Tọa đàm trực tuyến “Nhìn lại những thành quả của hơn 200 ngày đêm nỗ lực đưa các liệt sĩ trở về”

Cho tôi xin phép được thay mặt cho toàn thể cán bộ, chiến sĩ Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tuyên Quang, những người đang trực tiếp thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập, gửi lời tri ân sâu sắc nhất tới các gia đình thân nhân liệt sĩ.

Đặc biệt, đối với những gia đình hiện còn có thân nhân hy sinh tại khu vực biên giới tỉnh Tuyên Quang, rất mong các gia đình hãy yên tâm rằng, chúng tôi hiện nay vẫn đang hằng ngày, hằng tuần tổ chức lực lượng tìm kiếm, quy tập với quyết tâm cao nhất.

Nguyện vọng lớn nhất của chúng tôi là sớm đưa các bác, các anh trở về, đáp lại sự trông ngóng mòn mỏi của những người cha, người mẹ, người vợ, người con đang ngày đêm chờ đợi thân nhân mình hiện còn nằm lại trên mảnh đất Tuyên Quang.

Chúng tôi nghĩ rằng, Chiến dịch 500 ngày đêm hiện nay đã trải qua được 213 ngày, tức là đã đi được gần một nửa chặng đường. Tuy nhiên, hành trình tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ sẽ không kết thúc ở đó. Đảng và Nhà nước luôn dành sự quan tâm đặc biệt sâu sắc đến hoạt động vô cùng thiêng liêng, cao cả và đầy ý nghĩa này. Vì vậy, mong các gia đình hãy vững tin chờ đón người thân của mình trở về.

Chiến tranh tuy đã lùi xa hơn 50 năm, nhưng những mất mát và đau thương vẫn còn hiện hữu. Việc trả lại tên cho các anh vẫn là nỗi trăn trở khôn nguôi. Là những người làm công tác chính sách, chúng tôi xin bày tỏ sự tri ân sâu sắc đến các Anh hùng liệt sĩ, cùng sự sẻ chia sâu sắc nhất đến thân nhân các gia đình liệt sĩ.

Là thế hệ được sinh ra và trưởng thành trong hòa bình, với trách nhiệm của cơ quan tham mưu, chúng tôi đang nỗ lực hết mình để ngày càng hoàn thiện hệ thống chính sách, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho quá trình quy tập, đưa các bác, các anh, các chú trở về với thân nhân và quê hương.

Trước tiên, thay mặt cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang Thành phố Hồ Chí Minh, tôi xin gửi lời tri ân sâu sắc nhất đến các gia đình liệt sĩ, các Mẹ Việt Nam Anh hùng đã cống hiến, hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, để chúng ta có được cuộc sống hòa bình như ngày hôm nay.

Đối với Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay, địa bàn vẫn còn rất nhiều nơi nghi ngờ chôn cất hài cốt liệt sĩ. Trách nhiệm của cán bộ, chiến sĩ Thành phố Hồ Chí Minh là “hễ còn thông tin là còn đi tìm kiếm, còn khả năng là còn đi xác minh”. Chính vì vậy, Ban Chỉ đạo Thành phố Hồ Chí Minh rất mong người dân trên địa bàn, nhân dân các tỉnh bạn, các tổ chức trong và ngoài nước, cùng các cựu chiến binh, nếu có bất kỳ thông tin nào liên quan đến nơi chôn cất liệt sĩ trên địa bàn, hãy kịp thời cung cấp cho Ban Chỉ đạo Thành phố Hồ Chí Minh.

Chúng tôi luôn trân trọng từng thông tin ấy, dù là nhỏ nhất. Bởi đối với chúng tôi, đó có thể là một mảnh ghép vô cùng quý giá để kết luận, xác minh, đi tìm kiếm và đưa các liệt sĩ trở về với gia đình, quê hương và đồng đội.

Như đồng chí Nguyễn Thành Trung, Chính ủy Bộ Tư lệnh Hồ Chí Minh đã chia sẻ, tôi cho rằng điều quan trọng nhất chính là sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, tại địa phương và cơ sở, từ công tác tuyên truyền đến các hoạt động tham gia tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.

Với đặc thù của tỉnh Tuyên Quang, hiện nay chúng tôi có 67 đồng chí tìm kiếm chuyên trách nhưng địa bàn tìm kiếm trải dài, rơi vào khoảng 350km dọc biên giới, từ phía tây lên phía bắc của tỉnh.

Do vậy, để bảo đảm lực lượng tìm kiếm hiện nay chúng tôi cũng có những khó khăn nhất định.

Tuy nhiên, với sự chung tay, góp sức của cấp ủy, chính quyền địa phương, các tổ, đội, đơn vị khi thực hiện nhiệm vụ tại địa bàn có thể huy động lực lượng tại chỗ, trong đó có lực lượng dân quân, tham gia tìm kiếm hoặc hỗ trợ lực lượng quân đội thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.

Tại một số vị trí mà phương tiện, máy móc không thể tiếp cận nên chủ yếu phải sử dụng nhân lực để tìm kiếm thủ công. Vì vậy, sự vào cuộc của cấp ủy, chính quyền địa phương, sự tham gia của nhân dân trong việc cung cấp thông tin, chỉ đường, dẫn đường, hỗ trợ hoạt động tìm kiếm, cùng với lực lượng dân quân tự vệ trực tiếp tham gia tìm kiếm là những yếu tố rất quan trọng.

Tôi cho rằng, đây là những nội dung mà tỉnh Tuyên Quang đang thực hiện tốt để triển khai nhiệm vụ tìm kiếm trên địa bàn biên giới của tỉnh.

Bên cạnh đó, một nội dung cũng rất quan trọng là quyết tâm của những người trực tiếp làm công tác tìm kiếm hài cốt liệt sĩ. Họ phải vượt qua khó khăn, vất vả, đồng thời tìm tòi phương pháp, cách thức phù hợp để tiến hành tìm kiếm. Với đặc thù địa bàn tìm kiếm hài cốt liệt sĩ ở khu vực núi cao, lực lượng trực tiếp làm nhiệm vụ đang từng bước nghiên cứu, triển khai các phương pháp, cách thức tìm kiếm và có hiệu quả.

Ngoài ra, sự đồng hành của quần chúng nhân dân, đặc biệt là các cựu chiến binh từng tham gia chiến đấu trên địa bàn biên giới, có ý nghĩa rất quan trọng.

