Số phận JCPOA cũng phụ thuộc việc các nhà lãnh đạo châu Âu có thuyết phục được Mỹ tiếp tục duy trì thỏa thuận hay không. Căng thẳng giữa Mỹ và Iran trong vấn đề này làm tăng nhiệt “bầu khí nóng” ở Trung Đông.
Iran cảnh báo sẵn sàng nối lại chương trình hạt nhân "ở tốc độ nhanh hơn nhiều" nếu Mỹ rút khỏi thỏa thuận hạt nhân, trong bối cảnh Tổng thống Mỹ D.Trump ấn định ngày 12-5 tới là hạn chót để chỉnh sửa thỏa thuận. Iran tuyên bố sẽ có hành động đáp trả trong vòng một tuần nếu Mỹ rút khỏi JCPOA. Tổng thống Iran H.Rouhani cho biết, cơ quan nguyên tử của nước này đã chuẩn bị sẵn các phản ứng, bao gồm cả "những hành động mà Mỹ sẽ không ngờ tới" và "sẽ không dễ chịu" đối với Mỹ.
Dù tiếp tục gia hạn lệnh trừng phạt Iran và bày tỏ quan ngại về chương trình phát triển tên lửa của Iran, song các nước châu Âu vẫn thừa nhận JCPOA là một "bước đột phá quan trọng trong ngoại giao" giúp kiềm chế nguy cơ hạt nhân từ Iran, góp phần bảo đảm an ninh khu vực. Lo ngại Mỹ đơn phương rút khỏi thỏa thuận, các nước châu Âu đã tìm cách thuyết phục Washington.
Trong một bức thư ngỏ đăng trên nhiều tờ báo, khoảng 500 nghị sĩ Đức, Pháp và Anh kêu gọi Quốc hội Mỹ ủng hộ thỏa thuận hạt nhân Iran. Các chính trị gia châu Âu cảnh báo, việc loại bỏ thỏa thuận hạt nhân Iran có thể là nguồn gốc cho một cuộc xung đột tàn khốc ở Trung Đông và xa hơn nữa. Với thỏa thuận này, các chương trình hạt nhân của Iran đã được giám sát chặt chẽ, tháo dỡ hầu hết các cơ sở làm giàu hạt nhân và giảm nguy cơ một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân. Thỏa thuận hạt nhân Iran cũng sẽ là một vấn đề chủ chốt trong chuyến thăm Mỹ của Tổng thống Pháp E.Macron bắt đầu từ ngày 23-4.
Thái độ cứng rắn của Iran trước những động thái của Mỹ muốn rút khỏi thỏa thuận hạt nhân gây lo ngại trong chính giới Mỹ và châu Âu. Tại phiên điều trần của Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Mỹ, Giám đốc Cơ quan Tình báo trung ương Mỹ (CIA) M.Pompeo, người được Tổng thống D.Trump đề cử vào vị trí Bộ trưởng Ngoại giao, đã cam kết sẽ hợp tác với các đồng minh của Mỹ trong vấn đề thỏa thuận hạt nhân Iran.
Giới phân tích nhìn nhận, đây là một thay đổi theo hướng "dịu giọng" hơn bởi ông Pompeo trước đây được biết đến với những quan điểm hết sức cứng rắn trong vấn đề hạt nhân của Iran. Ông nhấn mạnh sẽ hợp tác với các đồng minh châu Âu để sửa đổi JCPOA kịp hạn chót 12-5 tới. Ông cho biết, trên cương vị người đứng đầu CIA, ông không thấy có bằng chứng nào về việc Iran đã phá vỡ những cam kết của nước này. Mục tiêu của ông trong vai trò Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ sẽ là sửa đổi JCPOA, hợp tác hiệu quả với các đồng minh để xây dựng một thỏa thuận tốt hơn. Đại sứ Mỹ về giải trừ vũ khí R.Wood cho biết, Washington đang thảo luận "quyết liệt" với các đồng minh châu Âu trước thềm hạn chót mà Mỹ đưa ra về sửa đổi JCPOA.
Để thuyết phục Mỹ không rút khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran, các nước châu Âu muốn kêu gọi sự ủng hộ đối với đề xuất mở rộng các biện pháp trừng phạt Iran liên quan vai trò của nước này trong cuộc xung đột tại Syria, đồng thời gia hạn các biện pháp trừng phạt không nằm trong diện ảnh hưởng của JCPOA. Việc EU tăng cường trừng phạt Iran được cho là nhằm thuyết phục Mỹ không rút khỏi JCPOA. Các nhà lãnh đạo châu Âu hy vọng thuyết phục được Tổng thống D.Trump duy trì thỏa thuận nếu họ đồng ý thúc ép Iran đi tới thỏa thuận về các vụ thử tên lửa cũng như giảm ảnh hưởng của Tehran trong khu vực. Tuy nhiên, những ý định của cả Mỹ và châu Âu đều gây căng thẳng quan hệ với Iran và gây ra phản ứng không khoan nhượng từ phía Tehran.
Yêu cầu sửa đổi JCPOA của Tổng thống Mỹ đang làm khó các đồng minh phương Tây khi các nước châu Âu muốn duy trì thỏa thuận và Iran kiên quyết không chịu thay đổi thỏa thuận. Iran cũng đe dọa sẽ rút khỏi JCPOA nếu không nhận được các lợi ích kinh tế mà các bên đã nhất trí. Thỏa thuận hạt nhân lịch sử mà chính quyền tiền nhiệm của Tổng thống Trump dành nhiều tâm huyết và nỗ lực để đạt được đang đứng bên bờ vực đổ vỡ. Nhiều nghị sĩ Mỹ và các đồng minh của Mỹ ở châu Âu đang nỗ lực cứu vãn tình hình, bởi họ không muốn việc rút khỏi JCPOA trở thành một quyết định nguy hiểm, “thêm dầu vào lửa” trong mối quan hệ vốn căng thẳng giữa Mỹ và Iran.
