Bảo hiểm vàng

Tôi mua một căn nhà và hai tháng nữa phải thanh toán cho người bán 100 lượng vàng còn lại. Giá vàng đang ở mức 8,5 triệu đồng/lượng. Tôi chưa có tiền để mua vàng ngay và e ngại hai tháng sau vàng sẽ lên giá 8,6 - 8,7 triệu đồng/lượng. Tôi đến ngân hàng và mua quyền lựa chọn mua vàng ở mức giá hiện hành. Ngược lại, ông chủ bán nhà lo lắng hai tháng nữa giá vàng có thể tụt xuống 8,4 triệu đồng/lượng. Ông liền mua quyền lựa chọn bán vàng ở ngân hàng để được bảo đảm bán vàng với giá 8,5 triệu đồng/lượng. Dịch vụ này có tên gọi đơn giản là bảo hiểm vàng và vừa được Ngân hàng Nhà nước cho phép hai đơn vị là Ngân hàng Á Châu (ACB) và Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NHNN₀) thực hiện thí điểm.

Phí bảo hiểm vàng, bao nhiêu?

Trong trường hợp kể trên, sau khi đã ký hợp đồng quyền lựa chọn mua vàng hoặc bán vàng (option) với ngân hàng, đến thời điểm mua hay bán hai tháng sau đó, nếu giá vàng trên thị trường thấp hơn giá tôi đã ký với ngân hàng (dưới 8,5 triệu đồng/lượng) tôi không bắt buộc phải thực hiện hợp đồng. Hợp đồng coi như được hủy và tôi mua vàng bên ngoài hoặc ở ngân hàng theo giá thị trường. Tương tự, nếu giá vàng cao hơn 8,5 triệu đồng/lượng, ông chủ nhà có thể bán vàng theo giá thị trường. Như vậy, cả tôi và ông chỉ mất một khoản phí nhỏ để mua "sự yên tâm" và đồng thời phòng tránh rủi ro.

Trên thực tế, option cho khách hàng nhiều lựa chọn: giá mua bán vàng không phải chỉ là giá hiện tại, mà là giá bất kỳ. Thời hạn của hợp đồng cũng không giới hạn, có thể mua bán vàng sau một tuần, một tháng, vài tháng, một năm... Mức phí trả cho ngân hàng phụ thuộc vào lựa chọn của khách hàng.

Một chuyên viên ngân hàng cho biết có sáu tham số để xác định khoản phí cho option vàng. Thứ nhất là giá vàng hiện hành. Thứ hai là giá vàng khách hàng ấn định để mua bán trong tương lai. Thứ ba là số lượng mua bán. Thứ tư chênh lệch lãi suất giữa thời điểm hiện tại và thời điểm mua bán trong hợp đồng (tiền đồng và USD). Thứ năm là thời hạn (thời hạn hợp đồng càng dài, phí càng cao). Thứ sáu là độ biến động giá vàng trên thị trường. Đây là tham số quan trọng nhất. Giá vàng ổn định, phí mua bán option thấp. Giá vàng biến động thất thường (lên xuống 5 - 7 lần/ngày như ngày 18-11 vừa qua) phí cao. Khách hàng chỉ cần cung cấp cho ngân hàng ba tham số: số lượng, thời điểm, giá mua bán trong tương lai, ngân hàng tính toán và đưa ra mức phí cụ thể cho khách hàng. Nói chung, không có một biểu phí nhất định mà phí phụ thuộc vào từng trường hợp.

Thí dụ cùng mua 150 lượng vàng sau 15 ngày, nhưng khách hàng thứ nhất ấn định giá thời điểm mua là 8,6 triệu đồng/lượng (giá hiện tại giả sử 8,5 triệu đồng/lượng), thì mức phí anh ta trả sẽ thấp hơn nhiều so với phí mà khách hàng thứ hai, người ấn định giá mua chỉ có 8,4 triệu đồng/lượng, phải trả.

Lựa chọn thích hợp

Bảo hiểm vàng, rõ ràng là một dịch vụ mang tính rủi ro cao đối với ngân hàng. Vì thế sau khi nhận option vàng với khách hàng, các ngân hàng trong nước liền tái bảo hiểm các hợp đồng option với các ngân hàng, tổ chức tài chính quốc tế và chỉ hưởng một khoản chênh lệch nhất định. Trên thị trường quốc tế, quy mô giao dịch vàng cũng như các ngoại tệ mạnh lớn hơn nhiều so với quy mô trong nước. Để có thể tái bảo hiểm ra nước ngoài, NHNN₀ và ACB cho biết số lượng vàng tối thiểu một khách hàng mua, bán option dự định phải là 100 lượng.

Theo ông Phạm Văn Thiệt, Tổng giám đốc ACB, ngân hàng này dự kiến sẽ bắt đầu thực hiện dịch vụ option vàng vào đầu tháng 12-2004. Thời điểm khai trương dịch vụ mới của NHNN₀ được khẳng định là trong tháng 12-2004. "Chúng tôi được phép cung cấp dịch vụ từ đầu tháng 11 và đang hoàn tất các bước chuẩn bị như mẫu mã hợp đồng, các loại sản phẩm, phần mềm quản lý, hướng dẫn người tiêu dùng để họ có thể sử dụng ngay dịch vụ", ông Thiệt nói.

Đối tượng tham gia option vàng không giới hạn, nhưng các ngân hàng xác định rõ họ sẽ nhắm đến các tổ chức tín dụng, doanh nghiệp chưa có điều kiện nhập khẩu vàng; cá nhân có nhu cầu thanh toán bằng vàng và cả những nhà đầu tư. Với những người có nhu cầu vàng trong tương lai gần, nhưng chưa có sẵn tiền ngay, thì option vàng là lựa chọn thích hợp để tránh rủi ro biến động giá. Đối với giới đầu tư, họ cũng không cần phải bỏ toàn bộ vốn liếng để mua, bán vàng, mà chỉ cần bỏ ra một khoản phí, song vẫn thực hiện được mục đích.

Quyền lựa chọn mua bán vàng đã được các ngân hàng ở nước ngoài thực hiện từ lâu và họ có hẳn một bộ phận tư vấn cho khách hàng. Các ngân hàng Việt Nam, do mới chỉ thực hiện thí điểm, nên chưa có bộ phận đảm trách tư vấn. Hơn nữa, phán đoán, nhận định giá cả một loại hàng hóa đặc biệt như vàng cần có kinh nghiệm cũng như "nhạy cảm nghề nghiệp" cao. "Khách hàng là người chọn lựa và chịu trách nhiệm về chọn lựa đó. Ngân hàng sẽ cung cấp thông tin và diễn biến thị trường vàng cho khách hàng", một quan chức ngân hàng nói.

Hiện nay mới chỉ có Ngân hàng Eximbank thường xuyên có các bản tin tư vấn tiền tệ, vàng, phát miễn phí mỗi ngày cho khách hàng tại các điểm giao dịch. Những thông tin về giá vàng quốc tế trong và ngoài nước, các sự kiện ngày hôm trước và hôm sau tác động đến giá vàng, nhận định của giới tài chính quốc tế về biến động giá vàng... mà Eximbank cung cấp trong bản tin, có tác dụng tham khảo khá tích cực đối với người tiêu dùng.