Các cựu chiến binh hỗ trợ thông tin, nhân lực, dẫn đường, chỉ đường và các điều kiện cần thiết cho hoạt động tìm kiếm. Đây vừa là nguồn động viên để chúng tôi thêm quyết tâm, vừa là nguồn tư liệu quý giá, bởi các bác là những nhân chứng lịch sử, biết được thông tin về các khu vực, vị trí từng diễn ra chiến đấu. Những thông tin này có ý nghĩa quan trọng đối với công tác tìm kiếm trong thời gian tới, góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện nhiệm vụ.

Về địa bàn trọng điểm trong thời gian tới, hiện nay, chúng tôi xác định tập trung tìm kiếm tại các xã biên giới, trong đó có một số vị trí đang được các tổ, đội triển khai thực hiện nhiệm vụ.

Cụ thể, đó là khu vực xã Thanh Thủy, xã Lao Chải, xã Minh Tân thuộc địa bàn huyện Vị Xuyên (cũ) trước đây, nơi diễn ra các trận chiến đấu trên mặt trận Vị Xuyên.

Bên cạnh đó là địa bàn xã Bạch Đích thuộc huyện Yên Minh, tỉnh Hà Giang trước đây, nay là xã Bạch Đích, tỉnh Tuyên Quang. Đây đều là những khu vực từng diễn ra các trận chiến đấu ác liệt, có nhiều bộ đội hy sinh nhưng hài cốt chưa được đưa ra khỏi trận địa.

Hiện nay, lực lượng tìm kiếm đang tập trung vào những khu vực này, ưu tiên các vị trí có thông tin hoặc tư liệu lịch sử ghi nhận từng diễn ra các trận chiến đấu.

Bên cạnh đó, thông qua phối hợp với lực lượng công binh, chúng tôi đã nắm được sơ đồ hệ thống hầm hào, công sự, trận địa tại các khu vực bị vùi lấp. Tình trạng này có thể do pháo, cối của đối phương bắn phá hoặc do thời gian kéo dài khiến các công trình bị vùi lấp. Trên cơ sở đó, chúng tôi bước đầu ước lượng khối lượng cần đào tìm để có phương án triển khai phù hợp.

Như đã chia sẻ, quan điểm của chúng tôi là ưu tiên những vị trí còn manh mối, thông tin, có dấu vết của các trận chiến đấu và được tư liệu lịch sử ghi nhận.

Đối với những khu vực đã có thông tin về liệt sĩ hy sinh nhưng hài cốt chưa được tìm thấy, chúng tôi sẽ tiếp tục tìm kiếm tại hệ thống hầm hào, công sự, trận địa và các hang đá bị vùi lấp dọc tuyến biên giới.

Đây là chỉ tiêu rất cao, đòi hỏi chúng ta phải nỗ lực tìm kiếm và triển khai đồng bộ các giải pháp để thực hiện. Thực tế, tại thời điểm xây dựng chỉ tiêu, những khó khăn phát sinh trong quá trình triển khai chưa thể được dự báo đầy đủ.

Hiện nay, công tác giám định ADN được giao cho bốn đơn vị thuộc các bộ, ngành liên quan, gồm: Viện Pháp y Quân đội thuộc Bộ Quốc phòng; Viện Pháp y Quốc gia thuộc Bộ Y tế; Viện Khoa học hình sự thuộc Bộ Công an; và Viện Sinh học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.

Việc bàn giao cho các đơn vị sẽ góp phần đẩy nhanh tiến độ thực hiện nhiệm vụ.

Về các giải pháp, trước hết, chúng ta cần xây dựng hành lang pháp lý để huy động sự tham gia của các đơn vị có đủ năng lực, cùng phối hợp thực hiện. Như tôi đã chia sẻ, số lượng mẫu hài cốt liệt sĩ hiện nay là rất lớn.

Trên thực tế, quá trình triển khai không thể đẩy nhanh trong thời gian ngắn. Bởi bên cạnh công tác giám định, phân tích gien, chúng ta còn phải thực hiện các khâu đối sánh, kết nối dữ liệu với nhiều thông tin và căn cứ khác mới có thể xác định được danh tính hài cốt liệt sĩ. Vì vậy, hoàn thiện thể chế là một trong những nhiệm vụ rất quan trọng mà Bộ Nội vụ đang trực tiếp tham mưu.

Bên cạnh đó, một nội dung quan trọng khác là huy động sự tham gia của nhiều cơ quan, đơn vị, tổ chức, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ hiện đại nhằm đáp ứng yêu cầu của giai đoạn triển khai sắp tới.

Trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay, việc xây dựng cơ sở dữ liệu đầy đủ, đồng bộ cũng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Theo tinh thần chỉ đạo chung của Ban Chỉ đạo Trung ương, Bộ Nội vụ đang được giao xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu về liệt sĩ và nghĩa trang liệt sĩ, dự kiến đưa vào khai thác, sử dụng trong tháng 11 tới đây, hướng tới bảo đảm các tiêu chí “đúng, đủ, sạch, sống”, thống nhất và dùng chung.

Bên cạnh đó, Bộ Quốc phòng được giao xây dựng cơ sở dữ liệu về nguồn gien từ các mẫu hài cốt liệt sĩ đã được giám định, phân tích. Bộ Công an hiện cũng đang triển khai xây dựng cơ sở dữ liệu lưu trữ thông tin gien từ mẫu sinh phẩm của thân nhân liệt sĩ, làm cơ sở phục vụ đối sánh, xác định danh tính và trả lại tên cho các liệt sĩ.

Về số lượng mẫu, trước đây, con số được đề cập vào khoảng 17.000 mẫu, nhưng hiện nay đã tăng lên khoảng 150.000 mẫu. Đây thực sự là một áp lực lớn đối với các đơn vị và cá nhân trực tiếp thực hiện công tác giám định.

Các cơ quan chức năng sẽ nỗ lực ở mức cao nhất để không phụ lòng tin của Đảng, Nhà nước và nhân dân. Dù công việc còn nhiều khó khăn và kết quả còn phụ thuộc vào thời gian cùng nhiều yếu tố, chúng tôi tin tưởng rằng, với sự chung tay của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội, công tác này sẽ ngày càng đạt nhiều kết quả tích cực.

Qua quá trình tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, chúng tôi rút ra một số kinh nghiệm thực tiễn tập trung vào các điểm sau.

Thứ nhất, phải có sự vào cuộc quyết liệt của các cấp chính quyền địa phương. Đối với Thành phố Hồ Chí Minh, công tác này luôn nhận được sự quan tâm sâu sát của Thành ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Thành phố và sự vào cuộc rất quyết liệt của Ban Chỉ đạo Thành phố, thường xuyên họp triển khai, kiểm tra, đôn đốc, giúp công tác tìm kiếm diễn ra rất thuận lợi trong thời gian qua.

