoạn video ghi lại cảnh người phụ nữ dùng dây thun và tay liên tục tác động vào cơ thể hai cháu bé. Hình ảnh này nhanh chóng gây bức xúc trong dư luận.

Ngay sau khi phát hiện, các đơn vị đã khẩn trương rà soát, xác minh và xác định vụ việc xảy ra tại Trường Mầm non Lá Xanh, địa chỉ 1/33B, Khu phố Hòa Lân 2, Phường Thuận Giao.

Người phụ nữ trong clip là bà Triệu Thị Tâm (sinh năm 1971), bảo mẫu đang làm việc tại Trường Mầm non Lá Xanh. Người phụ nữ này đã khai nhận hành vi tác động vào hai cháu bé như nội dung video phản ánh. Hai cháu bé đều sinh năm 2024.

Vụ việc một lần nữa đặt ra câu hỏi về khả năng giám sát và phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường trong môi trường chăm sóc trẻ. Đáng chú ý, nếu không có những hình ảnh được ghi lại và lan truyền trên mạng xã hội, hành vi bạo hành có thể tiếp tục diễn ra trong một thời gian dài mà người bên ngoài khó nhận biết.

Trước đó, một vụ việc nghiêm trọng khác xảy ra tại xã Hòa Hiệp cũng cho thấy mức độ nguy hiểm của bạo hành trẻ em trong gia đình. Tháng 5/2026, Công an xã Hòa Hiệp tiếp nhận tin báo của người dân về việc một phụ nữ đánh đập con nhỏ tại nhà thuê ở ấp Phú Lâm.

Cơ quan chức năng xác định, cháu N.G.K. (sinh năm 2024), con ruột của Nguyễn Thị Thanh Trúc (sinh năm 1993) được phát hiện trong tình trạng nguy kịch với nhiều vết bầm tím, trầy xước, vùng đầu bị rách, lơ mơ và phản ứng chậm.

Cơ quan Công an xác định Nguyễn Thị Thanh Trúc và Danh Chơn (sinh năm 1996) nhiều lần dùng cây tre đánh cháu bé. Dù phát hiện cháu chảy máu, các đối tượng vẫn không đưa nạn nhân đi cấp cứu kịp thời.

Hai vụ việc với hai bối cảnh khác nhau nhưng cùng cho thấy một vấn đề: Trẻ em là nhóm đặc biệt dễ bị tổn thương và thường không đủ khả năng tự bảo vệ, tố giác hoặc tìm kiếm sự giúp đỡ. Vì vậy, nếu người lớn không chủ động nhận diện nguy cơ, việc can thiệp có thể chỉ được thực hiện khi hậu quả đã trở nên nghiêm trọng.

Xây dựng hệ thống bảo vệ chủ động

Theo các chuyên gia, công tác bảo vệ trẻ em không thể chỉ dừng ở việc xử lý khi vụ việc đã xảy ra mà cần xây dựng một hệ thống hỗ trợ đa tầng, đa ngành, với sự tham gia của gia đình, nhà trường, ngành y tế, cơ quan chức năng và toàn xã hội.

Một trong những yếu tố quan trọng nhất là phát hiện sớm những biểu hiện bất thường ở trẻ. Trẻ bị tổn thương tâm lý, bạo hành hoặc xâm hại có thể thay đổi về hành vi, cảm xúc nhưng những dấu hiệu này đôi khi không được người lớn quan tâm đúng mức.

Theo luật sư Nguyễn Trung Tín, Chi hội Luật sư, Hội Bảo vệ quyền trẻ em Thành phố Hồ Chí Minh, hệ thống pháp luật về bảo vệ trẻ em hiện đã có khá đầy đủ quy định, nhưng khoảng cách từ quy định đến thực tế cuộc sống vẫn còn lớn.

Luật sư Nguyễn Trung Tín cho rằng, nhiều cơ chế khi áp dụng chưa thực chất, chưa sâu sát với hoàn cảnh cụ thể của trẻ và gia đình. Trong khi đó, lực lượng cán bộ chuyên trách ở cơ sở còn thiếu và yếu. Tại xã, phường, nơi trực tiếp tiếp xúc với các vụ việc liên quan trẻ em, cán bộ thường phải kiêm nhiệm nhiều công việc, một số người còn thiếu kinh nghiệm, kỹ năng chuyên môn và chưa được đào tạo sâu về bảo vệ trẻ em.

