Người đầu tiên đưa cây mắc-ca về trồng ở bản Pha Nàng, xã Tuần Giáo (Điện Biên) là ông Là Văn Chanh, người dân tộc Thái. Vậy nhưng người dân bản Pha Nàng lại thường gọi ông bằng cái tên rất riêng gắn với loài cây ông dày công chăm bẵm: Ông Chanh mắc-ca Pha Nàng.

Thực hiện Nghị quyết 11 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Điện Biên khóa 15, nhiệm kỳ 2025-2030 về tái cơ cấu sản xuất nông nghiệp, ưu tiên phát triển hai loại cây chủ lực, xã Chiềng Sinh (Điện Biên) đã đạt kết quả nổi bật trong tuyên truyền, vận động và hỗ trợ Nhân dân chuyển đổi cây trồng kém hiệu quả sang phát triển cây cà-phê và cây mắc-ca; từng bước hình thành các vùng sản xuất tập trung, thu hút đầu tư sản xuất, chế biến trên địa bàn.

Sáng 8/3, trong chương trình công tác tại tỉnh Điện Biên, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đi thăm mô hình phát triển kinh tế nông nghiệp, trồng cây mắc-ca tại xã Pu Nhi.

Lâm Đồng có lợi thế về thổ nhưỡng, điều kiện khí hậu ôn hòa, đang chuyển mình mạnh mẽ trong lĩnh vực nông nghiệp hiện đại. Trong đó, cây mắc-ca nổi lên là loại cây trồng chủ lực mới, góp phần thúc đẩy kinh tế nông nghiệp bền vững, nâng cao thu nhập cho nông dân và ứng phó biến đổi khí hậu.

Tiếp tục thực hiện các biên bản ghi nhớ hợp tác, hỗ trợ các Bắc Lào phát triển nông, lâm nghiệp, giai đoạn 2025-2027 tỉnh Điện Biên sẽ hỗ trợ cây giống mắc-ca, vật tư (phân bón, thuốc bảo vệ thực vật....), cho ba tỉnh, gồm: Luangprabang, Oudomxay, Phongsaly (nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào) thực hiện các mô hình phát triển cây mắc-ca.

Nhằm giúp người dân trong xã Phình Sáng từng bước chuyển đổi cơ cấu cây trồng, nâng cao hiệu quả xóa đói giảm nghèo, ngày 13/7, Ủy ban nhân dân huyện Tuần Giáo (tỉnh Điện Biên) tổ chức động viên, trao tặng cây giống mắc-ca cho 76 gia đình là người dân tộc thiểu số.

Dù gặp nhiều khó khăn, vướng mắc, song với cách làm quyết liệt, chủ động của Ủy ban nhân dân huyện Tuần Giáo (tỉnh Ðiện Biên), việc triển khai trồng mới cây mắc-ca tại địa phương này đã đạt kế hoạch; các dự án trồng mắc-ca nhận được sự đồng thuận, tin tưởng của nhân dân các dân tộc.

Tiếp tục triển khai dự án trồng, phát triển cây mắc-ca tại địa bàn huyện Tuần Giáo theo chủ trương được Ủy ban nhân dân tỉnh Điện Biên phê duyệt dự án "Trồng, thâm canh cây mắc-ca tại huyện Tuần Giáo", Tập đoàn TH và Ủy ban nhân dân huyện Tuần Giáo vừa ký biên bản ghi nhớ về việc triển khai dự án theo trách nhiệm từng bên.

Được cấp ủy, chính quyền địa phương ủng hộ; được Ủy ban nhân dân tỉnh đặc biệt quan tâm, thường xuyên đôn đốc tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, song tiến độ các dự án trồng cây mắc-ca tại Điện Biên đều rất chậm. Nguyên nhân chậm đã nhiều lần được nhà đầu tư, chính quyền các huyện cùng các sở, ngành chỉ rõ, nhưng việc tháo gỡ vướng mắc để đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án lại đang rất khó với địa phương này.

Mắc-ca là cây lâm nghiệp đa mục đích, góp phần nâng cao thu nhập của người dân và bảo vệ môi trường. Các sản phẩm từ mắc-ca được thị trường trong nước và nước ngoài ưa chuộng, qua đó tạo động lực quan trọng thúc đẩy các doanh nghiệp và người nông dân đầu tư sản xuất, kinh doanh để mang lại hiệu quả kinh tế cao...

Cây mắc-ca đã khẳng định giá trị hiệu quả kinh tế, bảo vệ môi trường rừng và đặc biệt ý nghĩa về an sinh xã hội khi tạo ra nhiều việc làm ở vùng sâu vùng xa, giúp đồng bào dân tộc thiểu số tăng thu nhập.

Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo phát triển mắc-ca thành ngành hàng sản xuất hiệu quả, bền vững, góp phần thực hiện chiến lược phát triển nông nghiệp và nông thôn bền vững giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, phát triển kinh tế-xã hội, bảo vệ môi trường và bảo đảm quốc phòng, an ninh của đất nước… Phóng viên Báo Nhân Dân  đã có cuộc trao đổi với Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội mắc-ca Việt Nam Huỳnh Ngọc Huy về chiến lược phát triển mắc-ca tại Việt Nam.

Cây mắc-ca hiện đã có những tác động tích cực tới đời sống, thu nhập và nhận thức của người dân, góp phần thay đổi diện mạo nông thôn các tỉnh vùng Tây Bắc. Tuy vậy, bên cạnh những mặt tích cực và thuận lợi, việc phát triển cây mắc-ca cũng đang gặp không ít khó khăn, trở ngại… Để phát triển cây mắc-ca bền vững cần thực hiện đồng bộ các giải pháp từ lập quy hoạch, khâu giống, xác định vùng trồng, quy mô sản xuất đến liên kết tiêu thụ và chế biến sản phẩm…

Ngày 15/3/2022, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định phê duyệt Đề án “Phát triển bền vững mắc-ca giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050”, yêu cầu phát triển mắc-ca trên cơ sở phát huy lợi thế về điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của từng địa phương; từng bước hình thành ngành hàng mắc-ca theo chuỗi giá trị sản phẩm. Đề án cũng xác định phát triển mắc-ca tập trung tại các tỉnh khu vực Tây Bắc (chủ yếu tại Điện Biên, Lai Châu) và vùng Tây Nguyên…