Thứ hai là sức mạnh lòng dân. Trong quá trình tìm kiếm, dù gặp vô vàn khó khăn nhưng sự đồng tình, ủng hộ của nhân dân đã giải quyết được những vướng mắc đó.

Chẳng hạn, trong việc tìm kiếm liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng, chúng tôi tiếp nhận 3 tấm ảnh do báo chí cung cấp từ ngày 27/7/2025, nhưng phải đến ngày 23/6/2026 mới tìm thấy liệt sĩ đầu tiên. Trải dài suốt một năm, có những giai đoạn chúng tôi gần như bế tắc vì 3 tấm ảnh không cho biết tọa độ chính xác hay vị trí chôn cất lịch sử. Nhưng nhờ sự hỗ trợ rất lớn của người dân, đặc biệt là những nhân chứng trực tiếp chứng kiến việc chôn cất, chúng tôi mới tháo gỡ được.

Có những nhân chứng lớn tuổi vẫn trực tiếp đến làm việc với chúng tôi. Sự giúp đỡ của nhân dân đã hỗ trợ lực lượng quy tập rất nhiều.

Bên cạnh đó, ngày 14/10 vừa qua, Ban Chỉ đạo Thành phố đã tổ chức Lễ viếng, Lễ truy điệu và Lễ an táng các liệt sĩ, nhận được sự đồng tình, ủng hộ rất lớn của nhân dân. Người dân đông đảo đã đứng hai bên đường tiễn đưa các liệt sĩ về nơi an nghỉ cuối cùng tại Nghĩa trang Liệt sĩ Thành phố.

Thứ ba là ứng dụng khoa học-công nghệ vào công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại các mộ tập thể. Đây là đột phá rất lớn giúp rút ngắn thời gian, tiết kiệm chi phí trong quá trình tìm kiếm, đặc biệt trong bối cảnh tốc độ đô thị hóa tại thành phố diễn ra rất nhanh. Nếu không ứng dụng khoa học-công nghệ thì sẽ tốn rất nhiều thời gian và chi phí cho công tác tìm kiếm.

Công tác xác định danh tính hài cốt liệt sĩ bằng phương pháp giám định ADN đã được triển khai từ năm 2013. Và sau đó thông qua một quyết định của Thủ tướng Chính phủ. Sau đó, đến năm 2021 đã được thể chế vào trong Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng và hướng dẫn tại Nghị định số 131/2021/NĐ-CP của Chính phủ.

Tuy nhiên đây là một phương pháp rất mới, chưa có tiền lệ triển khai nhiều, nên trong quá trình xây dựng, xác định chúng ta gặp phải một số vướng mắc, đặc biệt là về cơ chế tài chính. Vì thế, trong suốt giai đoạn từ 2021 đến nay, như tôi đã chia sẻ, kết quả mà chúng ta đạt được cũng chưa khả quan.

Trong quá trình triển khai Nghị quyết 26, bên cạnh việc tháo gỡ những vướng mắc phát sinh trong giai đoạn trước, công tác thực hiện các nhiệm vụ thuộc Đề án 06 trên nền tảng này cũng phát sinh một số khó khăn, vướng mắc cần tiếp tục được giải quyết.

Tôi cũng xin chia sẻ thêm về một số vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai Nghị quyết 26.

Thứ nhất, liên quan đến công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ do Bộ Quốc phòng chỉ đạo.

Mặc dù các nội dung đã được nghiên cứu, đánh giá trước khi ban hành chính sách, nhưng trên thực tế, do những yếu tố khách quan về địa hình và điều kiện triển khai, tại một số quân khu, địa phương, kinh phí lấy mẫu hài cốt liệt sĩ vượt mức chi tối đa quy định tại Nghị quyết 26. Vì vậy, nội dung này cần tiếp tục được nghiên cứu, điều chỉnh nhằm bảo đảm đủ kinh phí phục vụ công tác triển khai trên thực tế.

Thứ hai, theo báo cáo của Bộ Công an, trước khi Nghị quyết 26 được ban hành vào tháng 5/2026, Bộ Công an đã triển khai thí điểm việc lấy mẫu ADN thân nhân liệt sĩ nhằm xây dựng ngân hàng dữ liệu phục vụ đối sánh. Trong đó, đã có 7 địa phương triển khai hoạt động này từ trước thời điểm Nghị quyết được ban hành. Do đó, cần có cơ sở pháp lý phù hợp để giải quyết những vấn đề phát sinh từ quá trình triển khai trước đó.

Hiện nay, các cơ quan liên quan đang phối hợp nghiên cứu, đưa những nội dung này vào quá trình sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết 26, qua đó tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện thuận lợi cho các địa phương tiếp tục thực hiện nhiệm vụ, góp phần hoàn thành các mục tiêu, chỉ tiêu của Đề án 06.

Thứ ba, còn thiếu kho lưu trữ chuyên dụng. Các đơn vị giám định đang lưu giữ hơn 17 nghìn mẫu tồn từ trước và gần 150 nghìn mẫu thu được trong Chiến dịch 500 ngày đêm, nhưng chưa có kho đáp ứng yêu cầu bảo quản sô lượng lớn, lâu dài.

Thứ tư, năng lực giám định chưa đáp ứng yêu cầu: Thiếu cán bộ chuyên môn, cơ sở vật chất và dây chuyền giám định còn bất cập; cần huy động thêm các đơn vị giám định đủ năng lực cùng tham gia nhưng chưa có quy định.

Đồng thời, việc triển khai dây chuyền công nghệ mới chưa có quy trình chuyên môn, định mức kinh tế-kỹ thuật và định mức chi phí đi kèm.

Trên cơ sở đó, Bộ Nội vụ đã tổng hợp, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan nghiên cứu, đề xuất nội dung sửa đôi theo hướng kịp thời tháo gỡ các vướng mắc nêu trên. Đến nay, hồ sơ dự thảo Nghị quyết sửa đổi đã được Bộ Nội vụ hoàn thiện theo quy định và trình Chính phủ xem xét, quyết định.

Chúng tôi đi sâu nghiên cứu các tư liệu lịch sử, sơ đồ, bản đồ các trận chiến đấu có nhiều liệt sĩ hy sinh để khoanh vùng, từ đó có cơ sở ban đầu tiến hành tìm kiếm.

Ngoài ra, do các cuộc chiến đấu đã diễn ra cách đây hơn 40 năm, cho nên chúng tôi cũng xác định nguồn thông tin từ nhân dân sinh sống lâu năm trên địa bàn là rất quan trọng.

