Xây dựng nền quản trị địa phương hiện đại, minh bạch, phục vụ nhân dân hiệu quả

Hội đồng nhân dân các cấp phải quyết sách đúng, giám sát trúng, hành động đến cùng

Phát biểu bế mạc Hội nghị Hội đồng nhân dân toàn quốc triển khai phương hướng, nhiệm vụ nhiệm kỳ 2026-2031 sáng 28/5, thay mặt Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn biểu dương, ghi nhận, đánh giá cao về những nỗ lực, cố gắng, đổi mới và các kết quả nổi bật của Hội đồng nhân dân các tỉnh, thành phố trong nhiệm kỳ 2021-2026 và những tháng đầu nhiệm kỳ 2026-2031.

Theo Chủ tịch Quốc hội, bối cảnh mới mở ra nhiều thời cơ lớn nhưng cũng đặt ra rất nhiều thách thức. Hội đồng nhân dân các cấp phải tiếp tục nỗ lực cao hơn nữa, trách nhiệm lớn hơn, hành động quyết liệt hơn nữa, đổi mới, sáng tạo, để đáp ứng yêu cầu phát triển mới của đất nước.

Đề cập một số nhiệm vụ trọng tâm cần tập trung thực hiện thời gian tới, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu phải tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân, nhấn mạnh đây là nhân tố quyết định.

Bên cạnh đó, tiếp tục nâng cao chất lượng quyết định các vấn đề quan trọng của địa phương theo tinh thần “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”. Mỗi nghị quyết phải thực sự xuất phát từ thực tiễn, "đúng, trúng, kịp thời", có tính khả thi cao, có tầm nhìn dài hạn, khơi thông nguồn lực và tạo động lực phát triển mới.

Đặc biệt, Chủ tịch Quốc hội lưu ý cần tiếp tục chủ động đề xuất tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, cơ chế, chính sách; tạo môi trường thuận lợi cho đầu tư, sản xuất kinh doanh; thúc đẩy tăng trưởng và liên kết vùng.

Về công tác giám sát, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân phải thực chất, hiệu quả, có trọng tâm, trọng điểm, tập trung những vấn đề cử tri quan tâm như: đất đai, môi trường, cải cách hành chính, đầu tư công. Đồng thời, phải thực hiện thật tốt công tác tiếp công dân, tiếp xúc cử tri, giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo; không để tồn đọng kéo dài, phát sinh điểm nóng.

Nâng cao hơn nữa chất lượng chất vấn và giải trình, trách nhiệm của người đứng đầu; kiên quyết khắc phục tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm. Tăng cường tái giám sát, theo dõi việc thực hiện kết luận sau giám sát; gắn giám sát với đánh giá hiệu quả thực thi chính sách và trách nhiệm công vụ. Chú trọng bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung; tạo động lực đổi mới sáng tạo trong bộ máy chính quyền địa phương.

Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, xây dựng hệ thống dữ liệu liên thông giữa Quốc hội với Hội đồng nhân dân các cấp; ứng dụng mạnh mẽ trong quản lý, điều hành, giám sát và phân tích chính sách; tăng cường tương tác số giữa đại biểu Hội đồng nhân dân với người dân; nâng cao tính công khai, minh bạch trong hoạt động.

Cùng với đó, tiếp tục kiện toàn tổ chức bộ máy và nâng cao chất lượng đội ngũ đại biểu Hội đồng nhân dân, cán bộ tham mưu giúp việc của Hội đồng nhân dân, chuyên nghiệp, có đủ phẩm chất, năng lực, bản lĩnh, uy tín; có cơ chế thu hút nhân lực chất lượng cao vào làm việc tại các cơ quan của Hội đồng nhân dân.

Nhắc lại chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về việc xây dựng chính quyền địa phương thực sự gần dân, sát dân, phục vụ nhân dân; bộ máy phải tinh gọn nhưng hiệu lực, hiệu quả hơn; phân cấp phải đi đôi với kiểm soát quyền lực và nâng cao trách nhiệm giải trình, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh tinh thần đó phải tiếp tục được quán triệt sâu sắc trong tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân nhiệm kỳ tới.

"Chặng đường vừa qua của đất nước đã chứng minh: khi chúng ta hành động bằng tư duy đổi mới, bằng tinh thần vì dân và ý chí quyết tâm cao, sẽ tạo nên những kết quả vượt bậc. Tôi tin tưởng rằng Hội đồng nhân dân các cấp sẽ tiếp tục đổi mới, hoạt động ngày càng hiệu quả; xứng đáng với niềm tin của Đảng, Nhà nước và nhân dân", Chủ tịch Quốc hội phát biểu.

Tăng cường tính công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình của Hội đồng nhân dân trong giai đoạn mới

Trước đó, báo cáo tóm tắt tình hình tổ chức và kết quả hoạt động của Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2021-2026, Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Nguyễn Hữu Đông cho biết, từ đầu nhiệm kỳ 2021-2026 đến nay, Hội đồng nhân dân các cấp đã phát huy tinh thần nghiêm túc, trách nhiệm để hoàn thành tốt chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định của pháp luật, thể hiện được vai trò là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng của cử tri và nhân dân địa phương.

Hoạt động của Hội đồng nhân dân các cấp ngày càng dân chủ, thực chất, chất lượng và hiệu quả, có nhiều đổi mới cả trong tư duy và thực tiễn hành động. Những kết quả này được ghi nhận toàn diện trên tất cả các lĩnh vực, có dấu ấn nổi bật, thể hiện qua nhiều khía cạnh.

