Vĩnh Long khắc phục bệnh vàng lá trên cây cam sành

Tỉnh Vĩnh Long có gần 8.000 ha trồng cam sành. Ðây là loại cây trồng đem lại hiệu quả kinh tế khá cao, nên được nhà vườn trồng nhiều trong những năm gần đây. Ðặc biệt, vùng đất ven sông Hậu thích hợp cho cây cam sành phát triển, được trồng tập trung ở hai huyện Trà Ôn và Tam Bình, diện tích hơn 6.000 ha.

 Trong kế hoạch chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, những năm qua, chính quyền địa phương đã chọn cây cam sành là một trong những loại cây trồng chủ lực, và chỉ đạo nhân dân chuyển những vườn cây giá trị kinh tế thấp, những vùng đất lúa kém hiệu quả sang trồng cam. Nhiều nhà vườn khá lên nhờ cây cam sành, nhiều vườn cam cho thu nhập vài trăm triệu đồng/ha, đã xuất hiện tỷ phú cam sành ở vùng đất này. Cam sành Tam Bình đã trở thành thương hiệu.

Thời gian gần đây, vườn cam sành đã bắt đầu bị bệnh vàng lá và ngày một nặng hơn. Theo các nhà khoa học, cam sành bị bệnh vàng lá chủ yếu có hai dạng: vàng lá thối rễ và vàng lá Greening. Theo kết quả điều tra của Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn hai huyện Trà Ôn và Tam Bình, hiện nay, trên địa bàn hai huyện này chỉ còn khoảng 1.000 ha vườn cam sành đang  sinh trưởng tốt; đó là những vườn cam trồng từ 1 - 3 năm ở các vùng đất vừa được chuyển đổi từ những cây trồng khác sang trồng cam. Số diện tích còn lại gần 5.000 ha đều bị nhiễm bệnh vàng lá với nhiều cấp độ khác nhau, trong đó có hơn 3.000 ha bị nhiễm bệnh rất nặng (hơn 70%) và khoảng 300 ha đã được nhà vườn đốn bỏ để trồng mới hay trồng các loại cây khác.

Qua điều tra ở 12.533 hộ trồng cam sành của hai huyện  Tam Bình và Trà Ôn, tổng diện tích trồng cam sành là 4.336 ha,  khoảng 30%  diện tích vườn cam có độ tuổi từ 1 đến 3 năm là số vườn cam đang phát triển tốt. Tuy nhiên, vườn trồng không được thiết kế mương liếp cao ráo đúng kỹ thuật, ít được quan tâm chăm sóc và đã bắt đầu nhiễm bệnh, nếu không được khắc phục kịp thời, tỷ lệ nhiễm bệnh sẽ tiếp tục tăng cao. 60% diện tích vườn cam có độ tuổi từ 4 - 7 năm, đang cho trái, nhưng rất ít vườn đạt năng suất cao vì hầu hết đã bị nhiễm bệnh ở mức độ từ nhẹ đến trung bình và rất nặng. 10% diện tích còn lại là vườn cam trên 7 năm tuổi, kém hiệu quả do già cỗi hoặc bị nhiễm bệnh nặng.

Riêng tại huyện Tam Bình,  điều tra ở 5.423 hộ trồng cam sành, với tổng diện tích 1.966 ha, trong đó có hơn 65 ha đã đốn bỏ; chỉ có 185 ha đang sinh trưởng tốt; hơn 87% diện tích cam bị nhiễm bệnh, số bị nhiễm nặng cần phải đốn bỏ lên đến 1.223 ha, chiếm hơn 62% diện tích vườn cam toàn huyện.

