Bác Hồ đọc thơ chúc Tết xuân Đinh Hợi

Bài thơ Chúc năm mới Xuân Ðinh Hợi (1947) là một trong những bài thơ hay trong số những bài thơ chúc Tết của Bác Hồ, cũng như trong toàn bộ di sản thơ ca cách mạng của Người.

Cả bài thơ, mỗi chữ, mỗi vần đều là "kết tinh của sự tổng hợp kinh nghiệm phong phú, là biểu thức của một chân lý sáng ngời mà vì thế nó mạnh hơn xe tăng, đại bác, nó làm cho đất chuyển trời long" ⁽¹⁾... cổ vũ toàn dân ta quyết tâm chiến đấu và chiến thắng.

Ðiều đặc biệt là, bài thơ được viết ngay trong những ngày đầu kháng chiến chống thực dân Pháp, khi mà nhân dân ta phải bước vào cuộc kháng chiến trong tương quan lực lượng quá chênh lệch.

Ðiều đặc biệt nữa là, khi mà lực lượng ta còn yếu và thiếu thốn mọi bề, còn kẻ địch thì cậy lắm súng, nhiều tiền, ỷ vào sức mạnh của máy bay, xe tăng, đại bác, dồn dập tổ chức tiến công ồ ạt ở khắp mọi nơi, không ít người hoang mang, lo lắng về cuộc kháng chiến của nhân dân ta..., thì lời thơ lại hào hùng, như lớp lớp sóng trào, cuồn cuộn đẩy tới và dâng cao, vừa thể hiện tinh thần chủ đạo toàn bộ đường lối, phương châm và tinh thần quyết tâm kháng chiến của nhân dân ta.

Người ta có thể ngạc nhiên, làm sao trong tình thế khó khăn ấy lại có thể có những lời thơ hào hùng, tràn ngập niềm tin tất thắng đến như vậy?

Ngược dòng thời gian, chúng ta hiểu rằng, vấn đề cơ bản cốt yếu lúc này là, trong muôn vàn khó khăn thiếu thốn buổi đầu của cuộc chiến đấu "không cân sức" ấy, làm thế nào phát huy được sức mạnh của cả dân tộc để chiến đấu và chiến thắng một kẻ thù xâm lược lớn mạnh hơn mình gấp nhiều lần, để cuộc kháng chiến tưởng rằng như "châu chấu đá voi" ấy sẽ "nhất định thắng lợi"?

Và chính trong lúc khó khăn ấy, Bác Hồ, với tầm nhìn xa thấy rộng của vị Tổng chỉ huy tối cao, linh hồn của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đã sớm nhìn thấy sự tất thắng của nhân dân ta.

Bài thơ Xuân kháng chiến đầu tiên này của Bác Hồ thể hiện tinh thần chủ đạo của Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến (19-12-1946) cũng như tinh thần chủ đạo ở nhiều bài nói, bài viết khác của Người trong thời kỳ này. Người đã phân tích tình hình và chỉ cho toàn dân ta thấy rõ rằng, mặc dù kẻ địch, có một đội quân xâm lược chính quy, hiện đại, gồm hàng chục vạn tên, nhưng vì nội bộ lục đục, phải tiến hành chiến tranh ở xa nước họ hàng vạn dặm, trong lúc tiềm lực kinh tế và quân sự của chúng sau chiến tranh đã kiệt quệ..., nên thế mạnh của địch chỉ là tạm thời, càng đánh càng yếu và tất sẽ thất bại.

Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của nhân dân ta tuy buổi đầu có nhiều khó khăn, nhưng đó là cuộc chiến đấu của toàn dân tộc, càng đánh càng mạnh và sẽ "nhất định thắng lợi". Sự tất thắng ấy bắt nguồn từ những thuận lợi cơ bản sẵn có của nhân dân ta trong quá trình tiến hành cuộc kháng chiến. Ðó là sức mạnh truyền thống của dân tộc được hun đúc từ hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước, nhất là mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng. Ðó là lòng căm thù giặc sâu sắc và ý chí quyết tâm chiến đấu của toàn dân ta. Ðó là cuộc chiến đấu của nhân dân ta diễn ra ngay trên đất nước mình, lại được sự đồng tình ủng hộ của các lực lượng hòa bình, độc lập, dân chủ và tiến bộ xã hội đang phát triển mạnh mẽ trên thế giới...

Với tầm nhìn xa trông rộng của mình, từ những phân tích ấy, Bác Hồ đã kết hợp được bản chất khoa học và cách mạng của chủ nghĩa Mác - Lê-nin với truyền thống đánh giặc giữ nước của cha ông để đề ra đường lối, phương châm kháng chiến phù hợp, để có thể dùng gậy tầm vông chống máy bay và đại bác của địch: Ðường lối chiến tranh nhân dân, toàn dân kháng chiến, toàn diện kháng chiến, lâu dài và dựa vào sức mình là chính.

Ðó chính là đường lối phát huy sức mạnh tổng hợp của cuộc chiến tranh nhân dân, nên nhờ đó càng đánh ta càng mạnh, càng đánh ta càng thắng.

Kỳ diệu thay, bài thơ chúc Tết của Bác Hồ năm ấy không chỉ "vừa là chúc Tết, vừa là mừng Xuân" mà là "sự kết tinh" toàn bộ đường lối, phương châm kháng chiến, ý chí quyết tâm chiến đấu và chiến thắng của toàn dân tộc ta. Lời thơ giản dị, trong sáng mà hào hùng, giống như lời hịch của non sông đất nước, như tiếng kèn xung trận "vang dậy khắp non sông", thôi thúc lòng người, giục giã bước quân đi, quyết chiến và quyết thắng.

Cũng từ mùa Xuân ấy hình thành một truyền thống mới của dân tộc: Cứ mỗi độ Tết đến, trong thời khắc thiêng liêng chuyển giao Trời - Ðất, cả dân tộc ta đều lặng đi trong phút giao thừa để lắng nghe thơ chúc Tết của Bác Hồ.

Ðã 60 Xuân, nhưng lời thơ chúc Tết của Bác Hồ ngày ấy như mới hôm nào, tràn ngập niềm vui xuân mới và niềm tin chiến thắng, ấm áp như mùa xuân, sưởi ấm  lòng người, thôi thúc, nâng đỡ mỗi bước chúng ta đi.

Xuân Ðinh Hợi về, càng nhớ Bác, càng biết ơn Người, chúng ta cùng nhau đọc lại bài thơ Chúc năm mới của Người, bài thơ được Bác đích thân đọc tại nơi sơ tán của Ðài Tiếng nói Việt Nam, đặt tại chùa Trầm, huyện Chương Mỹ (Hà Tây), 60 Xuân trước:

Cờ đỏ sao vàng tung bay trước gió,
Tiếng kèn kháng chiến vang dậy non sông.
Toàn dân kháng chiến, toàn diện kháng chiến,
Chí ta đã quyết, lòng ta đã đồng.
Tiến lên chiến sĩ! Tiến lên đồng bào!
Sức ta đã mạnh, người ta đã đông.
Trường kỳ kháng chiến, nhất địnhthắng lợi!
Thống nhất độc lập, nhất định thành công!

CHU ÐỨC TÍNH

---------------------

(1) Phan Anh: Ôn thơ Hồ Chủ tịch, báo Cứu quốc, số 3120, ngày 19-5-1963.