Cụ thể, về đổi mới trong công tác tổ chức kỳ họp và ban hành nghị quyết, Hội đồng nhân dân các cấp đã chủ động cụ thể hóa nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh/thành phố, triển khai chương trình, kế hoạch hoạt động toàn khóa và hàng năm phù hợp, hiệu quả. Đổi mới, nâng cao chất lượng kỳ họp Hội đồng nhân dân bảo đảm sôi nổi, thực chất, phát huy trí tuệ các đại biểu trong việc quyết định các vấn đề quan trọng của địa phương; ban hành các cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội, bảo đảm an ninh quốc phòng, an sinh xã hội.

Đặc biệt, sau khi thực hiện sáp nhập đơn vị hành chính, Hội đồng nhân dân các cấp đã chủ động, khẩn trương rà soát toàn diện các cơ chế, chính sách áp dụng trước đây; kịp thời điều chỉnh, khắc phục nội dung chồng chéo, không còn phù hợp; ban hành các nghị quyết thống nhất khung chính sách chung trên toàn địa bàn, tạo môi trường pháp lý ổn định, minh bạch cho người dân và doanh nghiệp.

Về nâng cao chất lượng giám sát và thẩm tra, hoạt động giám sát chất vấn, giải trình của Hội đồng nhân dân, Thường trực Hội đồng nhân dân được đổi mới, có trọng tâm, trọng điểm, thực chất, tập trung vào các vấn đề cử tri quan tâm. Nội dung giám sát được lựa chọn "đúng và trúng", quan trọng, thiết thực, phù hợp thực tiễn của địa phương. Sau giám sát, chất vấn, giải trình, nhiều vấn đề tồn tại, hạn chế, dân sinh, bức xúc đã được các cấp, ngành tổ chức khắc phục và có chuyển biến tích cực, được cử tri, nhân dân đánh giá cao.

Cùng với đó, công tác tiếp xúc cử tri, tiếp dân, đôn đốc giải quyết đơn thư khiếu nại tố cáo của công dân tiếp tục được nâng cao chất lượng theo hướng bài bản, khoa học, sát dân, gần dân, tập trung đôn đốc, giải quyết các vấn đề, kiến nghị dân sinh, bức xúc của cử tri và nhân dân.

Cùng với việc đổi mới nội dung và phương thức hoạt động, Hội đồng nhân dân các cấp đẩy mạnh công tác tuyên truyền, ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong tổ chức kỳ họp không giấy, quản lý văn bản điện tử, tiếp nhận ý kiến cử tri trực tuyến và một số hoạt động chuyên môn khác, qua đó góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động, tăng cường tính công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình của Hội đồng nhân dân trong giai đoạn mới, khẳng định vai trò của Hội đồng nhân dân là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương.

Báo cáo nêu rõ, nhiệm kỳ 2026-2031 là nhiệm kỳ đầu tiên Hội đồng nhân dân thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV và mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đồng thời thực hiện nhiều chủ trương chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước.

Trong bối cảnh thế giới có nhiều diễn biến phức tạp, khó lường, việc quyết tâm "thực hiện thắng lợi mục tiêu đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; hiện thực hóa tầm nhìn đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao" đòi hỏi Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ này không chỉ cụ thể hóa 12 nhóm nhiệm vụ trọng tâm của Trung ương mà còn tập trung vào việc tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế tại địa phương.

Cùng đó là đẩy mạnh chuyển đổi số và phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, nhằm khơi thông mọi nguồn lực, phát huy sức mạnh của hệ thống chính trị, các tầng lớp nhân dân và cộng đồng doanh nghiệp, bảo đảm kinh tế địa phương phát triển hài hòa, bền vững, nâng cao đời sống nhân dân.

Nhiệm kỳ 2026-2031 đặt mục tiêu tiếp tục nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của Hội đồng nhân dân các cấp sau sáp nhập; bảo đảm Hội đồng nhân dân thực sự là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân.

Nâng cao tính chủ động, chuyên nghiệp trong xây dựng nghị quyết, hoạt động giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của địa phương; qua đó góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội, bảo đảm an sinh xã hội và xây dựng chính quyền địa phương hiện đại, minh bạch, hoạt động hiệu lực, hiệu quả.

Để khắc phục những bất cập trong quá trình hoạt động của Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ vừa qua và nâng cao hiệu quả hoạt động trong nhiệm kỳ tới, các cấp ủy Đảng cần tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo để Hội đồng nhân dân hoạt động có chất lượng, hiệu quả; chú trọng xây dựng và ban hành Đề án đổi mới nâng cao năng lực, hiệu lực, hiệu quả hoạt động của Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 phù hợp với tình hình thực tiễn ở địa phương.

Trong đó, quan tâm công tác quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, bố trí cán bộ có phẩm chất, năng lực, tâm huyết tham gia hoạt động Hội đồng nhân dân, nhất là đại biểu Hội đồng nhân dân hoạt động chuyên trách. Tổ chức thực hiện đúng Hướng dẫn số 36-CT/TW của Ban Tổ chức Trung ương về công tác nhân sự, trong đó, Bí thư (hoặc Phó Bí thư) cấp ủy đồng thời là Chủ tịch Hội đồng nhân dân các cấp, Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân cấp tỉnh có 1 đồng chí tham gia Ban Thường vụ tỉnh/thành ủy; Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân cấp xã tham gia Ban thường vụ Đảng ủy xã...

Tại hội nghị, các đại biểu ​nghe Thường trực Hội đồng nhân dân một số địa phương trình bày tham luận với các chủ đề: kinh nghiệm ứng dụng chuyển đổi số trong hoạt động của Hội đồng nhân dân; vai trò của Hội đồng nhân dân trong thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội đạt mức tăng trưởng hai con số; vai trò của Hội đồng nhân dân trong việc kiểm soát quyền lực nhà nước đối với bộ máy chính quyền hai cấp...​