Thậm chí, ngay cả các kênh tiếp nhận tổng đài lớn vẫn có trường hợp chưa đạt hiệu quả như mong muốn. Ông Tín cho rằng, việc yêu cầu phải có hậu quả thương tích rõ ràng mới xử lý là cách tiếp cận chưa phù hợp, bởi bảo vệ trẻ em phải đặt yếu tố phòng ngừa lên hàng đầu, thay vì chờ hậu quả xảy ra rồi mới can thiệp.

Từ thực tế này, luật sư Nguyễn Trung Tín đề xuất tiếp tục nghiên cứu những mô hình quốc tế hiệu quả hơn để có thể hành động ngay khi xuất hiện dấu hiệu nguy hiểm, thay vì đợi trẻ trở thành nạn nhân.

Thành phố Hồ Chí Minh đã xây dựng cơ chế và quy trình phối hợp hỗ trợ, can thiệp, xử lý đối với các trường hợp trẻ em bị bạo lực, xâm hại trên địa bàn.

Theo quy trình, trong vòng 2 giờ kể từ khi tiếp nhận thông tin vụ việc, công chức phụ trách công tác trẻ em phải báo cáo kết quả kiểm tra, xử lý tính xác thực của thông tin cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã và Chủ tịch Ủy ban Trẻ em cấp xã để chỉ đạo, phối hợp triển khai các biện pháp hỗ trợ, can thiệp theo quy định.

Các bước hỗ trợ, can thiệp gồm tiếp nhận và phối hợp xử lý thông tin; đánh giá ban đầu mức độ tổn hại; bảo đảm an toàn tạm thời trong trường hợp đặc biệt; xác định nhu cầu hỗ trợ; xây dựng, phê duyệt và thực hiện kế hoạch hỗ trợ, can thiệp; sau đó rà soát, đánh giá kết quả.

Điểm đáng chú ý là trách nhiệm bảo vệ trẻ em không chỉ thuộc về cơ quan chuyên môn. Mọi cơ quan, tổ chức, cá nhân khi phát hiện hoặc có thông tin về trường hợp trẻ em bị bạo lực, xâm hại đều có trách nhiệm thông báo ngay cho nơi tiếp nhận thông tin.

Những vụ việc xảy ra tại Trường mầm non Lá Xanh và xã Hòa Hiệp cho thấy bạo hành trẻ em có thể diễn ra ở nhiều môi trường khác nhau, với mức độ từ hành vi tác động đến cơ thể đến những vụ đánh đập gây thương tích nghiêm trọng.

Việc cơ quan chức năng nhanh chóng vào cuộc, xác minh và xử lý là cần thiết, nhưng để bảo vệ trẻ em một cách bền vững, điều quan trọng hơn là phải chuyển từ tư duy “xử lý khi xảy ra” sang “phòng ngừa và can thiệp từ sớm”.

Thực tiễn đặt ra vấn đề là, khi đã có quy trình xử lý nhưng vấn đề quan trọng nằm ở chỗ làm thế nào để đưa những quy định này vào thực tế một cách thực chất, đồng thời nâng cao năng lực của đội ngũ làm công tác trẻ em ở cơ sở và tăng khả năng kết nối giữa gia đình, nhà trường, y tế, công an và các tổ chức xã hội mới giúp trẻ em có môi trường an toàn thật sự.

Tại Thành phố Hồ Chí Minh, người dân có thể liên hệ Tổng đài 111 đường dây tư vấn và hỗ trợ trẻ em hoạt động miễn phí 24/24 giờ; Tổng đài 1800 9069 của Hội Bảo vệ quyền trẻ em Thành phố Hồ Chí Minh để được hỗ trợ pháp lý và kết nối các biện pháp bảo vệ. Trong trường hợp trẻ đang bị đánh đập hoặc bị đe dọa trực tiếp đến tính mạng, có thể gọi 113 để lực lượng Công an can thiệp kịp thời.