Trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía bắc, xã Minh Tân là địa bàn diễn ra nhiều trận đánh ác liệt. Trên những điểm cao nơi biên giới, nhiều cán bộ, chiến sĩ đã anh dũng hy sinh và đến nay vẫn chưa thể trở về với đồng đội, gia đình.
Thực hiện chiến dịch “500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác minh danh tính hài cốt liệt sĩ", Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tuyên Quang chia thành 9 tổ thực hiện nhiệm vụ trên toàn tuyến biên giới, trong đó tổ 3 được phân công tìm kiếm trên địa bàn xã Minh Tân.
Từ thông tin do các cựu chiến binh, người dân địa phương và thân nhân liệt sĩ cung cấp, tổ 3 đã xác định khu vực nghi vấn có hài cốt liệt sĩ tại thôn Hoàng Lỳ Pả.
Theo ông Nguyễn Văn Trung, cựu chiến binh Trung đoàn 266, Sư đoàn 316, từng đóng quân tại khu vực biên giới xã Minh Tân cho biết, ngày 12/7/1984, trong trận đánh tại cao điểm 1.030, đã có 5 chiến sĩ hy sinh. Sau trận đánh, 5 liệt sĩ được chôn cất tại khu vực dưới chân điểm cao 1.030.
Thời điểm đó, khu vực này chưa có người dân sinh sống, qua nhiều năm, địa bàn thay đổi, nhiều hộ dân đến ở và canh tác. Khu vực được ông Trung cung cấp hiện thuộc thôn Hoàng Lỳ Pả, xã Minh Tân.
Tiếp đó, bà Lê Thị Tiền, tỉnh Thanh Hóa, thân nhân liệt sĩ Ninh Viết Khiên đã cung cấp cho tổ 3 một sơ đồ mộ chí về nơi an táng hài cốt liệt sĩ tại thôn Hoàng Lỳ Pả. Theo sơ đồ mộ chí, khu vực này có 11 mộ liệt sĩ. Vị trí được thể hiện trên sơ đồ cũng trùng với khu vực mà cựu chiến binh Nguyễn Văn Trung cung cấp.
Từ những thông tin đó, tổ 3 đã tiến hành khảo sát thực địa. Đại úy Mua Mí Chứ, Tổ trưởng Tổ 3, Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ cho biết: “Qua khảo sát, các nguồn thông tin do cựu chiến binh và gia đình liệt sĩ cung cấp có cơ sở. Khu vực dưới chân điểm cao 1.030 trước đây là trạm phẫu tiền phương. Khu vực này hiện nằm trong đất vườn và khu vực nhà ở của gia đình ông Hầu Sào Chung, thôn Hoàng Lỳ Pả, xã Minh Tân”.
Khi tiến hành khảo sát thực địa, cán bộ, chiến sĩ tổ 3 cũng đã nhận được nguồn thông tin từ ông Vàng Thìn Dầu, người dân thôn Hoàng Lỳ Pả. Ông Vàng Thìn Dầu cho biết, vào năm 1991, sau khi đi sơ tán trở về khu vực này sinh sống và canh tác, ông phát hiện từ 7 đến 8 hố chờ chôn cất hài cốt liệt sĩ. Hiện nay, khu vực những hố này nằm tại nền nhà gia đình ông Hầu Sào Chung.
Từ các nguồn thông tin và kết quả khảo sát thực địa, cán bộ, chiến sĩ tổ 3 đã làm việc với gia đình ông Chung. Gia đình đồng ý tạo điều kiện để lực lượng chức năng tiến hành tìm kiếm.
Theo Đại úy Mua Mí Chứ, khi đào tuyến hào phía sau và bên phải nhà ông Chung, lực lượng tìm kiếm phát hiện các di vật như tăng võng, thắt lưng, mặt nạ phòng hóa.
Những di vật này được phát hiện trong khu vực các hố đào nằm sát nhà ở của gia đình ông Chung. Tuy nhiên, do gia đình vẫn đang sinh sống ổn định tại đây, lực lượng tìm kiếm không thể tiếp tục mở rộng quy mô.
Để công tác tìm kiếm được tiến hành, cán bộ, chiến sĩ tổ 3 cùng chính quyền địa phương đã vận động gia đình ông Chung di dời nhà đến vị trí khác. Sau nhiều ngày vận động, gia đình ông Chung đồng ý di chuyển nhà đến vị trí mới cách nơi ở hiện nay khoảng 200m thuộc đất vườn của gia đình.
Sự đồng thuận của gia đình đã mở ra điều kiện để tiếp tục tìm kiếm, nhưng lại gặp khó khăn khác đó là kinh phí di chuyển nhà.
Gia đình ông Hầu Sào Chung thuộc diện khó khăn, bản thân ông Chung mất một chân từ năm 2008 do vướng phải mìn còn sót lại sau chiến tranh khi đi làm nương, sức khỏe của hai vợ chồng thường xuyên đau yếu.
Ngôi nhà gia đình ông đang ở là nhà gỗ kiên cố, rộng khoảng 165m2 cùng với bếp và sân phơi. Việc tháo dỡ, vận chuyển và dựng lại ngôi nhà ở vị trí mới đòi hỏi một khoản kinh phí mà gia đình không có khả năng tự lo liệu.
Ông Hầu Sào Chung cho biết: “Tôi hoàn toàn nhất trí di dời nhà để phục vụ công tác tìm kiếm hài cốt liệt sĩ. Nhưng hoàn cảnh khó khăn quá, bây giờ di chuyển nhà cửa phải mất rất nhiều kinh phí. Tôi mong chính quyền địa phương, các nhà tài trợ hỗ trợ gia đình tôi”.
Ông Vi Quang Ngọc, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Minh Tân cho biết, thực hiện chiến dịch “500 ngày đêm”, cấp ủy, chính quyền xã đã vào cuộc quyết liệt, cùng với các lực lượng chức năng triển khai nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.
“Xã đã sớm nhận được thông tin và đã xây dựng 2 phương án. Phương án thứ nhất là di dời tạm để phục vụ công tác tìm kiếm hài cốt liệt sĩ, nếu sau khi tìm kiếm không phát hiện có hài cốt thì gia đình có thể di dời nhà về vị trí cũ; phương án hai là nếu phát hiện có hài cốt liệt sĩ trong nền nhà thì gia đình có nhu cầu đến nơi ở mới cũng sẽ được xã tạo điều kiện. Cấp ủy, chính quyền đang tích cực triển khai các bước để công tác tìm kiếm được thực hiện”, ông Vi Quang Ngọc cho biết.
Về nguồn kinh phí thực hiện, xã Minh Tân sẽ huy động nguồn xã hội hóa và mong muốn các tổ chức, cá nhân ủng hộ để triển khai thực hiện.
