“Tôi nhớ như in khi nhìn vào một người công nhân có dáng người nhỏ bé ở một miền quê của Việt Nam và tự hỏi “Những người như anh ta chính là những người đã đánh bại một đế quốc lớn nhất thế giới và quân đội Pháp hùng mạnh?”. Và trong số những con người bé nhỏ làm nên những chiến thắng đó, một trong những người được dành sự tôn kính là Đại tướng Võ Nguyên Giáp- đã qua đời hôm 4-10 ở tuổi 102.
Trong cuộc phỏng vấn năm 1988, Tướng William Westmoreland, người đã chỉ huy các chiến dịch của quân đội Mỹ vào thời điểm Mỹ leo thang chiến tranh Việt Nam (1964-1968), trong đó có cuộc Tổng tấn công tết Mậu Thân, đã nói với W. Thomas Smith, Jr: “Dĩ nhiên ông ta là một đối thủ không thể đánh bại”.
Tướng Westmoreland đã sai lầm khi nói rằng những cách đánh du kích này chỉ là chiến thuật duy nhất mà tướng Giáp có thể sử dụng khi đối mặt với một đội quân hùng mạnh nhất trong lịch sử.
Trong một cuộc phỏng vấn với hãng AP năm 2005, tướng Giáp tuyên bố: “Không có một cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc nào ác liệt và tổn thất to lớn như cuộc chiến tranh này. Những chúng tôi vẫn chiến đấu, bởi đối với người Việt Nam, không có gì quý hơn độc lập và tự do của chúng tôi”.
Mặc dù tướng Giáp là một thầy giáo và một nhà báo, không qua đào tạo quân sự chính quy, nhưng ông đã xây dựng được một lực lượng quân đội tinh nhuệ. Ông chưa bao giờ được đào tạo quân sự bài bản. Ông thường đùa rằng ông được đào tạo từ học viện quân sự “bụi rậm”...
Năm 1954, với một đội quân du kích đi những đôi dép lốp, tướng Giáp đã bao vây quân đội Pháp tại Điện Biên Phủ, nơi Đại tướng của Pháp Henri Navarre đã thiết lập các hàng rào phòng thủ.
Trong khi tiến hành các cuộc tấn công nghi binh ở các khu vực gần đó, tướng Giáp đã táo bạo triển khai 24 khẩu pháo ở các quả đồi chung quanh Điện Biên Phủ, trong các khu vực được không quân Pháp bảo vệ.
Lệnh cho quân đội đào một hệ thống hào quanh các cứ điểm của Pháp, tướng Giáp đã triển khai các cuộc tấn công từ ngày 13-3-1954. Chỉ chưa đầy hai tháng sau đó, ngày 7-5-1954, quân đội Pháp đã phải đầu hàng. Đây là một chiến thắng quan trọng đưa Việt Nam giành độc lập và thúc đẩy sự sụp đổ của hệ thống thuộc địa ở khu vực Đông Nam Á.
Trận đánh 56 ngày đêm là một trong những trận đánh oai hùng nhất của thế kỷ 20. Chiến thắng này buộc quân Pháp rút khỏi Việt Nam và đưa tới bản Hiệp định Geneva năm 1954 chia Việt Nam thành hai miền Bắc và Nam. Khi Mỹ xâm lược miền Nam Việt Nam, tướng Giáp lại tiếp tục vai trò Tổng tư lệnh của quân đội nhân dân Việt Nam trong cuộc chiến tranh chống Mỹ.
Trong cuộc Tổng tấn công năm 1968, Tướng Giáp sau đó đã miêu tả sự kiện Tết Mậu thân 1968 là một “tổng tiến công chiến lược, cả quân sự, chính trị và ngoại giao”.
Mặc dù cuộc tổng tấn công đã không giành thắng lợi hoàn toàn, nhưng nó cũng được coi là một thắng lợi chính trị quan trọng nhằm tăng cường nhận thức về một cuộc chiến tranh vô nghĩa của công chúng Mỹ. Tướng Giáp đã đánh bại hai kẻ thù hùng mạnh nhất trên thế giới.
Những đóng góp của ông cho hòa bình và sự phát triển của đất nước ông là rất to lớn. Ông sẽ vẫn là một trong những tượng đài của lịch sử hiện đại Việt Nam.”
