ND - LHQ cho biết, loài tê giác đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng, do tình trạng săn bắt trộm tê giác để lấy sừng diễn ra đặc biệt nghiêm trọng. Hiện mỗi tháng ở Nam Phi và Zimbabue có tới 12 con tê giác bị sát hại. Tại Ấn Ðộ và Nepal, từ đầu năm 2009 đến nay, có 17 con tê giác bị giết. Nhiều nỗ lực bảo tồn tê giác đã được triển khai.
Buôn bán động vật hoang dã là thị trường thương mại bất hợp pháp lớn trên thế giới. Voi, tê giác, khỉ, gấu, hổ, cá mập, vẹt và rùa biển bị săn bắn, vận chuyển, buôn bán bất hợp pháp từ châu Phi đến các thị trường chợ đen trên thế giới. Trong đó, tê giác là mục tiêu chủ yếu của các nhóm thợ săn bất hợp pháp vì sừng tê giác đem lại lợi nhuận cao tại châu Á. Tại nhiều nước Ðông Á, sừng tê giác được coi là một vị thuốc quý.
Hiện Nam Phi là nơi bảo tồn tê giác lớn nhất thế giới với khoảng 13.500 tê giác trắng và 1.300 tê giác đen. Tổng số tê giác ở châu Phi hiện có khoảng 18.000 con. Tại châu Á, Ấn Ðộ và Nepal cũng là nơi có đàn tê giác lớn với 2.400 con. Ðây cũng chính là những nơi mà tình trạng săn bắt trộm tê giác để lấy sừng diễn ra rất nghiêm trọng.
Tại Nam Phi, trên thị trường chợ đen, sừng tê giác thương mại, nặng trung bình khoảng 6-7 kg/sừng, được gọi bằng tên lóng là "gỗ cứng", có giá từ 1.600-2.000 USD/kg. Tuy nhiên, khi những chiếc sừng này được chuyển đến được thị trường Ðông Á màu mỡ, giá của chúng có thể tăng gấp hàng chục lần. Ðể ngăn chặn tình trạng săn bắn trộm và buôn bán bất hợp pháp sừng tê giác, luật pháp ở Nam Phi định ra những khung hình phạt khá nặng đối với loại tội phạm này. Theo đó, những kẻ phạm tội săn trộm và buôn bán bất hợp pháp sừng tê giác sẽ phải chịu án tối thiểu là năm năm tù hoặc bị phạt khoản tiền tương đương 6.700 USD và tối đa là 15 năm tù hoặc nộp phạt 34.000 USD.
Tuy nhiên, tình trạng săn bắn trái phép tê giác ở Nam Phi vẫn liên tục tăng. Theo một báo cáo của LHQ, trong giai đoạn từ năm 2000 đến 2005 tại châu Phi chỉ có khoảng ba con tê giác bị giết hại mỗi tháng. Nhưng trong sáu tháng đầu năm 2008 riêng tại Nam Phi, đã có ít nhất 40 con tê giác bị săn trộm. Và hiện mỗi tháng ở Nam Phi và Zimbabue có tới 12 con tê giác bị sát hại.
Tổ chức Công ước về buôn bán quốc tế các loài động, thực vật hoang dã nguy cấp (CITES) cảnh báo, các vụ săn bắn tê giác gia tăng đang đe dọa nỗ lực bảo tồn tê giác mà các nước châu Phi và châu Á thực hiện trong 20 năm qua. Tổng Thư ký CITES U.Uyn-xtê-cơ cho biết, nhờ thực hiện tốt các chương trình bảo tồn, số lượng tê giác sau khi giảm mạnh do nạn săn trộm trong những năm 1980-1990 đã phục hồi ở châu Phi và châu Á. Tuy nhiên, trong thời gian gần đây, tình hình xung đột vũ trang và bất ổn chính trị ở nhiều nơi tại châu Phi cũng như nhu cầu sừng tê giác gia tăng ở thị trường châu Á đã phá hoại nỗ lực bảo tồn tê giác. Ông Giắc-kê Phla-men, Giám đốc dự án Mở rộng khu vực sinh sống tê giác đen của Quỹ Bảo tồn hoang dã thế giới ở Nam Phi, cho biết tê giác ở Nam Phi và châu Phi đang bị đe dọa nghiêm trọng, đặc biệt là tê giác đen. Theo ông G.Phla-men, diện tích các khu bảo tồn rất rộng trong khi việc phòng, chống nạn săn bắn trộm tê giác rất tốn kém. Vì vậy không phải khu bảo tồn nào cũng được bảo vệ kỹ càng. Hơn nữa, bọn săn trộm vẫn thường chọn những khu vực nằm sâu trong các khu bảo tồn để ra tay.
Các chuyên gia CITES và Quỹ quốc tế về bảo vệ thiên nhiên (WWF) cảnh báo sự sinh tồn của loài tê giác trên toàn thế giới đang bị đe dọa nghiêm trọng, đồng thời kêu gọi chính phủ các nước trên thế giới cần trừng trị thẳng tay các tổ chức tội phạm buôn bán sừng tê giác và tăng cường giúp đỡ các quốc gia là nơi sinh sống của loài động vật này trong việc thực thi các điều luật, nhằm bảo tồn loài tê giác.
Trong một nỗ lực mới nhất nhằm ngăn chặn nạn săn bắn trộm và buôn lậu sừng tê giác, tháng 7 vừa qua, Nam Phi đã quyết định gắn vi mạch quản lý cho toàn bộ số tê giác ở nước này. Công viên quốc gia Nam Phi sẽ đầu tư 250.000 USD cho lực lượng bảo vệ động vật hoang dã và áp dụng các biện pháp chống tội phạm săn bắn động vật quý hiếm. Ngoài ra, chính quyền cũng đưa ra các quy định chặt chẽ về việc săn bắn và xuất khẩu sừng tê giác nhằm ngăn chặn tình trạng săn bắn trái phép loài động vật quý hiếm này. Trước đó, Bộ Môi trường Nam Phi đã ra quyết định tạm ngừng buôn bán sừng tê giác giữa các cá nhân, đồng thời áp dụng quy định người có giấy phép chỉ được phép săn bắn một con tê giác trắng mỗi năm. Các cuộc săn bắn phải được quan chức bảo tồn cấp tỉnh giám sát. Tất cả sừng tê giác thu được sẽ được gắn vi mạch quản lý. Theo quy định của CITES, mỗi năm Nam Phi được phép săn bắn năm con tê giác trong các cuộc săn bắn giải trí, tuy nhiên cũng chỉ được phép săn bắn những con tê giác đen đực và già.
ANH ÐỨC
