Việt Nam và Bắc Âu chia sẻ kinh nghiệm phân cấp trong kỷ nguyên số

Tham dự tọa đàm có đồng chí Lê Hải Bình, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Giám đốc Thường trực Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; các đại sứ, lãnh đạo và đại diện các tổ chức quốc tế tại Việt Nam; các nhà khoa học, chuyên gia; đại diện lãnh đạo các bộ, ngành và địa phương.

Phát biểu khai mạc tọa đàm, đồng chí Lê Hải Bình nhấn mạnh, Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã khẳng định tầm nhìn, giá trị và mục tiêu phát triển nhanh và bền vững đất nước trong kỷ nguyên phát triển mới. Hiện nay, Việt Nam đang nỗ lực và tích cực tổ chức thực hiện các quyết sách chiến lược, bao gồm việc hoàn thiện thể chế, cơ chế vận hành hiệu năng, hiệu lực và hiệu quả của chính quyền địa phương 2 cấp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và trao quyền, cải cách nền hành chính phục vụ nhân dân và doanh nghiệp, gần dân, sát dân. Cốt lõi của phân cấp không nằm ở việc chuyển giao quyền đơn thuần, mà ở việc thiết kế được một hệ thống thể chế và vận hành một khuôn khổ chính sách bảo đảm sự cân bằng giữa kiểm soát quyền lực với phát huy sự năng động, sáng tạo và tự chủ của địa phương; giữa phân quyền và tính thống nhất của quốc gia.

Cuộc cách mạng tinh gọn tổ chức bộ máy và thể chế, chuyển từ hệ thống chính quyền 4 cấp sang 3 cấp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, thực tiễn phân cấp ở Việt Nam trong những năm qua đã đạt được những kết quả quan trọng. Điều này được truyền lực mạnh mẽ bởi quá trình chuyển đổi số quốc gia với các cơ sở quan trọng trong thay đổi tư duy, phương thức và hiệu suất công vụ, sự tham gia và đồng sáng tạo của người dân vào quá trình phát triển.

Trong bối cảnh thế giới đang trải qua những biến đổi sâu sắc, nhanh chóng và khó dự báo, các yêu cầu đối với cải thiện năng lực quản trị quốc gia càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết; trong đó có xu hướng phổ biến là tăng cường phân cấp, phân quyền nhằm xây dựng, vận hành một nền quản trị quốc gia năng động, hiện đại, hiệu lực, hiệu quả; phát huy tốt tính năng động, sáng tạo của địa phương.

Phát biểu tại tọa đàm, bà Hilde Solbakken, Đại sứ Na Uy tại Việt Nam nhận định: Phương châm địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm là mục tiêu then chốt trong những nỗ lực cải cách sâu rộng mà Việt Nam đang thực hiện nhằm tinh gọn bộ máy chính phủ, mở rộng phân cấp, phân quyền và đẩy nhanh chuyển đổi số tại các bộ, ngành và chính quyền địa phương. Những nỗ lực này hướng tới xây dựng một khu vực công hiệu quả và minh bạch hơn, và quan trọng nhất là lấy người dân làm trung tâm.

Bà Hilde Solbakken cho biết, kể từ năm 2018, Ngày Bắc Âu đã trở thành một sáng kiến tiêu biểu cho tiến trình đối thoại giữa Việt Nam và các nước Bắc Âu. Tọa đàm năm nay, các chuyên gia đến từ Đan Mạch, Phần Lan, Na Uy và Thụy Điển sẽ chia sẻ những góc nhìn sâu sắc về các trụ cột chính trị và cấu trúc trong việc phân cấp tại các nước Bắc Âu, cũng như mối quan hệ tương hỗ giữa phân cấp và số hóa. Ở các nước Bắc Âu, chính quyền trung ương thiết lập các khung chính sách và tiêu chuẩn pháp lý, trong khi chính quyền địa phương có quyền tự chủ đáng kể trong việc lập kế hoạch, tài chính/thu thuế và cung cấp dịch vụ trong phạm vi các tham số quốc gia đó.

Phân cấp tại các nước Bắc Âu không hẳn là chuyển giao trách nhiệm khỏi trung ương, mà là xây dựng các hệ thống kết hợp giữa niềm tin với trách nhiệm giải trình, quyền tự chủ với sự giám sát, và sự đổi mới với tính minh bạch. Số hóa là một công cụ mạnh mẽ trong nỗ lực này, nhưng thành công cuối cùng vẫn phụ thuộc vào vai trò rõ ràng, các thiết chế vững mạnh và sự tham gia tích cực của người dân.

Bà Hilde Solbakken bày tỏ, cuộc thảo luận hôm nay nhằm mang lại những hiểu biết thực tiễn, khuyến khích trao đổi cởi mở và đóng góp vào công cuộc cải cách đang diễn ra của Việt Nam. Các nước Bắc Âu sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm và cùng nhau học hỏi, hướng tới một nền quản trị hiệu quả hơn, lấy người dân làm trung tâm trong kỷ nguyên số.

Tại tọa đàm, các nhà hoạt động thực tiễn, các nhà khoa học tập trung trao đổi kinh nghiệm về công tác hoạch định, tổ chức thực thi các chiến lược, chính sách hướng tới vừa định hình các định hướng, mô hình phát triển cho tương lai, đồng thời giải quyết hiệu quả các vấn đề thực tiễn hiện nay. Trao đổi, làm rõ cơ sở lý luận, thực tiễn của phân cấp trong quản trị nhà nước hiện đại; phân tích thực trạng phân cấp ở Việt Nam, các quan điểm, chính sách, các thành tựu, và những thách thức.

Đề xuất những lĩnh vực nên tiếp tục phân quyền mạnh hơn, những điều kiện cần được thiết lập để bảo đảm phân quyền hiệu quả và nâng cao năng lực quản trị của chính quyền địa phương. Đưa ra những kinh nghiệm và thực tiễn tốt của các quốc gia Bắc Âu trong việc thiết kế thể chế phân cấp, cải thiện quản trị quốc gia, quản trị địa phương, phát huy các cơ chế số, công cụ số trong bối cảnh phân cấp để bảo đảm phúc lợi, tài chính công, đặc biệt là hệ thống thuế.

Trên cơ sở đó, cùng tìm kiếm, đề xuất các định hướng và giải pháp nhằm tiếp tục hoàn thiện thể chế phân cấp, phân quyền ở Việt Nam trong thời gian tới. Đồng thời, góp phần tăng cường và làm sâu sắc hơn mối quan hệ hợp tác truyền thống, hữu nghị giữa Việt Nam và các quốc gia Bắc Âu.