ND- Ðã lâu lắm rồi tôi mới có dịp về thăm người bạn cùng học thời phổ thông trung học. Ở vùng quê hẻo lánh, nhưng mấy năm nay, người dân đã biết làm ăn theo hướng chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi, cho nên kinh tế gia đình nào cũng khá lên trông thấy. Nhiều hộ đã xây được nhà kiên cố, mua được ti-vi, xe máy, có điện thắp sáng... Ðó là niềm ước mong bao đời nay của người dân vùng sâu.
Trong câu chuyện, bạn tôi thủ thỉ: Gia đình mình mới thoát khỏi diện hộ nghèo mấy năm nay, nhờ trồng cây na dai, trồng thêm vụ dưa hấu, thuốc lá... Mấy năm trước do chưa biết cách chăm sóc cây trồng, nên năng suất thấp, với lại gia đình đông con nheo nhóc, cái đói, nghèo cứ đeo đẳng mãi. Lúc đó không mua nổi cái máy bơm, khi gặp hạn hán thì đành bó tay, nay gia đình đã sắm được máy bơm, vừa để bơm nước, vừa để cày kéo... Ðang vui vẻ kể chuyện làm ăn, bỗng bạn tôi hắng giọng: Ở nông thôn bây giờ nói là đủ ăn, nhưng còn nhiều cái khó lắm, bây giờ mình lại muốn xin làm hộ "nghèo", cho khỏe... Thấy tôi ngạc nhiên, bạn tôi cười:
- Chắc cậu bảo mình quê mùa chứ gì. Không đâu, hộ nghèo sẽ được hưởng nhiều thứ ưu đãi...Trẻ con đi học được miễn học phí, lại được cấp thẻ bảo hiểm y tế, đến Tết, như năm vừa rồi Nhà nước lại cho tiền ăn Tết, chi tiêu rủng rỉnh... chẳng phải lo lắng gì? Có những cán bộ ở xã, thôn còn nhăm nhe bớt tiền Nhà nước cho hộ nghèo...
Tôi xen ngang lời anh:
- Giúp đỡ người nghèo là chủ trương lớn của Ðảng và Nhà nước, cũng là truyền thống của dân tộc. Những hộ nghèo thường là do gặp thiên tai, hoạn nạn, những người tàn tật, cô đơn không nơi nương tựa. Muốn xác định đúng hộ nghèo phải được người dân khu phố, thôn bản bình xét, thực hiện công khai, dân chủ, đâu phải cứ thích là được.
Nghe tôi nói, bạn tôi gật gù:
- Ðúng rồi, nhưng kiếm được xuất nghèo dễ ợt, vì xã giao chỉ tiêu đến tận thôn. Năm nay trên cho thôn mình số hộ nghèo là 10%, trưởng thôn phải triển khai, mà cái làng này, trưởng thôn là em họ tớ, còn lại 60% số hộ trong thôn là anh em nội, ngoại. Mình năm nay làm hộ nghèo, sang năm nữa lại thoát nghèo...
Ðem câu chuyện này trao đổi với cán bộ ở nhiều cấp, ngành khác nhau, ở đâu tôi cũng nghe những lời phàn nàn trong cách xác nhận là đối tượng hộ nghèo. Nhiều nơi đang muốn được là "xã đặc biệt khó khăn, thôn nghèo, hộ nghèo", để được hưởng sự ưu đãi... Vì vậy, khi bình xét hộ nghèo, các cấp ủy đảng, chính quyền và các đoàn thể ở các địa phương cần làm chặt chẽ, nghiêm túc. Có như thế công tác xóa đói, giảm nghèo mới mang lại hiệu quả thiết thực.