Áp thuế tiêu thụ tuyệt đối để chống gian lận trong nhập khẩu xe tải cũ

Chuyện xưa...

Mấy năm trước, nhóm mặt hàng này đã trở thành món mồi béo bở cho hành vi trốn thuế nhập khẩu của vô số các doanh nghiệp “ma” thông qua chiêu bài thành lập công ty, ồ ạt ký hợp đồng, mở tờ khai nhập nhiều lô hàng loại này và lợi dụng chính sách cho ân hạn thuế 30 ngày để hoàn thành thủ tục hải quan (ký xong tờ khai nguồn gốc, sau đó bán thật nhanh (bán rẻ hơn giá thị trường) toàn bộ lô hàng trước khi đến hạn nộp thuế rồi giải thể doanh nghiệp. Giám đốc bỏ trốn cùng với khoản thuế nhập khẩu “xù” được của Nhà nước lên đến hàng tỷ đồng.

Hiện nay, ngành hải quan đã khắc phục được tình trạng này thông qua biện pháp chế tài thông quan, nghĩa là chỉ ký tờ khai nguồn gốc cho những xe, những lô hàng đã nộp đủ thuế nhập khẩu và thuế GTGT, đồng thời chế tài các doanh nghiệp mới hoạt động chưa đủ 365 ngày cũng như các doanh nghiệp nợ thuế quá hạn không được hưởng chế độ ân hạn thuế (nghĩa là phải đóng thuế ngay khi mở tờ khai hải quan). Chiêu “xù” thuế của các doanh nghiệp làm ăn bất chính, chụp giật vì thế đã không còn đất sống.

Chuyện nay...

Tuy nhiên, lợi dụng việc cơ quan hải quan áp dụng tính thuế theo giá hợp đồng trong tiến trình hội nhập WTO, một chiêu thức mới lại xuất hiện và cũng nhắm vào những mặt hàng có mức thuế suất thuế nhập khẩu cao. Không “xù” được 100% tiền thuế thì khai báo gian lận để trốn bớt thuế. Chẳng hạn, với những loại xe tải cũ có mức thuế suất 150%, cứ khai giảm 1.000 USD tiền hàng (trị giá CIF Việt Nam) thì sẽ giảm được tới 1.500 USD tiền thuế nhập khẩu và 125 USD tiền thuế GTGT (thuế suất thuế GTGT của mặt hàng này là 5%). Tổng cộng số tiền trốn thuế cho việc “down” giá 1.000 USD này lên tới 1.625 USD, tương đương với hơn 26 triệu đồng Việt Nam - một con số không nhỏ chút nào.

Người viết bài này xin đưa ra một con số cụ thể như sau: Khi còn áp dụng bảng giá tối thiểu, trị giá tính thuế cho một chiếc xe tải 1,3 tấn đã qua sử dụng do Hàn Quốc sản xuất năm 2002 được quy định là 3.140 USD (tương đối sát với giá mua thực tế tại thời điểm đó). Với mức giá này, doanh nghiệp phải nộp số tiền thuế nhập khẩu cho chiếc xe trên là 4.710 USD (3.140 USD x 150%), thuế GTGT là 392,50 USD [(3.140 USD + 4.710 USD) x 5%]. Tổng cộng số thuế phải nộp là: 4.710 USD + 392,50 USD = 5.102,50 USD.

Thời điểm hiện tại, sau nhiều đợt giảm liên tục, giá CIF khai báo cho chiếc xe trên hiện chỉ còn phổ biến là 1.900 USD (giảm 1.240 USD). Tiền thuế nhập khẩu mà doanh nghiệp phải nộp, theo đó cũng chỉ còn là 2.850 USD (giảm 1.860 USD) và thuế GTGT chỉ còn 237,50 USD (giảm 155 USD). Tổng cộng số thuế doanh nghiệp nhập khẩu phải nộp là 3.087,50 USD, như vậy là đã giảm tới 2.015 USD so với cách đây hai năm, tương đương khoảng hơn 32 triệu đồng Việt Nam.

Đây là con số khiến chúng ta giật mình, cho dù nó chưa phải là con số cuối cùng. Có thể đến cuối năm nay, giá CIF của một chiếc xe ô-tô tải 1,3 tấn hiệu Kia Frontier do Hàn Quốc sản xuất, sử dụng chưa quá 5 năm, sẽ được các doanh nghiệp đồng loạt khai báo trên tờ khai hải quan chỉ còn ở mức 1.500 USD đến 1.600 USD mà thôi, rẻ hơn một chiếc xe máy tay ga (?). Đi tiên phong trong việc kéo giá xuống này là một số doanh nghiệp tư nhân, công ty TNHH có tư tưởng làm ăn chụp giật. Trong khi giá đang ổn định ở mức 1.900 USD, họ sẵn sàng khai giá 1.800 USD, việc thấp hơn 100 USD, như vậy sẽ đem lại cho họ khoản chênh lệch thuế ít hơn so với “đối thủ” là 162,50 USD (tương đương với 2,6 triệu đồng).

Đề xuất giải pháp

Đối với mặt hàng xe du lịch cũ nhập khẩu, Nhà nước đã ban hành bảng thuế tuyệt đối. Vậy đối với xe tải đã qua sử dụng, tại sao chúng ta lại không thể vận dụng điều này? Theo ý kiến chủ quan của người viết, việc áp dụng các mức thuế tuyệt đối cho các mặt hàng đã qua sử dụng là không có gì trái với cam kết khi gia nhập WTO.

So với xe du lịch, xe tải có mức thuế GTGT thấp hơn (5% so với 10%), lại không có thuế tiêu thụ đặc biệt (ở xe du lịch cũ, mức thuế TTĐB là 50% - khá cao), do đó khi áp dụng bảng thuế nhập khẩu tuyệt đối, các doanh nghiệp nhập khẩu xe tải cũ sẽ ít gian lận hơn thông qua việc khai báo giá mua thấp. Điểm tích cực nữa của việc này là tạo ra một sân chơi công bằng hơn cho các nhà nhập khẩu, môi trường cạnh tranh sẽ lành mạnh hơn, không còn cảnh “đánh dưới thắt lưng” nhau nữa.

Vấn đề là các nhà chức trách sẽ xây dựng các mức thuế tuyệt đối như thế nào để người tiêu dùng không bị thiệt thòi. Thiết nghĩ, đã đến lúc Chính phủ và các bộ, ngành liên quan cần khẩn trương nghiên cứu, xây dựng và ban hành bảng thuế tuyệt đối thuế nhập khẩu xe ôtô tải đã qua sử dụng. Có như vậy mới bảo đảm nguồn thu về ngân sách nhà nước không bị thất thoát, góp phần chống gian lận thương mại qua giá. Mặt khác cũng giảm thiểu được tình trạng chuyển ngân lậu ra nước ngoài do khoản chênh lệch giữa giá mua thật và giá khai báo mang lại, tạo ra một môi trường cạnh tranh lành mạnh và công bằng, hạn chế tình trạng “sống chết mặc bay, tiền thầy bỏ túi” của một số cán bộ hải quan thoái hóa, biến chất thông qua cái gọi là “nghiệp vụ tham vấn giá”.