Bởi vì trong quá trình sinh sống ở khu vực biên giới, đi canh tác, chăn thả gia súc hoặc thực hiện các hoạt động khác, nhiều trường hợp bà con đã phát hiện các phần hài cốt liệt sĩ, các di vật, hệ thống hầm, hang động bị vùi lấp mà trước đây bộ đội ta đã trú ẩn và trực tiếp chiến đấu.

Tuy nhiên, do đặc thù của bà con ở khu vực biên giới, có những nơi, những khu vực, theo phong tục, tập quán, người dân còn rất e ngại những vấn đề liên quan đến tâm linh, hài cốt.

Vì thế, thời gian vừa qua, chúng tôi đã phối hợp chặt chẽ với cấp ủy, chính quyền địa phương, đặc biệt là các xã, thôn, bản, cử lực lượng xuống tuyên truyền, nắm thông tin. Đồng thời, thông qua các hoạt động công tác dân vận để tạo niềm tin trong bà con nhân dân, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số ở khu vực biên giới.

Từ đó, bà con cũng khơi gợi lại những ký ức, nhớ lại những khu vực mà mình đã từng chứng kiến hoặc phát hiện các phần hài cốt sau những cuộc chiến đấu và cung cấp thông tin cho chúng tôi để tiến hành tìm kiếm.

Đối với nội dung này, chúng tôi đã và đang làm tương đối tốt. Hy vọng trong thời gian tới sẽ tiếp tục nhận được nhiều thông tin hơn từ bà con nhân dân, đặc biệt là các già làng, trưởng bản, những người sinh sống lâu năm trên địa bàn và biết thông tin về các liệt sĩ, để chúng tôi tổ chức tìm kiếm, quy tập đạt kết quả cao hơn nữa.

Đối với các liệt sĩ có giấy tờ kèm theo hoặc có thông tin từ những nhân chứng trực tiếp chứng kiến sự hy sinh của các anh tại chiến trường, chúng tôi tiến hành đối chiếu các thông tin, tư liệu cũng như nhân chứng lịch sử để xác định chính xác danh tính.

Sau khi xác định được danh tính, chúng tôi sẽ thông báo cho gia đình, gặp gỡ gia đình để trao đổi, lắng nghe nguyện vọng của gia đình.

Vừa qua, thông qua hoạt động tìm kiếm, chúng tôi đã xác định được danh tính của 5 đồng chí, thông báo cho gia đình và gặp gỡ các gia đình.

Sau đó, chúng tôi có công văn trao đổi với các địa phương là quê hương của các liệt sĩ. Theo nguyện vọng, cả 5 gia đình liệt sĩ đều muốn đưa các bác hồi hương. Chúng tôi đã phối hợp chặt chẽ với các đơn vị sở tại để tiến hành lễ truy điệu và an táng trọng thể tại nghĩa trang quê nhà.

Đối với chúng tôi, sau khi tìm thấy các bác, chúng tôi tiến hành các bước theo quy định, đặc biệt là việc thông tin, lắng nghe nguyện vọng của gia đình, cũng như tổ chức lực lượng, phương tiện để đưa hài cốt liệt sĩ trở về tận quê hương, bàn giao cho địa phương và gia đình.

Chúng tôi cũng tham gia lễ truy điệu, an táng tại địa phương. Cho đến khi các anh yên nghỉ tại quê hương thì chúng tôi mới yên tâm để tiếp tục thực hiện nhiệm vụ.

Còn đối với các hài cốt liệt sĩ tìm thấy trên tuyến biên giới, trên các trận địa, sau khi tìm thấy, chúng tôi đưa về nhà quàn của Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại xã Long Bình và tiến hành chăm sóc các anh hằng ngày theo phong tục, tập quán của địa phương, đồng thời báo cáo với lãnh đạo tỉnh.

Sau khi được sự đồng ý của lãnh đạo tỉnh, chúng tôi tiến hành các bước tiếp theo.

Trước đây, chúng tôi phối hợp với các đơn vị, địa phương, trong đó có xã Vị Xuyên, nơi có Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Vị Xuyên, để tiến hành lễ truy điệu, an táng.

Từ khi thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ., việc tổ chức lễ truy điệu, an táng hiện nay do tỉnh đứng ra tổ chức.

Buổi sáng ngày hôm nay, chúng tôi tiến hành lễ truy điệu, an táng 93 hài cốt liệt sĩ đã được tìm kiếm, quy tập.

Việc đưa đón, tổ chức lễ tiễn đưa từ nhà quàn về Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Vị Xuyên được thực hiện rất trang nghiêm. Chúng tôi cũng huy động bà con nhân dân, đồng thời mở rộng công tác tuyên truyền để nhân dân, các cơ quan, tổ chức, đặc biệt là các cựu chiến binh, tham gia lễ tiễn đưa, truy điệu và an táng.

Hoạt động này tạo được sự đồng thuận rất cao. Đặc biệt, thân nhân các gia đình liệt sĩ cũng như các cựu chiến binh rất yên tâm. Họ cảm thấy rằng đồng đội của mình đã được tri ân sau nhiều năm nằm lại nơi chiến trường và nay đã được trở về.

Chúng tôi sinh ra và lớn lên trong hòa bình, nhưng không bao giờ quên công ơn to lớn của các Anh hùng liệt sĩ, những người đã chiến đấu, hy sinh để bảo vệ độc lập, tự do của Tổ quốc.

Vì vậy, không phải từ khi bắt đầu triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm, mà ngay từ trước đó, khi thành lập Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ của tỉnh Tuyên Quang, chúng tôi luôn xem công việc thiêng liêng này là mệnh lệnh từ trái tim để đền đáp công ơn to lớn của các anh hùng liệt sĩ đã hy sinh vì nền độc lập dân tộc.

Chúng tôi quyết tâm, cố gắng và tâm niệm rằng mình phải có trách nhiệm đưa các Anh hùng liệt sĩ trở về sau nhiều năm nằm lại chiến trường. Đây vừa là hành động tri ân các Anh hùng liệt sĩ, vừa đáp ứng sự mong mỏi, trông đợi mỏi mòn của những người cha, người mẹ, người vợ, người con và những người đồng đội từng trực tiếp chiến đấu. Có những người đã chứng kiến đồng đội hy sinh nhưng do điều kiện khi đó nên không thể đưa đồng đội trở ra được.

Hiện nay, có những bác cựu chiến binh khi quay trở lại chiến trường để tìm kiếm đồng đội, có những bác vẫn nhớ, hồi tưởng lại được nơi mình chiến đấu năm xưa nhưng cũng có nhiều bác trí nhớ đã suy giảm do tuổi cao. Vì thế, việc tìm kiếm gặp nhiều khó khăn do thời gian nhiều năm trôi qua, địa hình cũng có nhiều thay đổi. Tuy nhiên, chúng tôi thấu hiểu tâm tư, nguyện vọng của các bác và thân nhân liệt sĩ. Vì vậy, với chúng tôi, chỉ có hai từ: quyết tâm cao nhất.

