Nỗi ám ảnh mang tên Boko Haram

Quân đội Nigeria vừa tiến hành cuộc giải cứu quy mô lớn những nạn nhân bị nhóm phiến quân Boko Haram bắt cóc. Lực lượng Hồi giáo cực đoan này đang trở thành mối đe dọa lớn đối với Nigeria và các nước lưu vực hồ Sát, khi tổ chức khủng bố đã giết hại ít nhất 20 nghìn người kể từ cuộc nổi dậy cách đây tám năm, gây ra cuộc khủng hoảng nhân đạo trầm trọng ở khu vực.

Lực lượng không quân và máy bay do thám đã được quân đội Nigeria huy động cho cuộc giải cứu hơn 1.100 người, bao gồm cả phụ nữ và trẻ em, bị nhóm phiến quân Boko Haram bắt giữ gần đây tại các khu vực khác nhau chung quanh hồ Sát, gần biên giới Cameroon. Hàng chục phiến quân đã bị tiêu diệt cùng số lượng lớn vũ khí bị thu giữ. Ðây là cuộc giải cứu quy mô lớn đầu tiên được quân đội Nigeria thực hiện sau khi Boko Haram bắt cóc 110 nữ sinh hôm 19-2 tại Trường cao đẳng Công nghệ và Khoa học ở thị trấn Dapchi, bang Yobe, đông-bắc nước này.

Tổng thống Muhammadu Buhari đã tuyên bố coi vụ bắt cóc nữ sinh mới đây là thảm họa quốc gia. Mặc dù Nigeria đã điều động thêm binh sĩ và máy bay giám sát để tham gia tìm kiếm các nữ sinh bị bắt cóc, song 10 ngày trôi qua vẫn "bặt vô âm tín". Vụ việc khiến dư luận lo ngại khả năng tái diễn vụ bắt cóc hàng loạt tại Chi-bốc, bang Bo-nô của Nigeria hồi năm 2014, khi có tới 276 nữ sinh trung học cơ sở đã bị Boko Haram bắt cóc. Ngoài hơn 50 nữ sinh trốn thoát, đến tháng 5-2016, mới giải cứu được 107 nữ sinh và hiện còn 122 em vẫn bị Boko Haram bắt giữ.

Kể từ cuộc nổi dậy năm 2009 nhằm âm mưu thiết lập cái gọi là một "nhà nước Hồi giáo", nhóm phiến quân Boko Haram đã phát động các cuộc tiến công khủng bố đẫm máu ở các quốc gia thuộc lưu vực hồ Sát như Nigeria, Ca-mơ-run, Ni-giê và Cộng hòa Sát, khiến ít nhất 20 nghìn người chết và 2,6 triệu người phải rời bỏ nhà cửa đi lánh nạn. Boko Haram đã sử dụng bắt cóc như một loại vũ khí, trong đó có hàng nghìn phụ nữ và bé gái cũng như nam giới trong độ tuổi đủ khả năng cầm súng tham chiến. Hàng triệu người là nạn nhân của Boko Haram ở đông-bắc Nigeria hiện sống trong cảnh cùng quẫn và hoàn toàn phụ thuộc nguồn viện trợ bên ngoài. Theo Giám đốc Tổ chức Bác sĩ không biên giới (MSF) chi nhánh Thụy Sĩ R.Pa-pa-đô-pu-lu, sẽ là thảm kịch nếu bỏ quên số người từng là nạn nhân của Boko Haram. Trước nguy cơ xảy ra một thảm kịch nhân đạo tồi tệ ở khu vực đông-bắc Nigeria, Liên hợp quốc đã kêu gọi khoản cứu trợ một tỷ USD trong năm 2018 để trợ giúp nhân đạo cho khoảng 6,1 triệu người.

Là quốc gia có nền kinh tế lớn thứ hai châu Phi, song Nigeria vẫn phải đối mặt các cuộc khủng hoảng nhân đạo trầm trọng bởi làn sóng bạo lực do Boko Haram gây ra. Quốc gia này đã phải huy động lực lượng an ninh cho các chiến dịch tiêu diệt phiến quân và giải cứu những nạn nhân bị nhóm này bắt giữ. Mặc dù Nigeria giành được những thành công đáng kể trong nỗ lực trấn áp Boko Haram khi đánh bật các phần tử thánh chiến ra khỏi rừng Sambisa, nơi Boko Haram có trại huấn luyện lớn nhất nước này, song mối đe dọa từ nhóm khủng bố đang lan rộng sang các nước trong khu vực. Boko Haram đã tiến hành hàng loạt vụ đánh bom liều chết ở các quốc gia thuộc lưu vực hồ Sát. Khu vực này thường trực nỗi lo tái diễn các thảm kịch bắt cóc nữ sinh gây chấn động dư luận. Những năm gần đây, quy mô các vụ bắt cóc còn mở rộng sang cả các đối tượng người nước ngoài. Hồi tháng 10 năm ngoái, bốn người truyền giáo có quốc tịch Anh tham gia hoạt động tình nguyện ở bang miền nam Delta của Nigeria đã bị bắt cóc, trong đó một người bị giết hại. Các vụ bắt cóc tống tiền thường xuyên xảy ra tại các bang miền nam Nigeria với nạn nhân chủ yếu là các nhân vật nổi tiếng và thân nhân của giới chính khách nước này.

Bị truy đuổi ráo riết ở nhiều khu vực của Nigeria, các tay súng Boko Haram đã chạy tới trú ẩn ở những khu vực biên giới giáp các nước láng giềng. Cuộc chiến chống Boko Haram đặt Nigeria cũng như các nước trong khu vực trước thách thức lớn, nhất là sau khi nhóm này tuyên bố liên kết với tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) để mở rộng phạm vi và quy mô hoạt động. Vốn là một nhóm cực đoan có tư tưởng bài xích văn hóa phương Tây và chống việc phương Tây hóa xã hội Nigeria, Boko Haram được cho là nhóm khủng bố nguy hiểm và không dễ đối phó ở Tây Phi. Mặc dù có sự hiện diện của lực lượng an ninh đa quốc gia từ các nước thuộc lưu vực sông Chari, bao gồm cả Cộng hòa Sát và Cameroon, để chống Boko Haram, song nhóm khủng bố này tiếp tục các hành động bạo lực và giết người bừa bãi, trở thành nỗi ám ảnh lớn của người dân trong khu vực.

Có thể bạn quan tâm