Hỏi: Thưa ông, được biết trong mấy ngày qua phái đoàn đại diện của EU đến Việt Nam để thảo luận về quan hệ thương mại EU - Việt Nam, ông có thể cho biết tóm tắt nội dung hoạt động này?
Trả lời: Chúng tôi và một số quan chức Việt Nam đã trực tiếp thảo luận với nhau về quan hệ thương mại giữa Việt Nam với EU. Chúng ta chỉ có một vài trở ngại trong quan hệ thương mại như là một vài vụ kiện trong việc chống bán phá giá. Theo đó chúng tôi có thể áp thuế chống bán phá giá đối với mặt hàng nhập khẩu từ Việt Nam trong một số trường hợp nhất định.
Trong một ngày rưỡi vừa qua chúng tôi đã thảo luận và xem xét rất kỹ khả năng chúng tôi thừa nhận Việt Nam hoạt động trong nền kinh tế thị trường hoặc các DN xuất khẩu của Việt Nam hoạt động trong nền kinh tế thị trường.Nền kinh tế thị trường nói ở đây có nghĩa là các nhà sản xuất, các nhà xuất khẩu phải hoạt động tự do, không chịu ảnh hưởng, tác động của Nhà nước.
Cụ thể hơn, quá trình sản xuất, chi phí sản xuất, cũng như giá cả của sản phẩm hòan toàn do điều kiện thị trường quyết định chứ không do một yếu tố nào tác động; giấy tờ sổ sách kế toán phải hòan toàn phù hợp và cung cấp những số liệu đáng tin cậy. Những điều kiện này tôi nghĩ không thật sự quá cao nhưng chúng tôi phải xem xét kỹ lưỡng để đánh giá xem DN có đạt được những điều kiện như thế hay không.
Chính phủ và Bộ thương mại Việt Nam đã cung cấp cho chúng tôi một bộ tài liệu khá đầy đủ giải thích về sự có mặt của khuôn khổ luật pháp cũng như tất cả các khía cạnh luật pháp có ảnh hưởng tới phát triển kinh tế của Việt Nam. Sau những thông tin được cập nhật như vậy, chúng tôi có thể thấy Việt Nam đang hoạt động trong nền kinh tế hướng tới thị trường.
Tuy nhiên bây giờ còn quá sớm để đưa ra sự nhận định cuối cùng về tài liệu mà chúng tôi nhận được của Chính phủ Việt Nam. Vì chúng tôi cần xem xét và đọc kỹ lưỡng hơn và chúng tôi cũng sẽ sớm trả lời Việt Nam. Chúng tôi cũng đã đưa ra nhiều câu hỏi và chúng tôi tiếp tục sẽ đưa ra những câu hỏi để Bộ thương mại Việt Nam làm rõ. Bởi vì vấn đề này có tầm quan trọng đối với một số lĩnh vực trong nền kinh tế của Việt Nam.
Hỏi: Tại sao việc xem xét và công nhận nền kinh tế Việt Nam hoạt động theo cơ chế thị trường của EU lại chậm như vậy. Có phải nó có vấn đề chính trị hay không?
Trả lời: Tôi có thể khẳng định là không có sự chậm trễ hoặc cố tình làm chậm trễ quá trình thảo lụân này. Bởi vì trong năm ngoái và nhất là những tháng gần đây Việt Nam có rất nhiều sự phát triển về kinh tế cũng như sự phát triển về khuôn khổ luật pháp, đó là điều kiện cho phép thời gian này chúng ta ngồi với nhau xem xét nghiêm túc về vấn đề này.
Điều kiện để xem xét nền kinh tế thị trường chủ yếu về mặt kỹ thuật. Theo đó chúng tôi đưa ra năm tiêu chí về khuôn khổ pháp lý cũng như điều kiện kinh tế để đánh giá các nhà sản xuất và xuất khẩu của Việt Nam đang hoạt động. Tuy nhiên chúng ta cũng không thể nói rằng đây chỉ đơn thuần về mặt kỹ thuật. Bởi vì theo quan điểm của Chính phủ Việt Nam và một số nhà nghiên cứu kinh tế đánh giá vấn đề này có tầm ảnh hưởng quan trọng về mặt chính trị.
Hỏi: Ông có thể nói cụ thể hơn năm tiêu chí mà EU cho rằng đó là điều kiện để chứng tỏ nền kinh tế hoạt động trong cơ chế thị trường?
Trả lời: Thứ nhất, không có sự can thiệp của Nhà nước hay Chính phủ vào hoạt động kinh tế của công ty. Thứ hai, quá trình tư nhân hóa các doanh nghiệp thuộc sở hữu Nhà nước diễn ra như thế nào và những lợi thế mà các doanh nghiệp Nhà nước trước đây được hưởng đã thay đổi ra sao. Thứ ba, tất cả các loại hình công ty của Việt Nam có thể hoạt động trong môi trường không bị phân biệt đối xử. Thứ tư, có sự tồn tại của những pháp luật có liên quan đến kinh tế như Luật công ty, Luật phá sản, Luật sở hữu tài sản... Thứ năm, một thị trường tài chính hoạt động lành mạnh.