Chúng tôi đang tranh thủ cả giờ nghỉ, ngày nghỉ để triển khai thực hiện nhiệm vụ. Chỉ cần có manh mối, nguồn thông tin dù nhỏ nhất, chúng tôi cũng cố gắng kết nối để tiến hành khảo sát, xác minh và tổ chức lực lượng tìm kiếm.

Chúng tôi mong muốn tiếp tục nhận được thông tin từ các bác cựu chiến binh, những người từng trực tiếp chứng kiến và chiến đấu nhưng chưa có điều kiện để đưa các đồng đội của mình đã hy sinh trở về với gia đình, quê hương.

Trong thời gian tới, chúng tôi sẽ tham mưu cho Ban Chỉ đạo Thành phố tổ chức tổng kết giai đoạn 1. Sau khi tổng kết giai đoạn 1 nhằm rút ra những bài học kinh nghiệm cũng như khắc phục các khó khăn tồn tại, chúng tôi sẽ tiếp tục triển khai giai đoạn 2. Trong Giai đoạn 2 này, bên cạnh việc tiếp tục tìm kiếm, quy tập hài cốt các liệt sĩ hy sinh và chôn cất tại Công viên văn hóa Lê Thị Riêng, chúng tôi sẽ tham mưu cho lãnh đạo thành phố triển khai tìm kiếm thông tin về các địa điểm nghi ngờ có hố chôn tập thể liệt sĩ trên toàn địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh.

Đối với chúng tôi, quan điểm chỉ đạo là thực hiện từ dễ đến khó. Hiện nay, chúng tôi đang tập trung vào một số địa điểm có nhiều thông tin nhất, đặc biệt là những dữ liệu do Ban Chỉ đạo cung cấp. Trong đó, chúng tôi ưu tiên tham mưu tìm kiếm tại khu vực sân bay Tân Sơn Nhất, đặc biệt là khu vực liên quan đến Đợt 1 tấn công đêm 30-sáng ngày 31/1/1968 trong Chiến dịch Mậu Thân. Bên cạnh đó, chúng tôi cũng tập trung lực lượng tìm kiếm hài cốt các liệt sĩ thuộc Bệnh viện K76A và trận Sở Hội (Coral 1968) tại phường Bình Cơ, trận Suối Bông Trang-Nhà Đỏ ở phường Chánh Phú Hòa. Đây là những vị trí chúng ta đang có rất nhiều thông tin dữ liệu để tiến hành tìm kiếm hài cốt liệt sĩ trên địa bàn.

Đồng thời, chúng tôi tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Hội Cựu chiến binh, các nhân chứng lịch sử và các cơ quan nhà nước, đặc biệt là Đại học Y dược và Hệ thống Bảo tàng Chứng tích chiến tranh để tìm kiếm, củng cố dữ liệu và xác minh thông tin phục vụ công tác quy tập. Bên cạnh đó, chúng tôi cũng tham mưu cho Ban Chỉ đạo tiến hành các hội thảo chuyên đề để xác định rõ hơn, đồng thời, phối hợp với Trường đại học Khoa học tự nhiên để tiếp tục ứng dụng khoa học-công nghệ trong công tác này.

Đối với việc lấy mẫu, lưu trữ và giám định ADN, Thành phố Hồ Chí Minh xác định hai nội dung trọng tâm: Thứ nhất là tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ; thứ hai là xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Đây là hai nội dung song hành mà chúng tôi cần tiến hành làm và phối hợp triển khai.

Về nhiệm vụ xác định danh tính, trách nhiệm của chúng tôi là thu thập mẫu sinh phẩm ADN để chuyển cho các cơ quan chức năng tiến hành giám định. Trong thời gian qua, chúng tôi đã tiến hành lấy mẫu sinh phẩm ADN của 7.104 liệt sĩ tại 18 nghĩa trang do Thành phố Hồ Chí Minh quản lý. Song song đó, chúng tôi phối hợp với các đơn vị liên quan để tiến hành giám định ADN cho các hài cốt này, đồng thời phối hợp với cơ quan Công an để thu thập mẫu ADN của thân nhân liệt sĩ trên địa bàn nhằm phục vụ việc đối sánh dữ liệu.

Hiện nay, có hai phương pháp chính để xác định danh tính liệt sĩ: giám định ADN và thực chứng hồ sơ. Đối với khu vực Công viên Lê Thị Riêng, chúng ta đã thu thập được 307 bộ di vật của liệt sĩ. Những di vật này có vai trò rất quan trọng, góp phần xác định danh tính liệt sĩ. Vừa qua, chúng tôi cũng đã phối hợp với Bộ Công an sử dụng phương pháp thực chứng hồ sơ. Bởi vì trong quá trình tìm kiếm, chúng tôi tiếp nhận được các hồ sơ của liệt sĩ, đồng thời, trên hài cốt liệt sĩ cũng có các giấy tờ liên quan Sự phối hợp giữa Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh và Bộ Công an đã góp phần xác định được danh tính của các liệt sĩ.

Tới đây, đối với các di vật thu được, chúng tôi sẽ phối hợp với các ngành liên quan tiến hành phân loại. Những di vật phục vụ cho việc xác định danh tính sẽ được tách riêng để nhóm nghiên cứu chuyên sâu phối hợp với Bộ Công an tiến hành thực chứng hồ sơ, từ đó xác định danh tính cho các hài cốt liệt sĩ không chỉ ở Công viên Lê Thị Riêng mà còn ở các khu vực khác trên địa bàn.

Tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là nhiệm vụ chính trị quan trọng, thiêng liêng. Theo quy định hiện hành, việc xác định danh tính hài cốt liệt sĩ được thực hiện bằng hai phương pháp: thực chứng và giám định ADN. Phương pháp giám định ADN được triển khai từ năm 2013 theo Đề án 150 (Quyết định số 150/QĐ-TTg ngày 14/01/2013 của Thủ tướng Chính phủ).

Thực tiễn đã chứng minh đây là phương pháp khoa học, có độ tỉn cậy cao, góp phần quan trọng trong việc trả lại tên cho các liệt sĩ. Thời gian qua, công tác này đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận. Theo báo cáo của Bộ Nội vụ, giai đoạn 2021-2025, các đơn vị đã phân tích 747 mẫu hài cốt liệt sĩ, trong đó xác định được danh tính 103 mẫu.

Hiện nay, trong quá trình triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, các bộ, ngành, địa phương và đơn vị giám định đã phối hợp chặt chẽ, nỗ lực rất lớn.

