TP Hồ Chí Minh bước vào thời kỳ mới

Tin Hà Nội khởi nghĩa thành công vào ngày 19-8-1945 đã khích lệ, khiến cả Sài Gòn sôi sục khí thế cách mạng. Xứ ủy Nam Kỳ họp lần thứ 3 đã quyết định khởi nghĩa giành chính quyền ở Sài Gòn. Từ tối 24-8, quân khởi nghĩa tiến chiếm các công sở, cầu, nhà ga, bến xe, chốt chặt các cửa ra vào thành phố. Sáng 25-8, với sức mạnh của quần chúng, cờ đỏ sao vàng tràn ngập đường phố, khí thế cách mạng hừng hực, hàng vạn nông dân từ các tỉnh lân cận kéo về, cuộc khởi nghĩa giành chính quyền đã nhanh chóng biến thành cuộc biểu dương lực lượng của hàng triệu quần chúng.

Sài Gòn được hưởng độc lập tự do vẻn vẹn 28 ngày. Thực dân Pháp đã lấy Nam Bộ làm đầu cầu tái chiếm Đông Dương mà Sài Gòn là điểm khởi hấn. Lịch sử đã giao phó cho nhân dân Sài Gòn, Nam Bộ nhiệm vụ "đi trước" trong cuộc kháng chiến. Đoàn quân Nam tiến với những thanh niên, sinh viên từ miền bắc đã kịp thời tăng viện cho Mặt trận Sài Gòn ngay từ những ngày đầu nổ súng kháng chiến. Tài liệu được công bố trong một hội thảo gần đây cho nhiều chi tiết xiết bao cảm động: Chiến sĩ Vệ quốc đoàn không chỉ chiến đấu dũng cảm mà còn lo bảo vệ tài sản và sinh mạng nhân dân, được nhân dân yêu mến gọi là Anh bộ đội Cụ Hồ. Trong trận đánh ác liệt ở cầu Thị Nghè (nối giữa quận I và quận Bình Thạnh hiện nay) một chiến sĩ bị pháo địch bắn cụt một cánh tay, anh đã dùng máu từ cánh tay đang chảy viết lên bức tường với dòng chữ: Thề quyết chiến đấu đến giọt máu cuối cùng để bảo vệ TP Hồ Chí Minh. Cái tên Anh bộ đội Cụ Hồ và TP Hồ Chí Minh xuất hiện từ đó. Tinh thần chiến đấu quả cảm  đã trở thành truyền thống của người dân thành phố lập bao chiến công hiển hách trong hai cuộc kháng chiến trường kỳ suốt 30 năm, mà đỉnh cao là Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử.

 Những năm đầu sau giải phóng thành phố phải tập trung ra sức hàn gắn vết thương chiến tranh, ổn định đời sống nhân dân.  Lúc đó thành phố đứng trước vô vàn khó khăn có lúc tưởng như không vượt qua được. Chính trong bối cảnh đó, sức sống của thành phố lại một lần nữa trỗi dậy. Đảng bộ thành phố đã kiên trì thử nghiệm, tìm tòi mô hình mới, động lực mới cho lực lượng sản xuất phát triển. Thành công nổi bật là những đột phá trên mặt trận kinh tế tạo nên tính năng động và phát huy tiềm năng từ cơ sở. Trong những năm tháng đó, TP Hồ Chí Minh đã được sự quan tâm, chỉ đạo, chấp thuận và chi viện kịp thời mọi mặt của T.Ư Đảng và Chính phủ, đặc biệt là sự khích lệ, cổ vũ của các đồng chí cố Tổng Bí thư Lê Duẩn, Trường Chinh, Nguyễn Văn Linh và nhiều đồng chí lãnh đạo cao cấp khác. 20 năm thực hiện công cuộc đổi mới, TP Hồ Chí Minh đã trở thành một trung tâm kinh tế lớn nhất nước, có tốc độ phát triển cao gấp 1,5 lần so với mức bình quân của cả nước. Hằng năm, TP Hồ Chí Minh đóng góp gần 40% kim ngạch xuất khẩu, 30% thu ngân sách, 30% vốn đầu tư nước ngoài, 20% GDP của cả nước. Trong hội nhập kinh tế, thành phố đi đầu thành lập khu công nghiệp, khu chế xuất, thu hút vốn đầu tư của nước ngoài; đi đầu phát triển thị trường chứng khoán;  đưa vào hoạt động Khu công nghệ phần mềm Quang Trung, góp phần tạo nên một diện mạo mới  về phát triển kinh tế.