Qua khảo sát của Trạm bảo vệ thực vật huyện Trà Ôn, 100% vườn cam với 3.322 ha ở Trà Ôn đều bị bệnh vàng lá. Trong đó, bệnh vàng lá do nấm Fusarium chiếm 830 ha (25% diện tích), do nấm Phytopthora 332 ha (10%), vàng lá Greening 664 ha (20%). Ngoài ra, diện tích cam bị vàng lá do thiếu dinh dưỡng và canh tác kém hiệu quả chiếm gần 1.500 ha (45%). Ðiều nguy hại nhất là bệnh vàng lá, thối rễ vì không thể cung cấp dinh dưỡng cho cây, trái.

Nhiều nguyên nhân được xác định xuất phát từ ý thức chủ quan trong kỹ thuật canh tác của nhà vườn như: sử dụng nguồn giống không tốt, giống trôi nổi không bảo đảm chất lượng chiếm đến 97%. Ðây là vùng đất thấp, nhưng nhà vườn ít quan tâm khâu thiết kế vườn, chiều rộng, độ cao của liếp, hướng trồng để đón nắng sáng, hạn chế nắng chiều... Mật độ trồng quá dày, từ 1 đến 1,5 m cây, gấp hai lần khuyến cáo. Ða số nhà vườn có thói quen bón phân hóa học, không sử dụng phân hữu cơ. Chế độ chăm sóc kém, khoảng 50% số vườn không áp dụng biện pháp kỹ thuật trồng xen tạo bóng râm, trồng cây chắn gió, tỉa cành, tỉa trái, xử lý cỏ dại...

Các nhà vườn ở ấp Mỹ Thành, xã Mỹ Thạnh Trung (Tam Bình) nói rằng: Trước giải phóng, ở ấp này chỉ có khoảng 30 ha đất vườn trồng cam sành. Thấy hiệu quả kinh tế của cây cam sành khá cao, sau năm 2000, Nhà nước mới phát động bà con trồng cam. Lúc đó, bệnh chưa  bùng phát, nên nhà vườn cứ học tập kinh nghiệm của người đi trước mà làm theo. Giờ đây, khoảng 80% diện tích đất sản xuất ở ấp này  đã được trồng cam sành và hầu hết đều bị bệnh.

Theo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Vĩnh Long cho biết, hiện nay, toàn tỉnh có 43 nhà lưới sản xuất giống cây sạch bệnh, năm nay sản xuất được 300.000 cây. Dự kiến năm 2007 có thể sản xuất được 340.000 cây và khả năng cao nhất cũng chỉ sản xuất được 500.000 cây. Như vậy, mỗi năm cũng chỉ cung cấp đủ cây giống cho trồng mới 500 ha vườn; không thể đáp ứng đủ nhu cầu cây giống sạch bệnh cho nhà vườn trồng mới lại các vườn cam đã bị bệnh nặng phải đốn bỏ và mở rộng diện tích trồng mới theo quy hoạch chuyển đổi cơ cấu cây trồng của địa phương.

Hiện nay, chính quyền địa phương và các nhà khoa học đang tập huấn kỹ thuật trồng cam sành cho nhân dân, đầu tư hỗ trợ để xây dựng mô hình trình diễn, hướng dẫn nhà vườn cách cải tạo những vườn cây bị nhiễm bệnh nhẹ, vận động người dân đốn bỏ những vườn cây bị nhiễm bệnh nặng, trồng cây ngắn ngày thay thế để cắt nguồn bệnh, sau vài vụ mới trồng lại cam sành. Tỉnh chủ trương khoanh nợ vốn vay ngân hàng giúp nhân dân khôi phục sản xuất...

Cây cam sành bị bệnh vàng lá đã được tỉnh Vĩnh Long quan tâm và chỉ đạo khắc phục quyết liệt. Những nơi có diện tích trồng cam sành nhiều đều được điều tra công phu để từ đó có kế hoạch khắc phục cụ thể. Tuy nhiên, qua việc hàng loạt vườn cam sành ở Vĩnh Long bị bệnh vàng lá, chính quyền địa phương cần rút kinh nghiệm trong việc lãnh đạo phát triển kinh tế  không thể nôn nóng chạy theo phong trào.