Chuyển đổi số không chỉ là một cuộc cách mạng công nghệ, mà còn là bước chuyển lớn về nhận thức, phương thức tổ chức và vận hành xã hội. Tại Gia Lai, câu chuyện chuyển đổi số đang được viết tiếp bởi những đoàn viên, thanh niên. Với vai trò là lực lượng nòng cốt, thế hệ trẻ trên mảnh đất này đang góp phần thổi bùng ngọn lửa đổi mới tại các thôn, làng, phố thị.
“Chỉ có thanh niên mới làm nhanh, đẩy mạnh được công tác chuyển đổi số”- đồng chí Phạm Anh Tuấn, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Gia Lai đã nhấn mạnh như thế. Đây là định hướng quan trọng để phong trào chuyển đổi số ở Gia Lai được lan tỏa, lấy người dân làm trung tâm, lấy thanh niên làm ngọn cờ khai phá.
Cánh tay nối dài của chính quyền số
Khởi nguồn từ quyết tâm chính trị rõ ràng của Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh và sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, các ngành; mô hình Tổ công nghệ số cộng đồng tại Gia Lai chính thức ra đời và nhanh chóng phát huy hiệu quả. Với 135 tổ công nghệ số được thành lập tại 100% xã, phường, thị trấn trên toàn tỉnh, mỗi tổ từ 15 đến 20 thành viên, lấy đoàn viên, thanh niên làm nòng cốt, dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Ủy ban nhân dân cấp xã, phường phối hợp cùng công an, các tổ chức đoàn thể, doanh nghiệp viễn thông và tổ dân phố, đây thật sự là “cánh tay nối dài” của chính quyền số tại cơ sở.
Điển hình tại phường Quy Nhơn, một trong những xã hạt nhân về chuyển đổi số của tỉnh, Tổ công nghệ số cộng đồng gồm 20 thành viên đã triển khai hiệu quả lịch trực luân phiên tại Trung tâm Phục vụ hành chính công, hỗ trợ hằng ngày cho người dân trong việc tiếp cận các dịch vụ công trực tuyến; đồng thời chủ động xuống từng nhà hỗ trợ kích hoạt tài khoản VNeID cho các trường hợp chưa biết sử dụng, nhất là người cao tuổi.
Bí thư Chi đoàn khu phố 4, thành viên Tổ công nghệ số cộng đồng Nguyễn Huỳnh Gia Hào cho biết: “Nhờ có tổ công nghệ số hỗ trợ, người dân cảm thấy gần gũi, không e dè khi hỏi thao tác trên điện thoại. Chỉ cần một buổi được hướng dẫn, các cô chú đã tự tay thao tác thanh toán hóa đơn hay sử dụng dịch vụ hành chính công trực tuyến”.
Các đoàn viên, thanh niên còn song hành với lực lượng công an trong các đợt về tận nhà cài đặt, kích hoạt định danh điện tử cho bà con, phối hợp cùng ngân hàng tổ chức chương trình tập huấn thanh toán số, hỗ trợ nông dân, tiểu thương mở tài khoản thương mại điện tử, chuẩn hóa mã QR truy xuất nguồn gốc cho hàng hóa đặc sản địa phương.
Trung úy Đoàn Lê Minh Hoàng, cán bộ Tổ Cảnh sát khu vực Công an phường Pleiku chia sẻ: Để Tổ công nghệ số cộng đồng làng Ớp hoạt động hiệu quả, với vai trò của mình, chúng tôi đã chủ động tham mưu cấp ủy, chính quyền địa phương đẩy mạnh tuyên truyền đến từng hộ dân; hướng dẫn người dân cài đặt và sử dụng các ứng dụng thiết yếu, hỗ trợ kích hoạt tài khoản định danh điện tử, cập nhật thông tin cư trú, phòng ngừa tội phạm công nghệ cao... Thời gian tới, Tổ công nghệ số cộng đồng tiếp tục rà soát các trường hợp chưa tiếp cận công nghệ, tổ chức tập huấn theo nhóm nhỏ, xây dựng mô hình “tổ dân cư số”, góp phần nâng cao nhận thức, kỹ năng số và bảo đảm an ninh trật tự trên địa bàn.
Hiệu quả số hóa đi vào thực chất
Điều đặc biệt ghi nhận ở Gia Lai chính là việc các chỉ tiêu về chuyển đổi số được thiết lập cụ thể, đo lường định lượng, đánh giá thường xuyên theo hệ thống KPIs minh bạch. 100% xã, phường duy trì Tổ công nghệ số hoạt động thường xuyên; mỗi tháng, tổ chức tối thiểu 3 buổi hỗ trợ cộng đồng tại điểm phục vụ; ít nhất 80% người dân trưởng thành ở địa phương đạt chuẩn kỹ năng số cơ bản, từ 95 đến 100% đã kích hoạt và sử dụng VNeID mức độ 2…
Mô hình phân nhóm hỗ trợ được tổ chức linh hoạt, phù hợp. Chính vì vậy, hoạt động chuyển đổi số ở Gia Lai không dừng lại ở bề nổi hình ảnh, mà đã trở thành “mạch sống” chuyển động từng ngày: Dịch vụ trực tuyến phổ biến tận nhà, giao dịch không cần giấy tờ hay tiền mặt trở nên quen thuộc, người dân dần dần hình thành thói quen số hóa trong từng giao dịch thường nhật.
Tỉnh Gia Lai đã khéo léo lồng ghép các lớp tập huấn kỹ năng số cơ bản, tổ chức những buổi sinh hoạt chuyên đề, đưa kiến thức thế giới số, an toàn mạng, kỹ năng phòng tránh lừa đảo lan tỏa đến mọi tầng lớp nhân dân bằng phương pháp dễ hiểu và gần gũi (có nơi biên soạn tài liệu song ngữ cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số).
Bí thư Đoàn phường Quy Nhơn Nguyễn Thị Vi Vi chia sẻ: “Các lớp tập huấn chuyển đổi số không chỉ diễn ra tại hội trường, mà còn tận dụng những nền tảng như Zalo, Facebook, truyền thanh cơ sở để thông báo, hướng dẫn hoặc giải đáp thắc mắc thường xuyên cho người dân. Qua đó, các vấn đề mới đều được xử lý linh hoạt, người dân được cập nhật thông tin chủ động và kịp thời hơn so với trước”.
Theo anh Rơ Mah Gân, Bí thư Chi đoàn làng Ớp, phường Pleiku, cái mới nhất của chuyển đổi số là mọi thông tin được cập nhật nhanh, nhóm Zalo, Fanpage trở thành nhịp cầu hai chiều giữa chính quyền và người dân...
Tỉnh Gia Lai đã lựa chọn 30 xã, phường tiêu biểu để triển khai mô hình hạt nhân về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, qua đó đầu tư nguồn lực hỗ trợ mạnh hơn, đặt ra tiêu chuẩn cao về dịch vụ công số, kỹ năng số, dữ liệu số, sáng kiến cộng đồng và an ninh thông tin. Mục tiêu đề ra đến năm 2030, toàn bộ 30 xã, phường được hỗ trợ đạt “chuẩn hạt nhân”, lan tỏa kinh nghiệm, phương pháp tổ chức, tạo động lực thi đua mạnh mẽ giữa các địa phương, từ đó hình thành mạng lưới xã hội số bền vững trên toàn tỉnh.
Nhiều mô hình sáng tạo từ thực tiễn đã được triển khai như “Mỗi tuần một kỹ năng số” sử dụng hệ thống Fanpage thanh niên, các nhóm Zalo chính thức để cập nhật, lan tỏa kiến thức và giải đáp trực tuyến cho từng nhóm đối tượng; các buổi sinh hoạt ngoại khóa về kỹ năng phòng tránh lừa đảo mạng cho học sinh phổ thông, các hội thi “Thanh niên livestream bán hàng” giúp nông sản và sản phẩm OCOP nhanh chóng hiện diện trên các sàn thương mại điện tử, thúc đẩy kinh tế số địa phương.
Bí thư Tỉnh đoàn Gia Lai Phạm Hồng Hiệp chia sẻ: “Không chỉ bó hẹp trong phục vụ hành chính công, đào tạo kỹ năng số hay phòng tránh lừa đảo công nghệ, mà đoàn viên, thanh niên Gia Lai đang dần chủ động trong xây dựng kinh tế số cộng đồng, đổi mới mô hình làm ăn, lan tỏa thói quen số hóa và tinh thần đổi mới sáng tạo đến từng hộ dân, nhất là vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số”.
Mô hình Tổ công nghệ số cộng đồng, phong trào “Bình dân học vụ số”, các xã hạt nhân và nhiều sáng kiến của thanh niên tỉnh Gia Lai xứng đáng là mô hình tham khảo cho các địa phương khác trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia, nơi đổi mới bắt đầu từ nhận thức, từ con người và lấy cộng đồng làm gốc rễ.
