Tổng thống Mattarella vừa chỉ định ông Cottarelli, 64 tuổi, làm Thủ tướng lâm thời để thành lập chính phủ mới nhằm giúp Italythoát khỏi tình trạng “vô chính phủ” đã diễn ra nhiều ngày nay. Ông Cottarelli từng giữ chức Vụ trưởng Vụ Tài chính của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) từ năm 2008 đến 2013. Ông nổi tiếng với biệt danh “Ngài cắt kéo” vì nỗ lực đòi cắt giảm chi tiêu công của Italy. Giới phân tích cho rằng, việc đưa ông Cottarelli lên làm Thủ tướng tạm quyền là động thái cho thấy khả năng Tổng thống Mattarella sẽ đề nghị ông lãnh đạo một chính phủ kỹ trị.
Sau cuộc gặp với Tổng thống, hôm 28-5, ông Cottarelli đã chấp nhận việc lập chính phủ mới và cho biết, nếu chính phủ của ông được Quốc hội thông qua, ông sẽ đề xuất lên Nghị viện chương trình nghị sự bao gồm một cuộc bỏ phiếu về ngân sách năm 2019. Sau đó Quốc hội sẽ giải tán và sẽ tiến hành cuộc tổng tuyển cử mới vào đầu năm 2019. Tuy nhiên, giới quan sát không mấy lạc quan về việc “Ngài cắt kéo” có thể thực hiện được kịch bản nêu trên bởi hầu hết các đảng lớn ở Italy, trong đó có đảng Liên đoàn phương Bắc và đảng Phong trào 5 Sao (M5S), đã khẳng định họ sẽ không ủng hộ một chính phủ kỹ trị khi bỏ phiếu tại Quốc hội, đồng thời sẽ thúc đẩy cuộc bầu cử sớm dự kiến diễn ra vào mùa thu tới. Trong khi đó, cựu Thủ tướng S.Berlusconi , lãnh đạo đảng Tiến lên Italy (FI) cũng vừa tuyên bố FI không ủng hộ quan điểm thành lập một chính phủ kỹ trị và đề cập kịch bản thành lập một liên minh trung hữu giữa FI, đảng Liên đoàn phương Bắc và đảng Những người anh em Italyđể tạo ưu thế chắc chắn cho khả năng ông sẽ ra tranh cử. Trước thực tế khó khăn nêu trên, Thủ tướng tạm quyềnCottarelli trong phát biểu hôm 28-5, cho biết trong trường hợp chính phủ không được Quốc hội thông qua, cuộc tổng tuyển cử ở “đất nước hình chiếc ủng” sẽ diễn ra sau tháng 8-2018.
Italylâm vào khủng hoảng chính trị sau khi không có chính đảng hoặc liên minh nào giành được đa số ghế trong cuộc bầu cử quốc hội hồi đầu tháng 3 để tự đứng ra thành lập chính phủ. Nguy cơ không thành lập được chính phủ nêu trên một lần nữa cho thấy tình thế bấp bênh và chia rẽ trên chính trường Italy. Việc Tổng thống Mattarella “phủ quyết” việc ông Conte đề cử cựu Bộ trưởng Công nghiệp P.Savona, nhân vật có quan điểm hoài nghi châu Âu, làm Bộ trưởng Kinh tế và Tài chính, bị cho là khoét sâu thêm những bất đồng giữa các phe phái ở Italy. Lãnh đạo M5S L.Maio đã chỉ trích quyết định phủ quyết của Tổng thống là “chịu ảnh hưởng của nước ngoài” và kêu gọi luận tội Tổng thống theo Điều 90 của Hiến pháp.
Việc chính trường Italy lại một lần nữa rơi vào thế bế tắc không chỉ gây quan ngại cho chính nước này, mà còn cho cả Liên hiệp châu Âu (EU); đồng thời, tạo ra một làn sóng phản ứng trái chiều từ nhiều quốc gia châu Âu. Tổng thống Pháp E.Macron ủng hộ quyết định của Tổng thống Italy và cho rằng, ông Mattarella đang thực hiện tốt nhiệm vụ bảo vệ hiến pháp quốc gia với sự can đảm và tinh thần trách nhiệm. Người phát ngôn của Thủ tướng Đức cũng lên tiếng ủng hộ quan điểm thân EU của Tổng thống Italy. Tuy nhiên, trong nội bộ EU cũng có không ít tiếng nói “trái chiều” về vấn đề nêu trên. Cựu lãnh đạo đảng Độc lập Vương quốc Anh (UKIP) N.Farage, người có quan điểm hoài nghi châu Âu, vừa lên tiếng cho rằng, đã đến lúc Italy cần tổ chức bầu cử lại. Lãnh đạo phe cực tả Pháp Le Pen, người cùng quan điểm chống EU, cũng chỉ trích quyết định của Tổng thống Italyvà cho rằng những quan điểm thân EU và thị trường tài chính chung lại “một lần nữa lấn át tính dân chủ”.
Thế bế tắc chính trị cũng sẽ tác động tiêu cực đến triển vọng kinh tế Italy. Các nhà phân tích nhận định với những hoài nghi chung quanh các chính sách, cùng mâu thuẫn trong các chương trình, chính phủ mới sẽ khó vận hành hiệu quả đến cuối năm. Đây là một bất lợi lớn với Italy, nhất là trong bối cảnh nước này đang đối mặt nhiều khó khăn kinh tế. Bất ổn chính trị nêu trên có thể khiến các vấn đề kinh tế của nước này trầm trọng thêm. Tổng nợ công của Italy hiện đã lên tới 2,3 nghìn tỷ ơ-rô, tương đương 132% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của nước này. Đây là mức cao nhất trong số các nước thành viên EU. Hiện, Italy cũng là nước có tốc độ tăng trưởng kinh tế thấp nhất trong Khu vực các nước sử dụng đồng tiền chung châu Âu (Eurozone). Đối với EU, bất ổn và bế tắc chính trị ở nền kinh tế lớn trong khối này như Italysẽ tác động tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế chung của toàn khối. Bên cạnh đó, bầu cử lại ở Italyrất có thể sẽ là “bước đệm” để một số đảng cực hữu, dân túy chống EU lên cầm quyền ở “đất nước hình chiếc ủng” và đây là một “kịch bản” không mong muốn với EU.
