“Xanh hóa" ngành hóa chất

Ngành công nghiệp hóa chất giữ vai trò nền tảng, cung cấp nguyên liệu đầu vào cho nhiều lĩnh vực quan trọng của nền kinh tế.

Sản xuất phân đạm Urê tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn một thành viên Đạm Ninh Bình (Tập đoàn Hóa chất Việt Nam).
Sản xuất phân đạm Urê tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn một thành viên Đạm Ninh Bình (Tập đoàn Hóa chất Việt Nam).

Tuy nhiên, đây cũng là ngành tiềm ẩn nguy cơ tác động tiêu cực đến môi trường và sức khỏe con người. Vì vậy, việc “xanh hóa” ngành hóa chất vừa đáp ứng nhu cầu tất yếu, vừa là nhiệm vụ lâu dài, giúp nâng cao hiệu quả, tăng sức cạnh tranh trên thị trường.

Mặc dù vậy, trong quá trình triển khai, doanh nghiệp đối diện nhiều khó khăn như hạn chế về công nghệ, chi phí đầu tư lớn, thiếu các cơ chế khuyến khích đầu tư, phát triển, trong khi các thị trường xuất khẩu lớn ngày càng đòi hỏi khắt khe về nguồn gốc xanh và phát thải carbon thấp.

Đồng thời, chi phí đầu tư cho công nghệ xanh, công nghệ sạch còn cao, trình độ công nghệ và năng lực quản lý của một bộ phận doanh nghiệp chưa đáp ứng yêu cầu, đổi mới công nghệ còn chậm, phụ thuộc nhiều vào công nghệ nhập khẩu.

Mặt khác, nhận thức về hóa học xanh và phát triển bền vững ở một số doanh nghiệp chưa đầy đủ, các cơ chế, chính sách hỗ trợ như tín dụng xanh, ưu đãi thuế, hỗ trợ đổi mới công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực vẫn còn nhiều hạn chế, là rào cản đối với sự phát triển doanh nghiệp.

Nhằm thực hiện cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 của Việt Nam, Tập đoàn Hóa chất Việt Nam đã ban hành chương trình chuyển đổi xanh giai đoạn 2025-2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Trong đó, đến năm 2030, phấn đấu giảm tối thiểu 5% lượng phát thải CO2 so với năm 2024, nâng tỷ lệ năng lượng tái tạo lên mức 5-10% tổng tiêu thụ năng lượng. Đến năm 2050, giảm ít nhất 20% phát thải CO2 và hướng tới trung hòa carbon, với tỷ lệ năng lượng tái tạo đạt từ 20 đến 30%.

Để đạt mục tiêu nêu trên, doanh nghiệp hóa chất đã triển khai nhiều giải pháp chuyển đổi nguyên nhiên liệu, năng lượng đầu vào; áp dụng công nghệ, thiết bị và quy trình sản xuất mới, mô hình kinh tế tuần hoàn, tái chế chất thải; chủ động triển khai điện mặt trời áp mái, sử dụng năng lượng sinh khối, nghiên cứu chuyển đổi một phần than sang nhiên liệu ít phát thải carbon như khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG), tiếp cận các loại nhiên liệu mới như amoniac xanh, hydro xanh, phù hợp với lộ trình chuyển dịch năng lượng quốc gia.

Cùng với đó, ngành đẩy mạnh nghiên cứu thu hồi, lưu giữ và sử dụng carbon cũng như triển khai thí điểm các dự án tạo tín chỉ carbon từ chuyển đổi nhiên liệu, sử dụng năng lượng tái tạo và trồng rừng,…

Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách quan trọng, tạo nền tảng cho quá trình “xanh hóa” ngành hóa chất.

Luật Hóa chất năm 2025 cho thấy bước tiến lớn về mặt thể chế, tạo cơ sở pháp lý thúc đẩy phát triển ngành hóa chất và kinh tế tuần hoàn.

Luật cũng yêu cầu áp dụng nguyên tắc hóa học xanh trong thiết kế, lựa chọn công nghệ, quy trình sản xuất; dành cơ chế ưu đãi cho những dự án hóa chất trọng điểm, sử dụng năng lượng tái tạo và công nghệ sạch.

Tuy vậy, các đơn vị ngành hóa chất vẫn kỳ vọng Nhà nước tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện thể chế và có cơ chế, chính sách đặc thù như hỗ trợ tín dụng xanh, làm chủ công nghệ sạch; thúc đẩy hợp tác quốc tế, khuyến khích các nhà đầu tư phát triển dự án hóa chất xanh, khu công nghiệp tuần hoàn,…

Có thể bạn quan tâm