Có ba lực lượng chính trị chủ chốt tham gia cuộc tổng tuyển cử lần này tại “đất nước hình chiếc ủng”, bao gồm liên minh cánh tả, trong đó có đảng Dân chủ (PD) trung tả của cựu Thủ tướng M.Ren-di; Phong trào 5 sao của ông L.Mai-ô. Lực lượng thứ ba là liên minh cánh hữu, gồm đảng trung hữu Tiến lên Italy (FI) của cựu Thủ tướng X.Béc-lu-xcô-ni, đảng cực hữu Liên đoàn phương Bắc (LN) của ông M.Xan-vi-ni và đảng cực hữu Những người anh em Italy (FdI) của bà G.Mê-lô-ni. Ngoài ra, đảng Tự do và Công bằng của cựu Chủ tịch Thượng viện P.Gra-xô, đảng cánh tả mới thành lập, ly khai từ đảng PD của ông Ren-di, cũng tham gia cuộc bầu cử.
Theo luật bầu cử mới, 37% số nghị sĩ ở cả hai viện sẽ được bầu phổ thông theo danh sách ứng cử viên. Số còn lại được bầu theo danh sách các chính đảng. Một điểm mới khác là luật cho phép các chính đảng liên minh với nhau trước bầu cử, song yêu cầu liên minh các chính đảng phải giành được ít nhất 10% số phiếu bầu mới có ghế tại quốc hội, trong khi mức này đối với các đảng đơn lẻ là 3%.
Theo các kết quả thăm dò dư luận trước thềm bầu cử, liên minh cánh hữu của cựu Thủ tướng Béc-lu-xcô-ni gồm đảng FI của ông cùng hai đảng cánh hữu khác có thể về nhất với 34,7% số phiếu ủng hộ, nhưng vẫn không đủ đa số cần thiết để có thể tự đứng ra thành lập chính phủ. Phong trào 5 sao sẽ xếp ở vị trí thứ hai với 27,8% số phiếu bầu, trở thành đảng đơn lẻ có tỷ lệ ủng hộ cao nhất. Còn liên minh cánh tả dự kiến sẽ về thứ ba với 27,4% số phiếu bầu.
Cuộc bầu cử diễn ra trong bối cảnh khó khăn đang bủa vây Italy cả ở lĩnh vực an ninh lẫn kinh tế. Trước thềm bầu cử đã diễn ra hàng loạt cuộc biểu tình lớn. Đụng độ cũng đã xảy ra giữa cảnh sát và những người biểu tình quá khích ở thành phố Tu-rin, miền tây bắc Italy. Trước đó, người đứng đầu phong trào cực hữu Forza Nuova ở thành phố Pa-léc-mô, đảo Xi-xin đã bị một người đàn ông đeo mặt nạ đánh bị thương.
Một nhà hoạt động của đảng Potere al Popolo cánh tả bị đâm khi đang dán áp-phích vận động tranh cử tại thành phố Pê-ru-gia. Tình trạng bất ổn khiến Italy phải thắt chặt an ninh. Thủ đô Rome đã huy động 3.000 cảnh sát để bảo đảm an ninh trong bối cảnh tại đây diễn ra hai cuộc tuần hành lớn cùng ba cuộc biểu tình ngồi của cả các nhóm cánh tả và cánh hữu lên tới 20.000 người tham gia.
Trong khi bầu không khí chính trị ngày càng nóng với các cuộc biểu tình có nguy cơ biến thành bạo loạn, kinh tế Italy lại trong tình trạng “nguội lạnh”. Theo kết quả thăm dò dư luận của Viện nghiên cứu Eurobarometer, hơn 80% số người Italy được hỏi ý kiến cho rằng tình hình kinh tế ở nước này hiện vẫn tồi tệ. Lĩnh vực bất động sản, vốn là một ngành kinh tế quan trọng của Italy, đang lâm cảnh khó khăn. Giá nhà ở tại Italy đã sụt giảm mạnh tới 23% trong vòng 10 năm qua. Italy là nước duy nhất trong EU có giá nhà sụt giảm trong quý II của năm tài chính 2017/2018.
Tình hình nêu trên cho thấy, chính phủ mới ở Italy sẽ phải đối mặt những thách thức lớn cả về kinh tế, an ninh và chính trị sau tổng tuyển cử. Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) G.Giăng-cơ cảnh báo, thị trường tài chính khu vực sẽ chao đảo sau bầu cử tại Italy, đồng thời cho biết EC đã chuẩn bị cho kịch bản tồi tệ nhất là có thể sẽ không có một chính phủ sẵn sàng hành động tại Italy. Nguồn tin từ EU cho thấy, liên minh này lo ngại tình trạng chống EU gia tăng tại Italy, cũng như e ngại Phong trào 5 sao có lập trường cứng rắn với người nhập cư giành được tỷ lệ ủng hộ cao. Với lo ngại bế tắc sau cuộc tổng tuyển cử tại nền kinh tế lớn thứ ba EU, khối này khuyến khích một liên minh lớn tập hợp các đảng ủng hộ châu Âu, trong đó dẫn đầu là đảng trung hữu Tiến lên Italy (FI).
Các nhà phân tích cũng đề cập khả năng các chính đảng không thương lượng được với nhau và Italy sẽ phải tổ chức một cuộc bầu cử mới. EU lo ngại Italy rơi vào tình trạng bế tắc như Tây Ban Nha giai đoạn bầu cử 2015 - 2016, tác động tiêu cực tới nền kinh tế đang trong quá trình phục hồi chậm chạp của nước này, đồng thời đe dọa tương lai của Khu vực đồng euro (Eurozone). Chủ tịch Nghị viện châu Âu A.Ta-gia-ni nhấn mạnh, sự ổn định của Italy có ý nghĩa quan trọng với EU và liên minh này cần “một Italy mạnh mẽ”, có những ý tưởng và chính sách mang lại lợi ích cho châu Âu.
Dù kịch bản bầu cử lại có xảy ra hay không, các thách thức kinh tế, chính trị vẫn nghiêm trọng đối với chính phủ mới ở Italy. Về kinh tế, sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, phần lớn các nền kinh tế lớn ở châu Âu đã phục hồi mạnh mẽ, trong khi tiến trình phục hồi của kinh tế Italy vẫn gần như “giậm chân tại chỗ”. Về chính trị, người đứng đầu chính phủ mới rất khó triển khai các quyết sách cải cách khi mà tỷ lệ cử tri ủng hộ họ chỉ là một đa số không quá bán.