Thành phố Hồ Chí Minh còn là nơi  khởi xướng và thực hiện có hiệu quả Chương trình xóa đói, giảm nghèo đầy tính nhân văn cao đẹp. Mặc dù kinh tế thành phố luôn tăng trưởng ở mức cao, thu nhập bình quân đầu người cứ 10 năm tăng ba lần, nhưng bên cạnh đó, với quá trình phát triển kinh tế thị trường và đô thị hóa, đã xuất hiện xu hướng tăng đói nghèo. Tỷ lệ đói nghèo năm 1990 là 20% số hộ dân. Sau 11 năm thực hiện xóa đói, giảm nghèo, thành phố cơ bản không còn hộ nghèo theo chuẩn nghèo của thành phố (thường là cao hơn chuẩn nghèo chung của cả nước). Ngoài ra, thành phố còn là nơi  khởi xướng các phong trào đền ơn đáp nghĩa, phong trào phụng dưỡng Mẹ Việt Nam Anh hùng, bảo trợ bệnh nhân nghèo, đi đầu thực hiện xã hội hóa các lĩnh vực y tế, văn hóa, giáo dục, thể thao.

Những thành tựu đổi mới hôm nay của TP Hồ Chí Minh là kết quả của ý chí quật khởi, của nghệ thuật tập hợp sức mạnh từ Cách mạng Tháng Tám  luôn được vun bồi và phát triển. Truyền thống đó là nguồn nội lực của con người vốn dũng cảm, kiên trung, nhân hậu, năng động, sáng tạo không bao giờ lùi bước trước khó khăn. Những thành tựu đó luôn được sự chi viện, cổ vũ và được phát triển trong sự vận động chung của cả nước.

Bước vào thời kỳ mới, TP Hồ Chí Minh ngày càng có tầm chiến lược quan trọng trong sự nghiệp CNH, HĐH và bảo vệ Tổ quốc, đòi hỏi thành phố phải có quyết tâm tận dụng thời cơ, vượt qua thách thức để có những quyết sách phù hợp đưa thành phố tăng tốc phát triển kinh tế và chủ động hội nhập. Quyết tâm thực hiện mục tiêu xây dựng thành phố Hồ Chí Minh trở thành thành phố xã hội chủ nghĩa, ngày càng văn minh, hiện đại, từng bước trở thành trung tâm công nghiệp, dịch vụ, khoa học-công nghệ của khu vực Đông-Nam Á, đóng góp xứng đáng cho sự nghiệp đổi mới toàn diện đất nước.

Thành phố cần khai thác triệt để vị trí tiềm năng và lợi thế; coi đây là nguồn lực mà ít địa phương nào có được để trong giai đoạn 2006-2010 đưa tốc độ tăng trưởng GDP tăng 12%/năm, thu hút vốn đầu tư xã hội khoảng hơn 27 tỷ đô la. Để có những bứt phá, thành phố cần sớm khắc phục những yếu kém, bất cập. Trước hết là xem xét lại quy hoạch một cách khoa học, toàn diện và đồng bộ quá trình phát triển kinh tế - xã hội. Gắn phát triển kinh tế với quản lý đô thị và bảo vệ môi trường, xứng đáng với một thành phố tầm cỡ khoảng 7,5 triệu dân vào năm 2010 và 10 triệu dân vào năm 2020. Khai thác và sử dụng có hiệu quả các nguồn vốn đầu tư phát triển. Củng cố các ngành để giữ vững thị trường trong nước, mở rộng thị trường thế giới. Phát huy những lợi thế cạnh tranh để tăng cường thu hút đầu tư; chọn lọc lĩnh vực đầu tư mũi nhọn nhằm đẩy mạnh tốc độ tăng trưởng kinh tế, tạo sức bật cho phát triển bền vững và không ngừng nâng cao chất lượng cuộc sống. Phát triển văn hóa gắn kết đồng bộ với phát triển kinh tế, bảo đảm sự sung túc về vật chất phải đi liền với sự phong phú về đời sống văn hóa, làm nền tảng cho thành phố phát triển văn minh, bền vững.

TP Hồ Chí Minh đã từng "đi trước về sau" trong sự nghiệp kháng chiến giành độc lập dân tộc, và các cuộc kháng chiến vì sự nghiệp thống nhất Tổ quốc. Với tiềm năng và vị trí chiến lược, TP Hồ Chí Minh đang tự khẳng định vai trò là đầu tàu, là động lực  phát triển của vùng Nam Bộ và cả nước. Sức mạnh, tâm huyết, ý chí quật khởi của cả nước cũng đang tạo điều kiện cho TP Hồ Chí Minh phát huy tốt hơn nữa thế mạnh của mình để "đi trước, về đích trước" trong sự nghiệp CNH, HĐH đất nước, xứng đáng là thành phố mang tên Bác Hồ kính yêu.