Từ ngày 15/3/2026 đến nay (15/10/2026), các đơn vị đã giám định, trả kết quả gần 800 mẫu hài cốt liệt sĩ, xác định được danh tính hàng chục liệt sĩ; các kết quả đã được trân trọng gửi đến thân nhân.

Mỗi kết quả là sự ghi nhận tinh thần trách nhiệm của các lực lượng tham gia, đồng thời là niềm an ủi lớn lao đối với các gia đình liệt sĩ. Tuy nhiên, so với số lượng hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin và sự mong mỏi của thân nhân, kết quả này vẫn còn khiêm tốn. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ nhiều khó khăn khách quan, đang được các cơ quan chức năng phối hợp tháo gỡ.

Về kế hoạch kiểm tra, theo phân công của Ban Chỉ đạo quốc gia 515, trong những tháng cuối năm 2026, Bộ Nội vụ sẽ tổ chức các đoàn kiểm tra tại các đơn vị giám định ADN được giao nhiệm vụ, gồm: Viện Pháp y Quân đội (Bộ Quốc phòng), Viện Pháp y quốc gia (Bộ Y tế), Viện Sinh học (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam), Viện Khoa học hình sự (Bộ Công an) và tại Ban Chỉ đạo 515 thành phố Hà Nội.

Nội dung kiểm tra tập trung vào tiến độ tiếp nhận, phân tích, trả kết quả giám định mẫu hài cốt liệt sĩ; những khó khăn, vướng mắc và giải pháp để kịp thời tháo gỡ hoặc kiến nghị cấp có thẩm quyền xử lý, bảo đảm hiệu quả nhiệm vụ trong thời gian tới. Riêng tại Ban Chỉ đạo 515 thành phố Hà Nội, đoàn sẽ kiểm tra kết quả lấy mẫu hài cốt liệt sĩ tại các nghĩa trang liệt sĩ, công tác bảo quản và bàn giao mẫu.

Đối với chúng tôi, khi trực tiếp thực hiện nhiệm vụ, mỗi ngày trôi qua khi tìm kiếm trên các điểm cao đều mang lại những cảm xúc khác nhau. Có những vị trí là khu vực diễn ra các trận chiến đấu vô cùng gian khổ; có những điểm cao bị pháo cối bắn phá đến mức đất đá bị cày xới, nghiền nát vụn, trang phục còn lại của các liệt sĩ rách nát và thấm đầy bùn đất. Qua đó, tôi có thể hình dung được sự khốc liệt của cuộc chiến đấu mà các liệt sĩ đã phải trải qua, dù chỉ một phần nào.

Tuy nhiên, điều khiến cá nhân tôi cũng như nhiều đồng chí trong đơn vị xúc động nhất chính là khi chứng kiến khoảnh khắc những cựu chiến binh, những người đồng đội năm xưa nay đã ở tuổi 70, hơn 70 quay trở lại, đồng hành cùng chúng tôi lên các điểm cao để cung cấp những thông tin vô cùng quý giá về các liệt sĩ. Mặc dù tuổi cao, sức yếu, các bác vẫn rất cố gắng, nỗ lực. Có những bác đã quay lại hỗ trợ chúng tôi nhiều lần; có những lần đến nơi do địa hình đã thay đổi nhiều nên không nhớ hết, các bác lại về chắp nối thêm thông tin. Thậm chí có những bác sức khỏe không tốt, nhưng khi bình phục lại tiếp tục leo lên các điểm cao với mong muốn duy nhất là cung cấp thông tin để tìm lại đồng đội.

Hình ảnh xúc động nhất đối với tôi xảy ra cách đây khoảng một tháng: Bác Trịnh Xuân Hùng, nguyên Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 5 thuộc Trung đoàn 153, Sư đoàn 356, người từng trực tiếp tham gia chiến đấu ở mặt trận Vị Xuyên tại điểm cao 685.

Khi chúng tôi phát hiện ra các phần hài cốt liệt sĩ trong các hang hốc đá, đơn vị đã mời bác lên. Khi lên đến nơi, bác chỉ rõ từng vị trí xung phong, từng vị trí bố trí hỏa lực và các đơn vị năm xưa; bác nhớ rất rõ ràng. Nhìn thấy những phần hài cốt của đồng đội được tìm thấy, bác đã ôm hài cốt của đồng đội và khóc. Trước khi trở về, bác chỉ nhắn gửi một câu: "Các đồng đội hãy cố gắng hết sức để đưa các liệt sĩ về với đất mẹ, về với gia đình".

Chúng tôi không nghĩ đó là điều gì quá to tát mà luôn xác định đó là trách nhiệm thiêng liêng của mình, và toàn đơn vị vẫn đang nỗ lực phát huy hết trách nhiệm ấy.

Thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm, tính đến nay, các lực lượng tham gia công tác tìm kiếm của tỉnh Tuyên Quang đã tìm được 149 hài cốt liệt sĩ.

Về công tác rà phá bom mìn, lực lượng chức năng đã rà phá hoàn thiện được 4.460ha diện tích đất thuộc khu vực biên giới của tỉnh. Trong quá trình triển khai, đơn vị đã huy động và phối hợp chặt chẽ với lực lượng dân quân tại chỗ của các địa phương cùng lực lượng kiểm lâm với tổng số trên 24.000 ngày công.

Đặc thù hiện nay là Đội quy tập thực hiện nhiệm vụ chủ yếu trên các điểm cao dọc tuyến biên giới - nơi từng diễn ra các trận chiến đấu vô cùng ác liệt năm xưa. Do sự khốc liệt của chiến tranh, nhiều liệt sĩ sau khi hy sinh vẫn còn nằm lại trên chiến trường, điều này cũng khiến công tác tìm kiếm hiện nay gặp phải những khó khăn nhất định.

Tuy nhiên, chúng tôi phối hợp rất chặt chẽ với các lực lượng, đặc biệt là lực lượng Công binh thuộc Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh và Quân khu. Ngay từ đầu, các lực lượng đã phối hợp từ khâu khảo sát vị trí, rà phá bom mìn đến việc phát hiện các dấu vết trận địa năm xưa cũng như di vật của bộ đội ta còn sót lại trên tuyến biên giới. Từ những thông tin trao đổi đó, chúng tôi thu thập được những manh mối nhất định.

Trong quá trình rà phá, chúng tôi xác định các vị trí, khu vực nghi ngờ có hài cốt liệt sĩ để đánh dấu tọa độ trên bản đồ và ước lượng khối lượng công việc. Sau khi lực lượng Công binh hoàn thành nhiệm vụ rà phá, chúng tôi đưa lực lượng tìm kiếm vào triển khai thực hiện ngay.

