UTH chủ động đào tạo nhân lực cho hệ sinh thái sân bay Long Thành

Trước thực tế đó, Trường đại học Giao thông vận tải Thành phố Hồ Chí Minh (UTH) đang triển khai chiến lược đào tạo theo hướng đi trước một bước, chuẩn bị nguồn nhân lực cho từng giai đoạn phát triển của sân bay và hệ sinh thái chung quanh.

Chủ động đáp ứng nguồn nhân lực

Cảng hàng không quốc tế Long Thành không chỉ là một công trình hạ tầng giao thông trọng điểm quốc gia mà còn được kỳ vọng trở thành trung tâm trung chuyển hàng không năng động của khu vực và thế giới. Với tổng vốn đầu tư hơn 16 tỷ USD, khi đi vào hoạt động toàn diện, dự án được kỳ vọng đóng góp từ 3-5% GDP cho đất nước.

Quy mô đó đồng nghĩa với một bài toán nhân lực chưa từng có. Chỉ riêng để vận hành giai đoạn 1, dự án này dự tính cần khoảng 13.800 lao động ở nhiều trình độ khác nhau. Nếu tính cả toàn ngành hàng không và hệ sinh thái phụ trợ, nhu cầu nhân lực trong giai đoạn này đã vượt mốc 60.000 lao động.

Ngoài ra, nhân lực còn là yêu cầu cấp thiết cho cả hệ sinh thái rộng gồm hàng không, logistics, vận tải, kho bãi, thương mại, dịch vụ, công nghệ, quản lý đô thị và nhiều ngành kinh tế phụ trợ khác.

Từ góc độ đào tạo, đây là bài toán đòi hỏi các trường đại học phải chuyển từ tư duy đào tạo theo ngành đơn lẻ sang chuẩn bị nguồn nhân lực cho cả hệ sinh thái. Với UTH, Long Thành được xác định vừa là trách nhiệm, vừa là cơ hội để nhà trường khai thác thế mạnh đào tạo, nghiên cứu và gắn kết với doanh nghiệp.

Chia sẻ tại Tọa đàm "Đào tạo nguồn nhân lực cho hệ sinh thái sân bay quốc tế Long Thành" tổ chức ngày 14/8 tại thành phố Đồng Nai, Tiến sĩ Phạm Thái Hoàng, Giám đốc Trung tâm Logistics Trường đại học Giao thông vận tải Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: Nhà trường xác định: “Long Thành vừa là trách nhiệm, vừa là cơ hội và việc chuẩn bị nhân lực phải đi trước một bước so với tiến độ sân bay”.

Theo ông Hoàng, cơ cấu nhân lực giai đoạn 1 của sân bay có thể được nhìn nhận qua 5 nhóm lĩnh vực gồm cung cấp dịch vụ hàng không, cảng hàng không, quản lý bay, vận tải hàng không và cảng vụ hàng không. Song song đó, sự phát triển của hệ sinh thái sân bay sẽ tạo ra nhu cầu đối với những năng lực mới như thương mại điện tử và hàng hóa giá trị cao, chuỗi lạnh và dược phẩm, hải quan và khu phi thuế quan, tích hợp đa phương thức và logistics số.

Xây dựng chiến lược đào tạo bài bản

Để đón đầu nhu cầu nhân lực, ngay từ năm 2021, trường đã mở chuyên ngành kinh tế hàng không và hiện đã có sinh viên tốt nghiệp. Từ nền tảng đó, hệ thống ngành nghề đào tạo của UTH từng bước được mở rộng, có khả năng “bao phủ trọn vòng đời” dự án Long Thành.

Cách tiếp cận này cho thấy chiến lược của nhà trường không chỉ tập trung vào thời điểm sân bay bắt đầu khai thác mà bao quát cả quá trình hình thành, xây dựng, vận hành và phát triển hệ sinh thái.

Ở giai đoạn xây dựng, hạ tầng và mở rộng, UTH có các ngành như kỹ thuật xây dựng công trình giao thông, trong đó có cầu đường và hạ tầng sân bay; kinh tế, quản lý xây dựng; kỹ thuật điện, tự động hóa, cơ khí. Sinh viên của trường đã và đang tham gia công tác xây dựng sân bay quốc tế Long Thành.

