Bàn về kinh nghiệm nhập vai trong báo chí điều tra

Hội thảo do Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Trung tâm Sáng kiến Truyền thông và Phát triển, Văn phòng Đại diện Hội Nhà báo Việt Nam tại TP Hồ Chí Minh đồng tổ chức, do Đại sứ quán Đan Mạch tài trợ.

Đây là một trong những hội thảo quốc tế chuyên sâu đầu tiên về báo chí điều tra và nghiệp vụ nhập vai được tổ chức tại Việt Nam, thu hút sự quan tâm của hơn 100 phóng viên và các nhà quản lý báo chí.

Theo PGS, TS Trương Ngọc Nam, Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền, báo chí điều tra luôn thu hút sự chú ý của công chúng bởi nó luôn công bố những sự thật có ảnh hưởng quan trọng tới lợi ích của toàn xã hội. Thậm chí trong nhiều trường hợp, hoạt động báo chí điều tra được coi như một bộ phận quan trọng hỗ trợ cho các cơ quan bảo vệ pháp luật nhằm ngăn chặn các loại tội phạm và tệ quan liêu, tham nhũng, góp phần làm trong sạch môi trường xã hội. Trong đội ngũ những người làm báo Việt Nam xuất hiện ngày càng nhiều các phóng viên viết điều tra có kinh nghiệm và bản lĩnh nghề nghiệp.

Tuy nhiên, vẫn tồn tại một số biểu hiện sai lệch về nghiệp vụ báo chí điều tra, làm ảnh hưởng đến uy tín của cơ quan báo chí. Đó là những biểu hiện chạy theo thị hiếu tầm thường của một bộ phận công chúng, thông tin thiếu chính xác, sai sự thật làm ảnh hưởng đến uy tín của tổ chức, xúc phạm danh dự, nhân phẩm cá nhân hoặc làm sai lệch sự thật trong một số vụ việc tiêu cực, những thông tin thiếu sự kiểm chứng về tính khoa học gây hậu quả nghiêm trọng trong sản xuất và đời sống… Những sai lệch này có thể dẫn tới các tác động xấu như làm mất niềm tin, tạo ra tâm lý phản cảm, bất mãn trong công chúng.

Theo quan điểm của bà Trần Lệ Thùy, Giám đốc Trung tâm Sáng kiến truyền thông và Phát triển MDI, một số nhà báo Việt Nam đối mặt với nguy hiểm, áp lực để viết bài điều tra với nghiệp vụ không kém báo chí quốc tế. Họ đưa ra ánh sáng nhiều việc có lợi ích công như chống tội phạm, giang hồ có tổ chức, các hành vi tham nhũng tiêu cực, bảo vệ an toàn sức khỏe, môi trường với người dân. Nếu báo chí điều tra bị yếu đi thì sẽ mất một chỗ dựa quý giá cho người dân, cơ quan nhà nước, doanh nghiệp khi cần lên tiếng bảo đảm sự công bằng, phải trái trong xã hội. Hiện nay, các nhà báo điều tra cần được pháp luật bảo vệ khi hành động vì lợi ích công. Họ cần được sự hỗ trợ bài bản từ nhà nước, từ ban biên tập, được đầu tư nghiệp vụ tốt hơn để bảo đảm sự chính xác, khách quan trong các bài báo, tránh những sai sót đáng tiếc.

Ông Hoàng Hữu Lượng, Cục trưởng Cục báo chí, Bộ Thông tin - Truyền thông cho rằng, khi nhập vai điều tra một vụ việc nào đó, phóng viên cần xin phép tòa soạn, đó là cách để tự bảo vệ mình trong quá trình điều tra, nhất là trong trường hợp bị cơ quan chức năng phát hiện hành vi vi phạm trong quá trình nhập vai của phóng viên.

Còn theo ông John Nielsen, Đại sứ Đan Mạch tại Việt Nam, báo chí Việt Nam đang cần được đào tạo cao hơn, theo tiêu chuẩn quốc tế, để bắt kịp với tốc độ hội nhập nhanh của Việt Nam với thế giới. Thế giới đang thay đổi rất nhanh và báo chí truyền thông đang đối mặt với thách thức lớn phải làm mới mình và cải thiện độ tin cậy đối với độc giả.

Một cuộc hội thảo tương tự sẽ được tổ chức tại TP Hồ Chí Minh vào ngày 2-4 tới.