Bên cạnh đó, do địa hình khu vực rất khó khăn, chúng tôi đã xây dựng kế hoạch tiến hành khảo sát, xác minh cụ thể, tỉ mỉ, lập phương án cho từng vị trí, từng khu vực. Điều này giúp cho việc đưa lực lượng vào triển khai được thuận lợi, bảo đảm đầy đủ trang bị, phương tiện cũng như quân số để đạt hiệu quả cao nhất.

Yếu tố quan trọng nhất chính là ý chí quyết tâm của lực lượng trực tiếp làm nhiệm vụ.

Tuy nhiên, yếu tố quan trọng nhất chính là ý chí quyết tâm của lực lượng trực tiếp làm nhiệm vụ. Việc giáo dục, quán triệt thường xuyên cho lực lượng tìm kiếm nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm, quyết tâm và phương pháp khắc phục khó khăn là điều cốt lõi để triển khai nhiệm vụ hiệu quả.

Mặc dù còn nhiều khó khăn, nhưng là thế hệ trẻ được Đảng, Nhà nước và Quân đội tin tưởng giao phó nhiệm vụ thiêng liêng, cao cả này, chúng tôi luôn xác định dù khó khăn đến đâu cũng sẽ vượt qua, nỗ lực đoàn kết, với mục tiêu hàng đầu là sớm đưa hài cốt các liệt sĩ còn nằm lại trên tuyến biên giới trở về với quê hương, gia đình.

Một trong những khó khăn lớn nhất khi tìm kiếm hài cốt liệt sĩ trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh nói chung và tại Công viên Lê Thị Riêng nói riêng chính là đất đai và thời gian.

Đối với Thành phố Hồ Chí Minh, như các bạn cũng biết, tốc độ đô thị hóa rất lớn. Hiện nay, các vị trí tìm kiếm hầu như đã bị thay đổi. Có những vị trí chúng tôi có nhân chứng, nhưng khi đưa nhân chứng đến nơi từng chôn cất liệt sĩ thì hiện trạng đã hoàn toàn thay đổi. Những vị trí chôn cất trước đây, nhất là trong nội đô thành phố, hiện nay đa số đã trở thành công viên, khu dân cư, nhà máy, xí nghiệp.

Bên cạnh đó, yếu tố thời gian cũng rất quan trọng. Đối với các liệt sĩ hy sinh trên địa bàn Thành phố, đặc biệt là trong năm 1968, đến nay đã trải qua gần 60 năm. Các nhân chứng ngày càng lớn tuổi, trí nhớ cũng dần mai một. Chính vì vậy, đây là khó khăn rất lớn trong việc tìm kiếm thông tin, xác minh, kết luận và tổ chức tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.

Tuy nhiên, từ những khó khăn đó, hiện nay, Thành phố Hồ Chí Minh cũng đã đề ra một số giải pháp.

Thứ nhất, cần phải kết hợp giữa nhân chứng, tư liệu lịch sử và phương pháp khoa học.

Hiện tại, chúng tôi đang phối hợp với các tổ chức nước ngoài. Sau khi được sự cho phép của Ban Chỉ đạo 515 của Quân khu, chúng tôi đã tiếp xúc với các tổ chức này để tìm kiếm thông tin về các liệt sĩ, đặc biệt là những nguồn tư liệu có thể giúp xác định vị trí chôn cất.

Thí dụ, tại Công viên Lê Thị Riêng, có 3 bức ảnh mà chúng ta thấy trên mạng. Chúng tôi đã kêu gọi người dân cung cấp thông tin về những bức ảnh này. Sau đó, kiến trúc sư Nguyễn Xuân Thắng đã cung cấp 3 bức ảnh và giao cho chúng tôi vào ngày 27/7/2025.

Như vậy, sau gần một năm tìm kiếm dữ liệu, xác định tọa độ cũng như những vật chuẩn trong các bức ảnh, chúng tôi đã tìm được những người biết trực tiếp về việc chôn cất tại Công viên Lê Thị Riêng.

Có một điều rất may mắn là một trong ba người có mặt trong những bức ảnh đó, lúc bấy giờ mới 12 tuổi, hiện nay vẫn còn sống. Đây là nhân chứng rất quan trọng, đã hỗ trợ chúng tôi trong việc xác định tọa độ tại Công viên Lê Thị Riêng.

Song song với đó, chúng tôi cũng đã tham mưu cho Ban Chỉ đạo Thành phố thành lập nhóm nghiên cứu chuyên sâu. Trong nhóm này tập trung những người tâm huyết với công tác tìm kiếm hài cốt liệt sĩ, các nhà khoa học, nhà nghiên cứu.

Khi có những thông tin, tài liệu liên quan, chúng tôi tập hợp lại để cùng nghiên cứu. Đặc biệt, trong nhóm, mỗi người một việc. Có những buổi anh em nghiên cứu đến 1-2 giờ sáng để giải mã các thông tin, tài liệu mà chúng tôi tìm được.

Thí dụ, ngày 23/6/2026, khi tìm kiếm hài cốt liệt sĩ, chúng tôi phát hiện một trường hợp có giấy tờ ghi tên đơn vị. Nhóm chúng tôi đã cùng giải mã, lục lại tất cả các hồ sơ, tài liệu. Rất may mắn, qua quá trình giải mã đó, chúng tôi biết được rằng bác là chiến sĩ Huỳnh Văn Quên. Từ manh mối này, chúng tôi tiếp tục tìm kiếm, xác minh thông tin về các liệt sĩ hy sinh trong năm 1968.

Trước đây chúng ta thường đặt câu hỏi về các liệt sĩ hy sinh được chôn cất ở đâu. Khi tìm được thấy được các liệt sĩ, theo tôi, chúng ta mới chỉ đi được 50% chặng đường. Câu hỏi còn lại mà chúng ta phải trả lời được là các liệt sĩ tên gì, quê quán ở đâu thì chúng ta mới có thể đưa các liệt sĩ trở về với gia đình, với đồng đội.

Và đây cũng là một trách nhiệm rất cao cả, thiêng liêng đối với những người làm công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.

Hiện nay, đối với Thành phố Hồ Chí Minh, do đặc thù địa hình đã thay đổi, thời gian cũng đã lùi xa, cho nên ngoài việc tìm kiếm tư liệu lịch sử và tìm kiếm nhân chứng, chúng tôi cũng đã áp dụng khoa học, công nghệ vào công tác tìm kiếm hài cốt liệt sĩ.