Khi sân bay chuyển sang giai đoạn khai thác, nhu cầu nhân lực được đáp ứng từ nhiều nhóm ngành khác của UTH như khai thác vận tải, kinh tế vận tải, kỹ thuật cơ khí hàng không, công nghệ thông tin, tự động hóa, điện-điện tử.

Trong khi đó, ở khu vực rộng lớn hơn là chuỗi cung ứng quanh sân bay, nhà trường có các chương trình đào tạo về logistics và quản lý chuỗi cung ứng, quản lý cảng và logistics, tiếng Anh thương mại, logistics và vận tải quốc tế, smart logistics, kinh tế không gian tầm thấp.

UTH không chỉ mở rộng ngành nghề mà còn chú trọng thay đổi chất lượng đào tạo. Theo Tiến sĩ Phạm Thái Hoàng, UTH đang trang bị cho sinh viên các năng lực nền tảng gồm công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI) và những năng lực tư duy cần thiết cho môi trường nghề nghiệp mới. Công nghệ số và AI được tích hợp trong từng môn học chuyên môn, giúp sinh viên sử dụng các công cụ số ngay trong bối cảnh nghề nghiệp của mình.

Một điểm nhấn khác trong chiến lược đào tạo của UTH là mô hình học kỳ doanh nghiệp được triển khai từ năm 2019. Đối với hệ sinh thái Long Thành, mô hình này hướng sinh viên đến các đơn vị khai thác cảng hàng không, hãng hàng không, đơn vị phục vụ mặt đất, ga hàng hóa và các nhà đầu tư logistics quanh sân bay. Tại đây, sinh viên có cơ hội thực hành ngay trong môi trường mà các em có thể làm việc sau khi tốt nghiệp.

Đáp ứng nhân lực cho các dự án trọng điểm của đất nước

Chiến lược của UTH cũng nằm trong định hướng đổi mới mô hình đại học. Nhà trường xác định chuyển mạnh từ đào tạo truyền thống sang mô hình đại học đổi mới sáng tạo, gắn với nhu cầu của doanh nghiệp, địa phương và các ngành kinh tế trọng điểm. Đến năm 2030, UTH đặt mục tiêu trở thành trường đại học lớn, đa ngành, là trung tâm đào tạo, nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ hàng đầu trong lĩnh vực giao thông vận tải và các ngành liên quan.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, UTH tái cấu trúc chương trình đào tạo theo hướng tiếp cận chuẩn đầu ra quốc tế, tăng cường tính liên ngành giữa giao thông vận tải, logistics, công nghệ thông tin, môi trường và vật liệu. Các chương trình chất lượng cao, chương trình liên kết quốc tế và đào tạo sau đại học tiếp tục được mở rộng để đáp ứng nhu cầu nhân lực của xã hội và doanh nghiệp.

Song song đào tạo, nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ cũng được UTH xác định là trụ cột phát triển. Các nhóm nghiên cứu mạnh đang được hình thành trong các lĩnh vực hạ tầng giao thông thông minh, logistics và chuỗi cung ứng, vật liệu và kết cấu cho hạ tầng bền vững. Định hướng này đặc biệt phù hợp với xu thế phát triển hạ tầng xanh, hiện đại và chuyển đổi số.

Việc đặt cơ sở đào tạo tại trung tâm kinh tế lớn, đồng thời là đầu mối giao thông, cảng biển và logistics, tạo điều kiện để nhà trường kết nối đào tạo, nghiên cứu với thực tiễn sản xuất, kinh doanh và các dự án hạ tầng trọng điểm. Mạng lưới hợp tác với doanh nghiệp, cơ quan quản lý và cộng đồng cựu sinh viên tiếp tục tạo nền tảng để nhà trường cập nhật nhu cầu thị trường và điều chỉnh chương trình đào tạo.

Nhìn từ dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành cho thấy, UTH đang giải bài toán nhân lực một cách chủ động, bài bản và theo một chiến lược dài hạn. Đây không chỉ là chiến lược cung cấp nhân lực cho một dự án cụ thể mà còn là bước chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao cho nhiều dự án khác trong tương lai của đất nước.