Thêm dầu vào lửa

Thông báo của Bộ Ngoại giao Mỹ về quyết định sẽ chuyển Đại sứ quán Mỹ ở Israel từ Tel Aviv về Jerusalem vào giữa tháng 5 tới, đã kích động làn sóng phản đối mạnh mẽ từ người Palestine cũng như các nước A-rập. Động thái này đã “thêm dầu vào lửa” trong cuộc xung đột giữa Israel và Palestine vốn chất chứa nhiều mâu thuẫn và những vấn đề gai góc, lo ngại làm tổn hại nghiêm trọng tiến trình hòa bình Trung Đông.

Kế hoạch mở Ðại sứ quán Mỹ ở Jerusalem vào tháng 5 tới đúng dịp kỷ niệm 70 năm Ngày Ðộc lập của Israel được coi là sự khẳng định của Washington đối với quan hệ đồng minh thân thiết. Tuy nhiên, động thái này của chính quyền Tổng thống Donald Trump đang đi ngược lại chính sách ngoại giao của các chính quyền tiền nhiệm ở Mỹ trong xử lý cuộc xung đột Israel và Palestine, chạm vào vấn đề quy chế Jerusalem đầy nhạy cảm.

Phần phía đông của Jerusalem bị Israel chiếm đóng trong cuộc chiến tranh Trung Ðông năm 1967 vẫn được Palestine khẳng định sẽ là thủ đô của Nhà nước Palestine trong tương lai. Những xung đột giữa Israel và Palestine từ trước tới nay đều liên quan những tranh cãi giữa hai bên về vấn đề này và đây cũng là một trong những chủ đề gai góc nhất của các cuộc đàm phán hòa bình Trung Ðông. Hơn nữa, vùng thánh địa này có Thành cổ Jerusalem với quần thể tôn giáo Ha-ram An Sa-ríp, một trong những địa điểm linh thiêng nhất của người Hồi giáo, nhưng cũng là thánh địa tôn kính nhất mà người Do thái gọi là Núi Ðền. Bởi thế, mọi diễn biến liên quan Jerusalem đều dễ dàng kích động bạo lực và xung đột, trở thành tâm điểm của những căng thẳng sắc tộc và tôn giáo giữa Palestine và Israel, giữa người Do thái và người A-rập.

Những quyết định gần đây của Mỹ liên quan Jerusalem đã thổi bùng sự giận dữ của người Palestine cùng những người A-rập ở các nước. Ngay sau thông báo mới đây về chuyển Ðại sứ quán Mỹ tới Jerusalem, đụng độ đã bùng phát tại dải Gaza và khu Bờ Tây khi nhiều người Palestine xuống đường tuần hành phản đối. Những người biểu tình đã ném đá vào binh sĩ Israel. Hàng chục người Palestine bị thương trong các cuộc đụng độ với lực lượng an ninh Israel. Tổng Thư ký Tổ chức Giải phóng Palestine (PLO) Saeb Erakat nói rằng, động thái của Mỹ đã thể hiện "quyết tâm vi phạm luật pháp quốc tế của Washington", hủy hoại giải pháp hai nhà nước, kích động tình cảm của người dân Palestine cũng như toàn thể người A-rập, người Hồi giáo và người Thiên chúa giáo. Người giữ vai trò trưởng đoàn đàm phán của Palestine trong các cuộc hòa đàm với Israel vốn bị đóng băng từ năm 2014 khẳng định, Mỹ không còn là một phần của giải pháp giữa người Palestine và Israel. Hiện trong vấn đề này, Pa-le-xtin đang muốn thúc đẩy một cơ chế đa phương nhằm tìm giải pháp khởi động lại tiến trình hòa bình Trung Ðông. Một quan chức của phong trào Hồi giáo Hamas tại dải Gaza thậm chí còn cho rằng, việc di chuyển Ðại sứ quán Mỹ tới Jerusalem là lời tuyên bố chiến tranh chống người Palestine. Thổ Nhĩ Kỳ cũng bày tỏ vô cùng quan ngại trước kế hoạch của Mỹ liên quan Jerusalem, cho rằng đi ngược lại các quyết định của Liên hợp quốc và Tổ chức hợp tác Hồi giáo (OIC), đồng thời cho thấy Washington "nhất quyết muốn làm tổn hại các điều kiện thúc đẩy hòa bình" tại Trung Ðông.

Quyết định kể trên của Tổng thống Mỹ Trump đã được giới phân tích mổ xẻ. Có ý kiến cho rằng, quyết định của chính quyền Tổng thống Trump liên quan nhiều đến các hoạt động chính trị của Mỹ, thể hiện quan hệ gần gũi với các nhóm vận động hành lang thân Israel, cũng như tái khẳng định quan hệ chiến lược truyền thống với đồng minh Israel. Những quyết định này có nguy cơ dẫn tới các cuộc xung đột tại các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng của Palestine và khu vực dải Gaza bị Israel phong tỏa, thậm chí có thể tái thổi bùng cuộc kháng chiến của người dân Palestine chống Israel.

Khi người Israel kỷ niệm ngày thành lập nước thì đối với người Palestine, đó là ngày Nakba (thảm họa), đánh dấu thời điểm bắt đầu số phận lưu vong của người Palestine. Bởi thế, quyết định chuyển Ðại sứ quán Mỹ tới Jerusalem vào đúng dịp kỷ niệm này càng khiến mâu thuẫn giữa người Palestine và Israel thêm sâu sắc, khiến tình hình Trung Ðông trở nên phức tạp.

Có thể bạn quan tâm