Trong năm 2025, chúng tôi đã áp dụng và mang lại hiệu quả rất tốt. Hai phương pháp hiện nay chúng tôi đã áp dụng là radar xuyên đất và phương pháp địa vật lý. Cả hai phương pháp này có sự hỗ trợ cho nhau rất lớn.

Đối với phương pháp radar xuyên đất, khi sử dụng phương pháp này, chúng ta sẽ phát hiện được những dấu vết ở trong lòng đất. Đối với những ngôi mộ tập thể có nhiều điều kiện đặc thù, phương pháp này rất có ý nghĩa.

Việc sử dụng các phương pháp này, thứ nhất là giúp chúng ta tiết kiệm được thời gian và thứ hai là tiết kiệm chi phí.

Khi kết hợp hai phương pháp này với thông tin từ nhân chứng và tư liệu lịch sử, chúng ta sẽ hạn chế việc đào tìm ở những vị trí không có hài cốt liệt sĩ.

Bởi vì trí nhớ của các nhân chứng có thể không hoàn toàn chính xác, có người nhớ vị trí này, có người lại nhớ vị trí khác. Nhưng từ dữ liệu của nhân chứng và tư liệu lịch sử, chúng ta sử dụng các phương pháp khoa học để xác định những vị trí mà nhân chứng cung cấp.

Trên cơ sở đó, chúng tôi tổ chức hội thảo, thống nhất xem vị trí nào nên đào, vị trí nào không nên đào.

Tại Công viên Lê Thị Riêng, chúng tôi đã áp dụng phương pháp này. Từ ngày 8/6, sau khi khảo sát xong, đến ngày 23/6, chúng tôi đã tìm được hài cốt đầu tiên.

Đây cũng là bài học kinh nghiệm rất quý báu đối với Thành phố Hồ Chí Minh. Bởi vì hiện nay, thành phố vẫn còn những vị trí cần tiếp tục tìm kiếm hài cốt liệt sĩ. Việc ứng dụng khoa học, công nghệ sẽ giúp chúng tôi rút ngắn rất nhiều thời gian trong công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.

Tham gia Lễ viếng, truy điệu và an táng 93 hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Vị Xuyên sáng nay, chúng tôi rất xúc động. Các anh đã anh dũng chiến đấu, hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, phần lớn tại những địa bàn hiểm trở như điểm cao, thung sâu, hang đá và trận địa pháo.

Sau nhiều năm, việc đưa các anh trở về an nghỉ tại nghĩa trang liệt sĩ là niềm an ủi đối với thân nhân, đồng đội và những người đang thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.

Theo thông tin hiện có, tại các khu vực biên giới của tỉnh Tuyên Quang vẫn còn hơn 900 liệt sĩ chưa tìm thấy hài cốt. Điều đó đặt ra trách nhiệm lớn đối với lực lượng làm nhiệm vụ.

Chúng tôi luôn xác định phải tiếp tục nỗ lực tìm kiếm, quy tập để sớm đưa các anh trở về với đất mẹ, đáp ứng mong mỏi của thân nhân và đồng đội.

Chúng tôi luôn xác định phải tiếp tục nỗ lực tìm kiếm, quy tập để sớm đưa các anh trở về với đất mẹ, đáp ứng mong mỏi của thân nhân và đồng đội. Chúng tôi mong muốn sẽ có thêm nhiều buổi lễ viếng, truy điệu và an táng trang trọng như sáng hôm nay.

Đối với chúng tôi, cảm xúc của ngày hôm nay vẫn vẹn nguyên như ngày hôm qua. Tôi rất vinh dự khi được tham gia công tác tham mưu để tổ chức Lễ truy điệu và an táng cho 731 liệt sĩ được quy tập tại Công viên văn hóa Lê Thị Riêng về nơi an nghỉ cuối cùng tại Nghĩa trang liệt sĩ Thành phố Hồ Chí Minh.

Tôi nghĩ rằng, thành quả này là sự nỗ lực của cả hệ thống chính trị Thành phố, sự đồng lòng của nhân dân, cùng sự quan tâm chỉ đạo sâu sát của Ban Chỉ đạo Quốc gia (Ban Chỉ đạo 515) và Ban Chỉ đạo Quân khu 7. Đây chính là điểm tựa tinh thần rất lớn, tiếp thêm động lực và quyết tâm cao cho cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang Thành phố khi thực hiện nhiệm vụ chính trị đặc biệt này.

Điều quan trọng và hạnh phúc nhất là ngày hôm qua, 731 liệt sĩ hy sinh trong Cuộc tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân năm 1968 đã không còn phải nằm lại trong lòng đất lạnh lẽo nữa. Các anh, các chị đã được Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh trang trọng đón về nơi an nghỉ vĩnh hằng.

Về việc chuẩn bị cho Lễ truy điệu và an táng 731 hài cốt liệt sĩ quy tập tại Công viên Lê Thị Riêng, chúng tôi xác định đây không chỉ là nhiệm vụ chính trị chuyên môn mà còn là trách nhiệm đối với lịch sử, là nghĩa tình sâu nặng với những đồng đội đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc và vì hạnh phúc của nhân dân. Đây cũng là mệnh lệnh từ trái tim của mỗi cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang thành phố.

Chính vì vậy, ngay từ đầu, Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh đã xác định đây là nhiệm vụ chính trị trung tâm, chủ động xây dựng kế hoạch chi tiết, báo cáo thông qua Ban Chỉ đạo Quân khu 7 và Ban Chỉ đạo quốc gia.

Để buổi lễ diễn ra thật trang trọng ở từng khâu, từng bước, chúng tôi đều lập kế hoạch tỉ mỉ, tiến hành hợp luyện và sơ duyệt kỹ lưỡng. Các công tác được triển khai chu đáo để buổi lễ diễn ra trang nghiêm nhất, thể hiện sự kính trọng, biết ơn vô hạn đối với các anh hùng liệt sĩ đã ngã xuống để cho chúng ta có được cuộc sống hòa bình ngày hôm nay.

Từ sự chỉ đạo chặt chẽ và công tác tổ chức chu đáo đó, Lễ truy điệu và an táng ngày hôm qua đã nhận được sự đồng lòng, ủng hộ rất lớn của nhân dân thành phố.

Trên các phương tiện truyền thông-báo chí, suốt tuyến đường gần 26km từ Công viên Lê Thị Riêng đến Nghĩa trang liệt sĩ Thành phố Hồ Chí Minh, đông đảo người dân đứng kín hai bên đường, trang nghiêm rải hoa và cúi đầu tiễn đưa các anh hùng liệt sĩ.

Đối với chúng tôi, đó chính là nguồn động viên, cổ vũ tinh thần vô cùng to lớn để lực lượng vũ trang thành phố tiếp tục hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao.