Tạo nguồn lực tri thức quan trọng cho đất nước

Đánh giá về vai trò của Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh nhận định, 10 năm qua, đơn vị đã đào tạo cho thành phố 63.650 cử nhân, kỹ sư, bác sĩ, thạc sĩ, tiến sĩ có trình độ chuyên môn cao, có trách nhiệm xã hội.

Đặc biệt, Đại học Quốc gia cùng với Khu Công nghệ cao và Khu đô thị mới Thủ Thiêm đang trở thành những trụ cột quan trọng của Khu đô thị sáng tạo phía đông Thành phố, trong đó Đại học Quốc gia được xác định là “trung tâm tri thức”, là nơi hoạt động “sáng tạo và khởi nghiệp diễn ra với cường độ và mật độ cao”.

Trong giai đoạn hiện nay, cả nước đang chuẩn bị bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, thành phố nỗ lực triển khai thực hiện Nghị quyết 24 (về vùng Đông Nam Bộ), Nghị quyết 31 của Bộ Chính trị (về phương hướng, nhiệm vụ phát triển thành phố đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045), Đại học Quốc gia có nhiều đóng góp to lớn hơn nữa cho sự phát triển chung.

Tính chung vùng Đông Nam Bộ, hiện có tổng số 37.572 sinh viên theo học tại các trường đại học thành viên thuộc Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, trong đó nhiều nhất là sinh viên đến từ Thành phố Hồ Chí Minh, tiếp theo lần lượt là Đồng Nai 5.224, Bình Dương 2.840, Bà Rịa-Vũng Tàu 2.415, Bình Phước 1.592, và Tây Ninh 1.361 sinh viên. Sau tốt nghiệp, hàng chục nghìn nhân sự chất lượng cao đã về địa phương làm việc, đóng góp tích cực và hiệu quả cho kinh tế-xã hội.

Cách đây 30 năm, ngày 27/1/1995, Thủ tướng Chính phủ Võ Văn Kiệt ký Nghị định số 16/CP thành lập Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh. Phó giáo sư, tiến sĩ Trần Chí Đáo, Thứ trưởng Thường trực Bộ Giáo dục và Đào tạo, được Chính phủ giao kiêm nhiệm phụ trách.

Ông đã cử nhiều đoàn chuyên gia đi nghiên cứu các mô hình đại học tiên tiến trên thế giới để chọn lọc và định hình cho sự phát triển của một đại học đa ngành tầm cỡ.

Đồng thời, Đại học Quốc gia tập trung kiến tạo hành lang pháp lý nhằm bảo đảm hoạt động, tránh phân tán nguồn lực hoặc chồng lấn về vai trò, bảo đảm tính tự chủ, sáng tạo của các đại học thành viên.

Người kế nhiệm Giám đốc Đại học Quốc gia sau đó là Giáo sư, tiến sĩ Nguyễn Tấn Phát. Ông vẫn còn nhớ rõ buổi ra mắt hệ thống gồm 10 trường đại học hàng đầu. Chiến lược đầu tiên của ông là tập trung vào đội ngũ cán bộ để chỉ trong vòng ba năm rưỡi sau khi triển khai, số lượng cán bộ giảng dạy đã tăng từ 1.072 lên 2.500 người (số lượng giáo sư và phó giáo sư cũng tăng gấp ba lần).

Và so với giai đoạn ông làm lãnh đạo, giờ đây đơn vị đã phát triển mạnh mẽ với 36 đầu mối, hơn 6.000 thầy, cô giáo đang đào tạo cho gần 100.000 sinh viên.

Giai đoạn từ năm 2007-2017, Phó Giáo sư, tiến sĩ Phan Thanh Bình được bổ nhiệm làm Giám đốc Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh. Ông tiếp tục đảm đương trọng trách tổ chức Đại học Quốc gia đáp ứng vai trò và sứ mệnh nòng cốt, đầu tàu đổi mới hệ thống giáo dục đại học Việt Nam, trên tinh thần phát huy “Sức mạnh hệ thống” và phát triển các nhóm chiến lược về quản trị đại học, công tác đào tạo, nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ… nhằm tập trung phấn đấu quyết liệt cho mục tiêu quan trọng là khẳng định vị thế trong khu vực và quốc tế.

Phó Giáo sư, tiến sĩ Phan Thanh Bình luôn khắc ghi yêu cầu của Thủ tướng Võ Văn Kiệt về vai trò và vị trí của Đại học Quốc gia trong hệ thống giáo dục đại học Việt Nam, vươn tầm ra thế giới, với trọng tâm là bảo đảm chất lượng giáo dục và thu hút nhân tài.

Năm 2017, Phó Giáo sư, tiến sĩ Huỳnh Thành Đạt được bổ nhiệm làm Giám đốc Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh. Với cơ chế tự chủ đã được xác lập, tiếp tục phát huy những giá trị, thành tựu đã đạt được, đơn vị xác định mục tiêu trọng tâm của giai đoạn này là xây dựng Đại học Quốc gia theo mô hình tự chủ đại học gắn với trách nhiệm giải trình trước xã hội và có trách nhiệm với sự phát triển của tổ chức.

Phó Giáo sư, tiến sĩ Huỳnh Thành Đạt (hiện là Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ), cho rằng giai đoạn này, ngoài công tác đào tạo, đơn vị còn tập trung nghiên cứu khoa học, thông qua việc triển khai thực hiện nhiều đề tài/dự án cấp quốc gia, giúp nâng tầm vị thế trong nước và quốc tế.

Và Đại học Quốc gia vẫn tiếp tục dẫn đầu cả nước về số lượng công bố quốc tế, trong đó số công bố quốc tế thuộc danh mục cơ sở dữ liệu Scopus đạt 3.120 bài; tiếp tục khẳng định vị thế quốc tế: “thuộc Top 901-950 các đại học tốt nhất thế giới”, đạt vị trí 184 các đại học xuất sắc nhất châu Á (tăng 36 bậc so với năm 2023).

Ngày 14/1/2021, Phó Giáo sư, tiến sĩ Vũ Hải Quân đảm nhận chức trách Giám đốc Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh. Cũng trong năm này, Đại học Quốc gia chọn chủ đề “Mô hình tự chủ-Vươn tầm thế giới” làm chủ đề chung trong toàn hệ thống để hiện thực hóa tầm nhìn đến năm 2030 trở thành một trong 100 trường đại học hàng đầu châu Á, tập trung vào các chiến lược:

Nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị đại học; xuất sắc trong đào tạo và nghiên cứu khoa học-công nghệ; xây dựng Khu đô thị đại học xanh, thông minh, thân thiện.

Theo Phó giáo sư, tiến sĩ Vũ Hải Quân, với khát vọng vươn tầm, đơn vị đã không ngừng đẩy mạnh hoạt động hợp tác quốc tế, chủ động đổi mới cơ chế hoạt động của các đơn vị theo hướng tự chủ, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị và hội nhập sâu rộng với nền giáo dục đại học tiên tiến, từng bước ghi tên mình đậm nét trên bản đồ giáo dục của khu vực Đông Nam Á và thế giới.

Với những thành tựu đạt được sau những nỗ lực không ngừng nghỉ suốt 30 năm, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh đã được Đảng và Nhà nước trao tặng nhiều phần thưởng cao quý như hai lần nhận Cờ thi đua của Chính phủ (2013, 2023), hai lần nhận Huân chương Lao động của Chủ tịch nước (Hạng ba năm 2014 và hạng nhất năm 2024) và danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới năm 2020.