Trở ngại cho lộ trình hòa bình tại Dải Gaza

Tiến trình đàm phán về tương lai Dải Gaza đạt bước tiến mới khi Israel và Phong trào Hồi giáo Hamas nhất trí về lộ trình giải giáp. Nếu trở thành hiện thực, đây sẽ được coi là “thỏa thuận lịch sử”, bởi bấy lâu nay vấn đề giải giáp Hamas luôn là trở ngại lớn trong các cuộc đàm phán.

Cảnh đổ nát sau cuộc tấn công của Israel tại trại tị nạn Al-Shati, phía tây Gaza, ngày 9/5/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)
Cảnh đổ nát sau cuộc tấn công của Israel tại trại tị nạn Al-Shati, phía tây Gaza, ngày 9/5/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Các quan chức cấp cao của Hamas xác nhận phong trào vũ trang này đã đạt được thỏa thuận giải giáp với Israel. Thông báo ngắn gọn nhưng lại là tin vui lớn đối với người dân Dải Gaza sau nhiều năm xung đột đẫm máu.

Trong thông điệp đăng trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Mỹ Donald Trump vui mừng cho biết, Hội đồng Hòa bình Gaza đã đạt được một thỏa thuận lịch sử về việc giải giáp hoàn toàn Hamas và các nhóm vũ trang khác tại Gaza. Theo “ông chủ” Nhà Trắng, tiến trình giải giáp Hamas sẽ được triển khai theo từng giai đoạn. Sau khi hoàn tất, quân đội Israel sẽ rút khỏi Gaza và Lực lượng Ổn định quốc tế (ISF) cùng cảnh sát Palestine có trách nhiệm bảo đảm an ninh tại vùng lãnh thổ này.

Theo các nguồn tin tham gia đàm phán, lộ trình đang được thảo luận bao gồm việc loại bỏ toàn bộ vũ khí, hệ thống đường hầm, kho chứa và cơ sở sản xuất vũ khí tại Gaza. Toàn bộ số vũ khí của Hamas sẽ được bàn giao cho Ủy ban Quốc gia Quản lý Gaza (NCAG) và đặt dưới sự giám sát của ISF.

Ngoài ra, Hamas cũng không còn giữ bất kỳ vai trò quân sự hay hành chính nào tại Gaza. Toàn bộ quá trình sẽ được ISF hỗ trợ triển khai dưới sự giám sát của Ủy ban Kiểm chứng quốc tế, bảo đảm việc giải giáp diễn ra đồng thời với tiến trình rút quân của Israel.

Về lộ trình này, phía Mỹ cho rằng, mục tiêu cuối cùng là thực hiện nguyên tắc “một chính quyền, một hệ thống pháp luật và một lực lượng vũ trang”. Washington nhấn mạnh việc này là nhằm ngăn chặn tình trạng chính quyền dân sự kiểm soát ban ngày nhưng ban đêm lại là địa bàn hoạt động của các nhóm vũ trang. Để tránh nguy cơ xung đột nội bộ sau giải giáp, tất cả các phe phái Palestine tại Gaza dự kiến sẽ ký một “Thỏa thuận hòa bình xã hội”, cam kết không sử dụng bạo lực chống lại nhau.

Tuy nhiên, lộ trình khôi phục hòa bình ở Gaza vẫn chưa hoàn toàn “xuôi chèo mát mái”. Nguyên nhân được cho là từ cả hai phía Israel và Hamas. Tel Aviv vẫn kiên quyết yêu cầu Hamas phải giải giáp hoàn toàn, đồng thời Gaza phải được phi quân sự hóa trước khi Israel rút quân. Israel cũng từ chối rút quân khỏi khu vực được gọi là “Tuyến Vàng” (Yellow Line) tại Gaza cho đến khi Hamas hoàn tất giải giáp.

Ở chiều ngược lại, Hamas cũng đưa ra các điều kiện tiên quyết cho tiến trình giải giáp. Phong trào vũ trang này tuyên bố chấp nhận về nguyên tắc một kế hoạch giải giáp từng bước tại Gaza, song khẳng định việc bàn giao vũ khí chỉ được thực hiện nếu Israel hoàn tất việc rút quân và chấm dứt hỗ trợ các lực lượng vũ trang đối địch tại vùng lãnh thổ này.

Quan chức cấp cao Hamas, ông Razi Hamad nêu rõ, việc bàn giao vũ khí của Hamas phụ thuộc vào tiến trình Israel rút quân từng bước khỏi Gaza cũng như giải thể các lực lượng dân quân được Israel hậu thuẫn. Ông khẳng định Hamas sẽ không thực hiện bất kỳ bước đi nào nếu không chắc chắn rằng Israel cũng tuân thủ đầy đủ các nghĩa vụ của mình. Theo ông Hamad, Hamas chỉ đưa vũ khí vào kho cất giữ sau khi các điều khoản của giai đoạn đầu thỏa thuận ngừng bắn được thực hiện đầy đủ, viện trợ nhân đạo phải được phép vào Gaza và NCAG chính thức tiếp quản công việc điều hành tại vùng lãnh thổ này.

Trong khi các bên liên quan vẫn còn tranh cãi về lộ trình hòa bình, Gaza lại đang rất cần bắt tay ngay vào công cuộc tái thiết. Hội đồng Hòa bình Gaza thông báo đã nhận được các cam kết tài trợ trị giá 16 tỷ USD. Khoản viện trợ này dù còn rất nhỏ so với nhu cầu ước tính 71 tỷ USD nhưng rất đáng quý với người dân Gaza ở thời điểm này. Tuy vậy, điều trớ trêu là khoản viện trợ chỉ được giải ngân sau khi Hamas chính thức triển khai kế hoạch giải giáp. Do đó, cộng đồng quốc tế mong mỏi Israel và Hamas không tiếp tục đưa ra các yêu sách gây trở ngại cho lộ trình khôi phục hòa bình ở Dải Gaza.

Có thể bạn quan tâm